Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Geslaagde uitkomstbekostiging in het buitenland

[Executive] Nederland heeft nog een lange weg te gaan naar zorgbekostiging op basis van uitkomsten. Voorbeelden uit het buitenland laten zien dat succes mogelijk is, maar allerminst eenvoudig bereikbaar.
Geslaagde uitkomstbekostiging in het buitenland
Foto: ANP XTRA/Roos Koole

De Tweede Kamer riep in 2011 de regering op om toe te werken naar uitkomstbekostiging in de zorg. Betaling van zorgaanbieders zou vanaf 2020 niet meer (alleen) moeten gebeuren op basis van verrichtingen, maar vooral van de uitkomsten die hun zorgverlening teweegbrengt. De invoeringsdatum van 2020 is echter onhaalbaar, stellen Frank Eijkenaar en Erik Schut van het instituut Beleid & Management Gezondheidszorg. Daarvoor ontbreken te veel noodzakelijke randvoorwaarden.

Populatie plus prestatie

Toch is goed werkende uitkomstbekostiging volgens hen geen utopie. Ze beschrijven elf voorbeelden uit de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Duitsland. Vier daarvan zijn geflopt, twee matig geslaagd. Dat zijn vooral modellen die hetzij prestaties belonen, hetzij de kosten per patiënt berekenen. De beste resultaten zien de onderzoekers bij vijf modellen die populatiebekostiging combineren met prestatiebeloning. Vier daarvan bevorderen niet alleen kwaliteit, maar ook kostenbewustzijn (geen overbehandeling), afstemming, kostenbewuste innovatie en preventie.

Betaald uit besparingen

Een voorbeeld is Gesundes Kinzigtal in Zuidwest-Duitsland. Een bv van artsen en een zorgmanagementbedrijf is financieel verantwoordelijk voor 31.000 verzekerden van twee zorgverzekeraars. Haar enige inkomsten zijn gerealiseerde besparingen op de zorgkosten. Zorgaanbieders halen 80 tot 90 procent van hun inkomsten uit verrichtingen; de bv betaalt ze voor extra inspanningen die de kwaliteit en efficiëntie verhogen, zoals preventieprogramma's en betere ict. Het resultaat: lagere kosten, lagere sterftecijfers en zeer tevreden patiënten. Succesfactoren zijn een gedeelde ict-infrastructuur, de verzameling en terugkoppeling van kwaliteitsinformatie, en het tienjarencontract dat investeren rendabel maakt.

Moeizaam proces

Gesundes Kinzigtal bedient een populatie van verzekerden. Dat geldt ook voor twee Amerikaanse voorbeelden: Accountable Care Organizations van overheidsverzekering Medicare en Alternative Quality Contract van verzekeraar Blue Cross Blue Shield. Ook hier zijn de kosten gedaald bij betere kwaliteit. Succesfactoren zijn wederom de ondersteunende ict-infrastructuur en meerjarencontracten. Wel is de ontwikkeling en implementatie van de noodzakelijke ict een 'kostbaar en moeizaam proces'. Ook leerzaam: bij het Alternative Quality Contract overtroffen de totale besparingen pas in het vierde jaar de uitgaven aan prestatiebeloning en ict-ontwikkeling.

Groepen patiënten

In een vierde geslaagd voorbeeld bestaat de populatie niet uit verzekerden maar uit groepen patiënten, zoals zwangere vrouwen of mensen die een bypassoperatie nodig hebben. De beloning hangt daarnaast af van prestaties. Ook dit Geisinger ProvenCare model heeft een gunstig effect op kwaliteit en kosten. Maar het succes lijkt sterk te leunen op de bijzondere structuur: Geisinger Health System is een geïntegreerde (eerste- en tweedelijns) zorgaanbieder met een eigen verzekeraar, Geisinger Health Plan. In twee Amerikaanse voorbeelden waar de banden minder hecht zijn, zowel tussen zorgaanbieders als met de inkoper(s), is populatiebekostiging per patiënt geflopt. Het lukte niet de benodigde zorg per patiëntengroep te definiëren en de risico's naar tevredenheid te verdelen.

Noodzakelijke voorwaarden

De onderzoekers concluderen dat bekostiging per verzekerde het beste werkt en dat meerjarencontracten en een meerjarig invoeringstraject van belang zijn. Hoogwaardige ict is onmisbaar, maar vergt veel geld en inspanning. Ook twee andere noodzakelijke voorwaarden zijn erg complex: maatregelen om de kosten van 'dure' patiënten eerlijk te verdelen (risicobeperking) en een goede vormgeving van kwaliteitsindicatoren en prestatiebeloning. Al met al formuleren de onderzoekers tien randvoorwaarden waaraan moet worden voldaan. Gebeurt dat niet, zo waarschuwen ze, 'dan kan de theoretisch optimale bekostigingsmethode in de praktijk verre van optimaal uitpakken'.

Lees het hele rapport in de bijlage.

Krista Kroon

Gerelateerde tags

Eén reactie

  • FJJ Conijn

    De heren Eijkenaar en Schut maken het onnodig ingewikkeld. Ze stellen op blz. ii van hun rapport dat uitkomstfinanciering ook preventie dient te omvatten en dat ze uitgaan van <a title='Definitie' href='https://gezondezorg.org/kem.php#populatie' target='_blank'>populatiebekostiging</a>. Dan wordt uitkomstfinanciering inderdaad heel erg moeilijk.

    T.a.v. preventie zijn er echter veel betere methoden, omdat de grote bedreigingen voor de volksgezondheid — roken, een slecht voedings- en beweegpatroon, overmatig alcoholgebruik en luchtvervuiling — veel kosteneffectiever te bestrijden zijn met <a title='Beschrijving' href='https://gezondezorg.org/preventiebeleid.php' target='_blank'>bepaalde landelijke maatregelen</a>. Vooral van zorgpremiekorting voor mensen met een gezond voedings- en beweegpatroon, af te lezen aan bepaalde biomarkers, zou veel verwacht mogen worden.

    Verder kent populatiebekostiging diverse financieel-organisatorische bezwaren. Men zou dus uit moeten gaan van voortzetting van de huidige <em>stand-alone</em>-bekostiging. En dan wordt uitkomstfinanciering een stuk eenvoudiger. Hoe eenvoudig kan men lezen en uitproberen op <a title='Beschrijving' href='https://gezondezorg.org/assessmentwerkwijze.php' target='_blank'>Assessmentwerkwijze</a>. 

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden