Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Prestatiebeloning voorlopig niet breed inzetbaar’

Het is onduidelijk of een beloning op basis van geleverde zorgprestaties zorgt voor kwalitatief betere zorg. Om die reden is het onverstandig om het pay-for-performance-model direct zorgbreed in te zetten. Dat stelt Frank Eijkenaar in zijn proefschrift ‘Pay-for-performance for healthcare providers. Design, performance measurement, and (unintented) effects’, waarop hij op donderdag 14 november 2013 promoveerde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
‘Prestatiebeloning voorlopig niet breed inzetbaar’

Nederland wil volgens Eijkenaar de komende jaren fors inzetten op de ontwikkeling van nieuwe honoreringsmethoden voor zorgaanbieders. Deze moeten leiden tot betere uitkomsten van zorg tegen lagere kosten. Hij onderzocht daarom de effecten van pay-for-performance. Dat is een bekostigingsprincipe waarbij zorgaanbieders expliciete financiële prikkels ontvangen voor het verbeteren van de kwaliteit en doelmatigheid van zorg.

Allerminst overtuigend

Pay-for-performance wordt internationaal gezien als veelbelovende en logische verbeterstrategie omdat er veel vooruitgang is geboekt met het meten van kwaliteit van zorg met behulp van indicatoren. Toch blijkt uit de studie van Eijkenaar dat de bekostigingsmethode in de meeste gevallen nog niet heeft geresulteerd in de gewenste verbeteringen. De resultaten laten meestal een inconsistent beeld zien: sommige studies vonden kleine verbeteringen in kwaliteit van zorg, terwijl andere studies geen effect vonden. Daarbij werd duidelijk dat pay-for-performance wel kosteneffectief kan zijn, maar het bewijs is allerminst overtuigend, volgens Eijkenaar. 'Veel studies laten relevante kostensoorten buiten beschouwing en/of analyseren slechts een of enkele prestatie-indicatoren. Om deze redenen kan een definitieve conclusie over de kosteneffectiviteit van pay-for-performance niet worden getrokken.'

Neveneffecten

Daarnaast is in een aantal studies empirisch aangetoond dat pay-for-performance ongewenste neveneffecten kan hebben, zoals een verschraling van de onbeloonde onderdelen van de zorg. Overigens lijkt pay-for-performance ook positieve neveneffecten te kunnen hebben. Zo is in het Verenigd Koninkrijk de ongelijkheid in de kwaliteit van de verleende zorg aan verschillende sociaal-economische groepen afgenomen na de introductie van een grootschalig pay-for-performance-project.

Analyse

De analyse van Eijkenaar laat verder zien dat de vormgeving en implementatie van prestatiebeloning complexe aangelegenheden zijn, waarbij rekening moet worden gehouden met veel verschillende aspecten en mogelijke valkuilen. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat zorgaanbieders zich vooral zullen richten op die onderdelen van de zorg waarvoor beloningen te behalen zijn (zoals het volgen van medische richtlijnen en protocollen). Dit zou dan ten koste kunnen gaan van de onbeloonde onderdelen (zoals patiënttevredenheid en continuïteit van zorg). Een andere mogelijke valkuil is dat het zorgaanbieders kan aanzetten tot het aantrekken van relatief gezonde patiënten voor wie het gemakkelijker is om goede prestaties te leveren. Om toch tot gewenste effecten te komen adviseert Eijkenaar absolute prestatiedoelen te belonen, bijvoorbeeld 'bij minimaal 80 procent van de ingeschreven diabetespatiënten wordt regelmatig de bloedsuikerwaarde gecontroleerd' en niet 'behoort tot de 20 procent zorgaanbieders met het hoogste percentage diabetespatiënten bij wie regelmatig de bloedsuikerwaarde wordt gecontroleerd'.

Pay-for-performance in Nederland

Pay-for-performance wordt in toenemende mate ook in Nederland toegepast. Tot nu toe betreft het alleen tijdelijke en relatief kleinschalige experimenten. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg heeft in 2011 aanbevolen om hier verandering in aan te brengen. Ook minister Schippers onderschrijft de noodzaak tot hervorming van de bestaande bekostigingssystemen en heeft aangekondigd de komende jaren in te gaan zetten op de ontwikkeling en implementatie van innovatieve bekostigingssystemen gericht op het stimuleren van goede uitkomsten van medische behandelingen in termen van zowel kwaliteit als kosten. Dit proefschrift laat zien dat de verwachtingen ten aanzien van het rendement op de investeringen niet overschat moeten worden.

3 reacties

  • P.J. Visee

    In de taakomschrijving kan ook staan, dat de klantentevredenheid deel uitmaakt van de prestatie en daarmee van de betaling. Betaling naar prestatie gaat om het geheel. De negativiteit, die bij een dergelijk voorstel opgeblazen wordt is, dat dan duidelijk wordt, wie overbetaald en wie onderbetaald wordt binnen zijn/haar werkveld.
    Je kunt natuurlijk proberen dat allemaal met angst te omgeven, om daarmee te proberen de status quo vast te houden, maar dat werkt in de toekomst niet meer.
    Het nieuwe werken gaat over prestatie en gaat over gedragen verantwoording met daaraan gekoppeld de klantentevredenheid. Het is een utopie te denken, dat de situatie uit de 70-er jaren, die niet zozeer op de prestatie, maar meer op het recht op betaling gebaseerd was in deze tijd nog verder gehandhaafd kan blijven.
    Daar de arbeidsmarkt op grond van de demografische ontwikkelingen veranderd en meer op 'productie' gericht zal zijn, omdat er meer door minder mensen gedaan moet worden, is het logisch dat ook loon naar prestatie betaald zal worden. Bovendien is de positieve ontwikkeling, als logisch gevolg van een dergelijke betaling, dat mensen zelf in de hand hebben of ze meer of minder verdienen binnen het kader waarin ze werken. Peter Jan Visee

  • Meander-1957

    Leren we dan nooit van het verleden. Genoeg rampen gezien bv. in de financiële sector en toch tegen beter weten in dit soort veranderingen willen doorvoeren ( scoringsdrift). Het is zoals hierboven reeds vermeld een non-discussie. Eventueel een beter basis-loon voor de mensen op de werkvloer, zal de kwaliteit van zorg kunnen verbeteren, omdat het personeel dan niet met financiële zorgen zijn/haar werk doet!

  • Joshua

    Nou, ik weet wel zeker van niet. Prestaties worden niet beter door beloningen. Complete onzin om dat te bedenken. Beloningen komen tot stand door arbeidsinzet, tijd en energie en verantwoordelijkheden die worden gedragen en uiteraard kosten die worden gemaakt. Iedereen hoort zijn uiterste best te doen en altijd te streven naar excellence. Dat is gewoon normaal. Daarvoor hoeft niet extra beloond te worden. Want dat zou anders te betekenen dat de andere geen goede prestaties (hoeven) te leveren...? Een non-discussie dus.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden