Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

SP komt met alternatief voor financiering AWBZ

De SP heeft een plan bedacht waardoor de zorg betaalbaar blijft, de koopkracht verbetert en tienduizenden banen in de zorg behouden blijven. Het plan komt van fractievoorzitter Emile Roemer en Tweede Kamerlid Renske Leijten.
SP komt met alternatief voor financiering AWBZ
Foto: ANP - Evert-Jan Daniëls

Volgens de SP spelen er twee problemen. Allereerst is de premie voor de AWBZ slechts deels inkomensafhankelijk en ten tweede worden niet alle premiegelden gebruikt voor AWBZ-kosten. De SP heeft daarom aan het CPB gevraagd om verschillende varianten te berekenen voor een alternatieve financiering van de AWBZ.

Inkomensafhankelijke premie

Vaak wordt gesteld dat de AWBZ-premie inkomensafhankelijk is, stellen de SP'ers. 'Dat is maar ten dele waar. Mensen betalen namelijk alleen over de eerste en tweede belastingschijf mee aan de AWBZ. Voor mensen met een hoger inkomen betekent dit dat ze een lager percentage over het gehele inkomen aan de AWBZ betalen dan mensen met een lager inkomen.'

Bekostiging AWBZ

De afgelopen decennia is de AWBZ flink veranderd, vervolgen de SP'ers. Zo hebben onder andere stopwatchzorg, indicatiestelling door het CIZ en aanbesteding ervoor gezorgd dat de zorg niet goedkoper, maar veel bureaucratischer is geworden. In diezelfde jaren is het beeld ontstaan dat de AWBZ onbetaalbaar wordt, maar 'niets is minder waar' volgens Roemer en Leijten. Ze laten in een tabel zien dat in de jaren 2001 tot en met 2013 zo'n 70 miljard euro aan AWBZ-premies gebruikt is voor andere doeleinden dan AWBZ-zorg. 'Voor 2014 geldt dat er 34,1 miljard euro aan premie binnenkomt en er uiteindelijk maar 23 miljard aan AWBZ wordt betaald. De werkelijke kosten van de AWBZ in 2014 zijn 25,9 miljard. De overheid suggereert hiermee dat er een "exploitatietekort" van 2,9 miljard is.' Deze gelden worden volgens Leijten ingezet als heffingskorting om nadelige fiscale effecten te verzachten. 'Dat kan ook nuttig zijn. Maar het klopt niet dat wel fors gesneden wordt in de zorg en er daardoor vele tienduizenden banen gaan verdwijnen.'

Alternatieve financiering

Om in bovenstaande verandering te brengen komt de SP met drie alternatieven voor de financiering van de AWBZ. De berekening van het CPB is budgetneutraal voor de overheid. Door de alternatieven gaat 78 procent van de huishoudens in koopkracht vooruit. Alleenverdieners met een brutosalaris boven de 42.000 euro of tweeverdieners met meer dan 84.000 euro leveren koopkracht in.

Eerste variant: Gelijke premie voor iedereen
De geheven premie is in zijn geheel bestemd voor de AWBZ. Het verschil tussen bruto en nette opbrengsten verdwijnt doordat er geen premie wordt gebruikt voor belastingverlaging via heffingskortingen. Hierbij wordt uitgegaan van een gelijke premie over het gehele inkomen voor iedereen. Om tot een kostendekkende premie te komen, moet die 8,08 procent zijn. Dit leidt tot een verschuiving van de kosten van 7,2 miljard naar de hogere inkomens. De AWBZ-premie daalt voor de eerste en tweede schijf van 12,65 procent naar 8,08 procent en in de derde en vierde schijf komt een nieuwe premie van 8,08 procent.

Tweede variant: Inkomensafhankelijke premie
De premie wordt inkomensafhankelijk geheven zodat over alle belastingschijven premie moet worden betaald. Hierbij vindt een minder grote verschuiving plaats. Deze variant verschuift 3,6 miljard. De AWBZ-premie daalt daarbij in de eerste en tweede belastingschijf van 12,65 procent naar 9,41 procent. In de derde en vierde schijf komt een nieuwe premie van 3,09 procent.

Derde variant: Combinatie AWBZ en Wmo
De geïnde premie dekt zowel de AWBZ-uitgaven als de landelijke bijdrage ter bekostiging van de gemeentelijke Wmo, waaronder de thuiszorg, via het gemeentefonds. De SP gaat uit van de begroting van het ministerie van VWS voor 2014, zonder de bezuinigingen van het kabinet op de langdurige zorg. Zo komen zij op een totaal van 27,6 miljard aan noodzakelijke premieopbrengsten (25,9 miljard voor de AWBZ en 1,7 miljard voor de Wmo).

Verdere stappen

Na de invoering van een alternatieve bekostiging zijn aanvullende stappen nodig om de zorg toekomstbestendig te houden, menen Roemer en Leijten. Allereerst moet de concurrentie worden afgeschaft en samenwerken wordt de norm. De zorg moet kleinschaliger worden. Daarbij halen ze het voorbeeld van Buurtzorg aan die naar hun mening heeft laten zien dat het werken in kleine teams de patiënttevredenheid vergroot en het werkplezier terugbrengt. Bovendien zorgt de Buurtzorg-manier voor een daling van kosten. Ten derde zorgen zorgprofessionals voor de indicatiestelling. Het CIZ wordt afgeschaft. Gemeenten krijgen een belangrijke rol bij het organiseren van de zorg in en rond het huis. 'In de thuiszorg wordt gewerkt met zelfstandige teams, per buurt, wijk of dorp georganiseerd, en de gemeente ziet toe op goede samenwerking en afstemming met en tussen onder andere huisartsen, consultatiebureaus en ouderencentra.' Tot slot komen bestuurders onder de cao te vallen waardoor er een einde wordt gemaakt aan 'absurde salarissen aan de top'.

Kritiek op SP-voorstel

Marcel Canoy, hoofdeconoom van Ecorys en distinguished lecturer bij Erasmus School  of Accounting and Assurance, ziet dat het plan voor de alternatieve AWBZ-financiering veel selectieve feiten bevat. Bovendien is de doorrekening van het CPB beperkt. Hoe noemt het alternatief geen onzin, maar ziet een aantal grote tekortkomingen.

14 reacties

  • Eltjo

    zie hier reacties die niet kloppen. Zoals eigen verantwoordelijkheid: Ieder is inderdaad verantwoordelijk voor zich zelf echter moet je ook wel in staat zijn deze verantwoordelijkheid te nemen. De mensen die dit niet zijn kunnen hier vaak niets aan doen want diegenen die in schijf drie zitten hebben te veel verdiend over hun ruggen. Het plan is gewoon goed en is voor iedereen aantrekkelijk behalve voor hen die over de ruggen van anderen rijk zijn geworden. gewoon doen.

  • miek.roes

    In elk land groeit de zorg kosten zogenaamd. Zoals ik steeds zeg bezuinigen op de zorg is een politieke keuze. Er is geld. Premies worden afgeroomd fraude door de graaiers wordt niet aangepakt zorgverziekeraars zijn vreselijk rijk! Grote bedrijven die geen belasting betalen enz. Ik kan dit niet vaak genoeg herhalen. De mensen worden voor de gek ge houden. Er is genoeg geld. Bezuinig op loon van bestuurders pak de grote fraudeurs aan zorgverziekeraars die alles oppotten voor? enz.

  • ppep

    Zoals gebruikelijk doet de SP weer eens aan symptoombestrijding en wordt de oorzaak (de almaar groeiende zorgkosten) niet aangepakt. Er zitten best wel goede onderdelen in de plannen, maar de SP geeft weer veel te veel munitie aan de criticasters om het hele plan in de prullenbak te gooien. Hier horen we dus nooit meer wat van.

  • het kan beter

    De SP besteed echte tijd aan de financiering vd AWBZ zorg. Prima werk. Maar het is te laat! PvdA heeft in opdracht van de VVD met als slopersbaas Van Rijn het mes gezet in de AWBZ zorgstructuur, de financiering en vervolgens een enorme chaos gemaakt van regelingen. De beren zijn los vanaf 2015. De kosten overhead stijgen als een gek. Gemeenteambtenaren bepalen wie hulp krijgt. Raadsleden staan op afstand en luisteren toe! Het wordt hoog tijd dat justitie onderzoek gaat doen en dat foute politieke bestuurders schade plichtig worden gesteld. Verder is al jaren bekend de meest verdiener betaald minder premie/belasting. Of het AWBZ zorg is? of wie op vakantie was en al die luxe boten in de havens en bij sluizen ziet liggen. Geen belasting betalen voor puur luxe! en de auto al jaren als melkkoe gebruiken en het goederenvervoer op hoge kosten houden! Wanneer krijgt NL echte bestuurders die etisch verantwoordelijk denken, doen en uitdragen in het werk!

  • HvHout

    Wat nog meer voor de SP?
    Motorrijtuigenbelasting allemaal naar infrastructuur?
    Het gaat om het totaalplaatje.
    Hierbij is het niet wenselijk dat extra kosten (wederom) op de burgers, in welke belastingschijf dan ook wordt afgewend.
    Minder bureaucratie en regels in de zorg. Verantwoordelijkheden laten dragen en beslissingen laten nemen door mensen die hier (medisch en niet alleen financieel) zijn opgeleid.

  • Henk

    De SP wil niet bezuinigen op de langdurige zorg en financiert dat door het tarief van de derde en vierde schijf te verhogen. Dat is het plan, niet meer en niet minder. Mag van mij, maar de rest is klets. De huidige AWBZ-premie is een foppremie die alleen maar definieert welk bedrag uit de hele opbrengst loon- en inkomstenbelasting (ook die uit de derde en vierde achijf) in ieder geval naar de AWBZ gaat. De lastenverdeling wordt bepaald door de belastingtarieven en nergens anders door.

  • benno12

    Prima idee van de sp
    Ben zelf vvd stemmer maar werk ook in de gehandicapten zorg.
    gevolgen wmo en wlz zijn nu al voelbaar op de werkvloer door kortingen via gemeenten bovenop de overheids en ciz kortingen.
    Resultaat reorganisatie en op werkvloer ontslagen.
    Gevolg cliënten gehandicapten in grotere groepen met 1 ipv 2 begeleid (st) ers
    dus geen activiteiten meer maar stilzitten
    Gevolg minder beweging dus ongezonder dus meer ziekte kosten.
    Ab-er uit Emmen

  • tvadek

    De premisse is verkeerd .waaron toch steeds de reflex dat de kostprijs vaststaat en er ergens geld vandaan moet komen om deze te financieren. SP, kom met een alternatief on de kosten te drukken ipv de bodemloze put te laten vullen door anderen dan uzelf !

  • Teceer

    de keuze is helder: houden we de zorg betaalbaar voor de belastingbetaler die (nog) geen zorg nodig heeft, of vooral voor de mensen die zorg nodig hebben?

    maar zolang het kabinet Rutte-II missionair is, zal de PvdA dit soort verschuivingen niet steunen.

  • Biba Troost

    Beste Frank Wijfels. Volgens mij betalen mensen in de 3e schijf zijn gekomen niet minder premie. Ze betalen als de volle mep (en dus al meer dan mensen die bv halverwege de 2e zitten)van de 1e twee schijven, alleen over het deel in de 3e schijf niet meer.

  • martine

    We worden bedonderd door dit kabinet,ze doen alsof de zorg onbetaalbaar is, maar waar een wil is is een weg.Alleen die weg willen ze niet lopen,
    Ze kleden liever de allerarmsten uit en willen naar een amerikaans systeem toe.De rijken worden rijker ,de armen worden armer.
    Ook ik ben tegen verspilling in de zorg maar let op waar het meeste geld naar toe gaat.

  • Frank Wijffels

    Terecht dat mensen die al in de 3e belastigschijf zijn gekomen minder betalen aan AWBZ, WMO en thuiszorg, want zij maken daar heel veel minder gebruik van. Voor anderen geldt verzorging van 'wieg tot graf'; het typische socialistische stokpaardje. Beter is die mensen minder afh. te maken van zorg; zelfstandiger te zijn en ze leren van dure dingen als roken en alcohol af te blijven!

  • cobie

    Zou heel mooi zijn .In diverse gemeente is men behoorlijk onrust aan het maken onder de zorgbehoevende ouderen. Deze ouderen raken hun
    vaste hulp kwijt of moeten deze zelf gaan betalen(wat onmogelijk is voor velen)
    Dus als de wind wat kan matigen en draaien op kort termijn , zodat iedereen weet waar die aan toe is ,zou meer dan welkom zijn .

  • hwijers

    Maakt het systeem in elk geval simpeler en naar draagkracht.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden