Beleidmakers breken zich het hoofd over de kosten en de kwaliteit van de uitdijende ouderenzorg. De beheersmatige oplossingen die zij aanreiken, halen helaas vaak het hart uit de zorg en hebben ergerlijke bureaucratie tot gevolg.
Hart, hoofd en handen: een gouden trio in de zorg. Die drie trek je het liefst niet uit elkaar. En juist dat gebeurt zo vaak in de intramurale ouderenzorg. Ongetwijfeld zijn deskundige rekenaars overtuigd van de economische voordelen van het opknippen van zorg. Taakdifferentiatie als panacee voor stijgende kosten. Maar het papieren voordeel leidt soms tot belachelijke arbeidscontracten; vooral de laaggeschoolde medewerkers worden ‘ingevlogen’ voor handwerk in de piekuren. Zij voelen zich nauwelijks deel van een team en lopen het risico afgestompt te raken. Maar ook hun collega’s die het hoofdwerk doen, lopen risico. Bij hen dreigt de scheiding tussen hoofd en hart.
Papieren mensen
Vandaag pak ik het zorgdossier van mijn moeder weer eens ter hand. Ik tel meer dan veertig tabbladen! Ik blader door ingewikkelde schema’s en tabellen. Het dossier duizelt me en ik kan me goed voorstellen dat het op haar verzorgers datzelfde effect heeft. Geen wonder dat zij vaak achter de computer zitten. De illusie van beheersbaarheid van kosten en kwaliteit leidt tot hogere wiskunde. Als je zo ingewikkeld moet rapporteren, raak je ‘ingezogen’ in systemen en vervreemd je van de personen om wie het gaat. Hoe kun je dan nog menselijke zorg verlenen?
Uiteindelijk vind ik de informatie waar ik naar zocht: de dag-tot-dagrapportage over hoe het met mijn moeder gaat. Hoe slaapt ze, hoe is haar stemming, heeft ze deelgenomen aan activiteiten en hoe vond ze dat? Eet ze goed?
Warme eenvoud
Hoe ingewikkeld is de zorg voor dementerenden? Heel erg ingewikkeld en doodeenvoudig. Mijn moeder is zwaar dementerend en heeft letterlijk overal hulp bij nodig, soi. Combineer dat met goede observatie en warmte en we zijn er. Een check op de kwaliteit van zorg is zeker belangrijk want ja, er zijn nog steeds excessen in de zorg aan de meest kwetsbaren. En natuurlijk is efficiency noodzakelijk. Maar georganiseerd papieren wantrouwen in de huidige omvang lost dat niet op, integendeel zelfs. Het is een harnas voor zowel managers als zorgverleners.
Er zijn andere manieren om de kwaliteit te toetsen. Maak het papierwerk eenvoudiger zodat verzorgers weer hun hoofd, hart en handen kunnen inzetten voor het directe menselijke contact. Daarmee heeft taakdifferentiatie in de huidige idiote vorm gelijk zijn langste tijd gehad. Minder administratiedruk geeft ook de leidinggevenden meer tijd voor hun primaire taak: motiveren en coachen van de zorgverleners. Als je arbeidstevredenheid, ziekteverzuim en overhead doorrekent, ben je vast nog goedkoper uit ook. Bovendien wordt werken in de ouderenzorg er een stuk aantrekkelijker op. Een win-winsituatie, zou ik zeggen.
Carla de Jong, schrijfster van romans en consultant in de gezondheidszorg.
www.carladejong.nl