Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Thuiszorg: recht of gratie

Er zijn grofweg twee scholen die diametraal tegenovergestelde oplossingen voor de groeiende vraag naar thuiszorg voorstaan. De eerste geeft de regie aan de zorgbehoevende burger, de tweede aan de wijkverpleegkundige.
Thuiszorg: recht of gratie

Op de Nederlandse thuiszorg moet flink worden bezuinigd. Althans, dat vindt de coalitie achter het kabinet-Rutte II en dus blijkbaar de meerderheid van de Nederlandse bevolking. De vraag is hoe wij erin slagen deze kosten te beheersen. Welk mechanisme gaat ervoor zorgen dat de kosten per cliënt dalen. Geen simpele vraag want de natuurwet van een vergrijzende samenleving is nou eenmaal dat de behoefte aan thuiszorg in absolute zin zal toenemen, zeker als zorgvragende ouderen langer blijven thuiswonen, een doel dat dit kabinet tegelijkertijd wil bereiken.

Onafhankelijke indicatiesteller
Nou zijn er momenteel grofweg twee scholen die diametraal tegenovergestelde oplossingen voorstaan. De eerste school geeft de regie aan de burger die zorg nodig heeft. Een onafhankelijke indicatiesteller bepaalt de noodzakelijke hoeveelheid zorg – in termen van geld of uren – die passen bij de situatie van de cliënt. Deze bepaalt vervolgens zelf wat er met deze middelen gebeurt. Het interessante van deze oplossing is dat de burger zelf aan het stuur zit van zijn zorgbudget en er dus geen andere partijen tussen hoeven te zitten zoals een zorgverzekeraar of een zorgkantoor. Een efficiënte oplossing die ook in buurland Duitsland wordt toegepast.

Wijkverpleegkundige en team
De tweede school geeft de regie niet aan de cliënt maar aan de wijkverpleegkundige. Deze is met een team verantwoordelijk voor de ondersteuning van kwetsbare ouderen in de wijk. Dit team heeft een bepaalde capaciteit in termen van uren van verpleegkundigen en verzorgenden. Niet een onafhankelijke instantie maar de wijkverpleegkundige bepaalt wat nodig is en verdeelt de haar ter beschikking staande capaciteit over de burgers in de wijk die zorg nodig hebben. Zo ging het vroeger al bij de lokale kruisverenigingen. En ditzelfde mechanisme wordt momenteel ook weer toegepast in de Nederlandse ziekenhuizen waar immers de capaciteit aan medisch specialistische zorg is gebudgetteerd.

Objectief versus subjectief
In het eerstgenoemde systeem is sprake van een recht, dat op geobjectiveerde gronden wordt toegekend. In het laatstgenoemde systeem is sprake van de subjectieve beoordeling van de poortwachter in de wijk, de keuze van de wijkverpleegkundige die het moet doen met een zeker budget. Welk systeem gaat Nederland nu helpen om de kosten van de thuiszorg te beperken? Hoe gaan we de toenemende schaarste verdelen? Mijn voorkeur gaat uit naar het eerste systeem maar de logica wijst ontegenzeggelijk naar het tweede. De reden hiervoor is simpel. Een onafhankelijke indicatiesteller zal met een groeiende populatie van zorgvragers een autonome groei van zorg veroorzaken. Iedereen heeft immers recht op zorg in dit systeem. Als de kosten zodoende uit de klauwen lopen kan alleen de politiek ingrijpen door de rechten op zorg in te perken. Maar dit correctiemechanisme werkt niet omdat keer op keer blijkt dat politici deze boodschap niet willen verkopen.
Als wij in Nederland de collectieve uitgaven van thuiszorg willen beheersen ondanks de demografische groei van het aantal zorgvragers dan is er maar één sluitende methode: de verpleegkundige in de wijk weer aan het stuur zetten en haar de schaarse publieke middelen laten verdelen.

3 reacties

  • Arjan M

    In mijn dagelijkse praktijk spreek ik veel ouderen die het 'oude' systeem nog kennen, een zich met alles bemoeiende wijkverpleegkundige die als 'heer en meester' bepaalde wat goed voor hen was. De vraag is willen we dat wel ? Zelfregie en zelfsturing vinden mensen veelal cruciaal, daar past een per wijk toegewezen zorgverlener ( of team) niet bij lijkt me.
    Daarbij sluit ik me aan bij Rob, hoe wil je de zorgvraag (en dus ureninzet) per wijk bepalen, er is sprake van grote verschillen per wijk.

  • Rob

    Jeroen van den Oever mist een essentiële stap: de toekenning van de middelen per wijk. Die moeten worden toegekend op basis van de zorgbehoefte in de wijk. Als de zorgbehoefte landelijk objectief omhoog gaat dan zal een politieke beslissing nodig zijn om de zorg aanspraken te beperken. Kortom, politiek gezien lost dit weinig op.

  • Keesmarges

    Helder betoog, maar houdt geen rekening met andere groepen dan ouderen, zoals verstandelijk gehandicapten. Met respect voor de alom geprezen wijkverpleegster, die onderdeel is van de cure, beoordelen aan welke zorg en begeleiding een verstandelijk gehandicapte behoefte heeft, vergt toch andere kennis en ervaring, die bij de care thuis horen. Het gaat bij mensen met een aangeboren verstandelijke handicap zeker niet om verpleging (tenzij het een bijkomende zorgvraag is), maar vooral om zorg en begeleiding, die zouden moeten leiden tot een grotere zelfredzaamheid, zelfstandigheid en toename van het zelfvertrouwen.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden