Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘We zitten in het oog van de Wmo-storm’

Er gaat zo veel mis bij de invoering van de Wmo 2015 dat het wachten is tot de eerste grote financiële misser bij gemeenten of zorgaanbieders openbaar wordt. ‘Als je de mensen spreekt die dicht bij het vuur zitten, dan hoor je dat het broeit in Wmo-land’, zegt Tim Robbe, aanbestedingsjurist en bestuurlijk adviseur van ruim tachtig gemeenten.
‘We zitten in het oog van de Wmo-storm’

Met de invoering van de Wmo 2015 zadelt de Rijksoverheid gemeenten en zorgaanbieders op met een mission impossible. Die opvatting heeft Robbe nooit onder stoelen of banken gestoken. De overheveling van de begeleiding van de AWBZ naar de Wmo gaat veel te snel, met te weinig informatie en er wordt te snel en te veel bezuinigd. 'De beloofde digitale gegevensuitwisseling tussen zorgaanbieders en gemeenten, die moest leiden tot administratieve lastenverlichting, is op zijn zachtst gezegd niet van de grond gekomen. Grote zorgaanbieders kunnen nog steeds niet altijd facturen insturen, ofschoon ze al sinds begin dit jaar begeleiding leveren. Ze teren kennelijk op reserves of krijgen genoeg inkomsten uit andere zorg. Het zal ongetwijfeld voorkomen dat gemeenten pas in 2016 facturen ontvangen over 2015, terwijl ze hun begrotingsjaar dan al hebben afgesloten. Dat gaat dan leiden tot spanningen. Dat hebben we in 2007 ook gezien bij de huishoudelijke hulp.'

Liquiditeitsproblemen kleine zorgaanbieders

Zorgaanbieders die hun facturen al wel hebben ingestuurd, soms zelfs nog ouderwets op papier, krijgen hun geld veelal niet uitbetaald. 'Vooral voor kleine zorgaanbieders hoor ik dat er liquiditeitsproblemen dreigen. De randvoorwaarden voor een goede invoering waren niet op orde. Het wachten is dan ook op de eerste grote misser. Een gemeente die niet uitkomt met het geld of een zorgaanbieder die toch meer middelen nodig heeft voor de uitvoering. We zitten in het oog van de storm.'

Jeugdzorg

Ook bij jeugdzorg zijn zaken niet goed geregeld, zoals beschermd wonen, de zogeheten ggz-c. Veel gemeenten hadden die niet ingekocht, omdat ze waren uitgegaan van een lijst die de Nederlandse Zorgautoriteit zomer 2014 had opgesteld, legt Robbe uit. Daarop stond precies welke zorg naar gemeenten zou gaan. De ggz-c kwam daar pas veel later bij. 'Dat is veel gemeenten ontgaan. Die hebben dat aanvankelijk niet ingekocht. Dat hebben ze dit jaar nog moeten regelen. Het gaat om dure plekken voor moeilijke gevallen. Daar wil je toch geen onduidelijkheid over? Dat moet je als Rijksoverheid gewoon goed regelen.'

Herindicatie Wmo

Een ander punt van zorg is de herindicatie van circa 300.000 zorgvragers die in 2015 nog onder het overgangsregime vallen. Die hebben nu nog een AWBZ-indicatie. Door de forse bezuiniging van de Rijksoverheid zullen gemeenten de toegekende hoeveelheid zorg ongetwijfeld gaan verlagen, net zoals eerder bij de huishoudelijk hulp. Maar ook bij de Wmo-begeleiding zal er een hausse aan rechtszaken komen van cliënten die worden gekort, verwacht Robbe. En ook hier zullen rechters de gemeenten terugfluiten. 'Tot nu toe heeft nog geen een gemeente een rechtszaak tegen een cliënt gewonnen. De rechters zeggen dat gemeenten de hoeveelheid zorg niet mogen terugdraaien als er niets is veranderd in de situatie van cliënten. De argumenten van gemeenten, een groter beroep op zelfredzaamheid en het sociale netwerk, worden allemaal verworpen. Gemeenten komen door de bezuinigingen straks klem te zitten. Als ze het volume aan zorg niet kunnen verlagen, kunnen ze alleen nog de tarieven verlagen. Er komt een race to the bottom, net als eerder bij de huishoudelijke hulp.'

AWBZ-informatie klopt nog steeds niet

Gemeenten tasten nog steeds in het duister over het aantal cliënten Wmo-begeleiding, de werkelijke zorgvraag en reële kostprijzen van zorgvormen. De informatie over de AWBZ die het ministerie van VWS overhevelt naar gemeenten blijkt nog altijd niet betrouwbaar als die wordt vergeleken met de gegevens van zorgaanbieders. Robbe waarschuwde al eerder dat er flinke afwijkingen voorkomen. De verschillen zijn onder meer toe te schrijven aan de vrijheid die zorgaanbieders in de AWBZ hadden om de budgetten voor intramurale zorg en thuiszorg te gebruiken als communicerende vaten. 'De werkelijke zorgvraag zal hoger uitvallen. De bezuinigingen van gemeenten vallen dan ook veel hoger uit dan de korting van het Rijk op het macrobudget. Dat bleek in september 2014 al uit onderzoek van Q-Consult. Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS was daarvan op de hoogte. Hij houdt de Tweede Kamer voor dat de hele transitie netjes en geordend verloopt, terwijl het beleid steeds lapwerk blijkt te zijn. Iedere dag komt er wel een nieuwe "patch" voor de transitie. Ik vind het politiek onvoorstelbaar dat hij daarmee steeds weg komt.'

Transitie langdurige zorg

De AWBZ gaat in delen over naar de Wmo en de Zorgverzekeringswet. Ook de Participatiewet en de Wet jeugdzorg worden gedecentraliseerd. Hoe verloopt deze enorme stelselwijziging?

6 reacties

  • Hans ter Brake


    Ik ken eigenlijk geen zorgorganisaties (VVT, GZ) die geen facturen kunnen produceren. Voor zo ver ik weet, versturen ook al onze klanten facturen voor alle typen dientverlening. Veelal op papier en toenemend digitaal via standaarden. Op papier omdat gemeenten nog geen standaarden (kunnen) hanteren of zich hier niet aan kunnen/willen conformeren. 

    Dat facturen niet worden betaald, is wel een bekend punt. Daarentegen zijn veel gemeenten gestart met of gaan bevoorschotten. Wij zien heel weinig dat gemeenten die facturen al tegen de afspraken (kunnen) beoordelen en op basis hiervan uitbetalen - en daarmee zorg en kosten kunnen beheersen over het hele budgetjaar.

    In een eerdere blog op deze site zei ik, dat we een administratief 'monster' creëren: http://www.zorgvisie.nl/ICT/Verdieping/2014/12/Nieuwe-zorgwetten-creeren-administratief-monster-1661454W/ Ik hoop dat we de Herakles tijdig vinden.

  • Jeroen Cremer

    Kan niet anders dan elk geschreven woord van Tim hartgrondig beamen.
    Medio mei hierover in samenwerking met enkele klanten van ons bedrijf reeds over deze punten van Rijn en alle Kamerleden aangeschreven. Mede doordat de PGB chaos nog hoger staat op de politieke agenda, heeft deze transitie nog niet de aandacht gekregen die het verdient. De chaos is mi vele malen groter dan wat we met het PGB meemaken. Grote zorginstellingen vangen de administratieve chaos en liquiditeits problemen op met reserves, immers WMO en JW bedraagt vaak maar 10% van het budget. Kleine zorginstellingen werken in het rood om het hoofd boven water te houden.
    Het meest lastige is wel dat alle kennis en vaste grond lijkt te zijn verdamt.
    Het is gemeentes niet te verwijten, maar bij veel ontbreekt gewoonweg de broodnodige kennis om de vragen uit de markt te kunnen beantwoorden. Of nog erger gemeentes zijn helemaal niet te benaderen. Uiteraard zijn er ook gemeentes waar het goed gaat, toch???
    Van Verzorgingsstaat naar Participatiestaat... tegelijk met zeer forse bezuinigingen en een volledig nieuw administratief systeem en 400 loketten...
    Het is de tijd van chaos... maar ja is het niet zo dat vanuit chaos de meest mooie ideeen ontstaan, of het nou is met of zonder van Rijn.

    Jeroen Cremer | Adviseur en Partner Decura 

  • Karin Bisschops

    Waar ik me ook zorgen over maak, is of de mensen die hals over kop bij bijvoorbeeld de SVB aangenomen zijn geworden, ook goed gescreend zijn geworden... ze hebben toegang tot alle gegevens van zeer veel Nederlanders: hun ID-nummers in combinatie met handtekening en verdere persoonlijke gegevens. Is dat goed afgeschermd?

  • Petrus

    Het zou goed zijn als er wat meer aandacht kwam voor de administratieve chaos en de problemen die zorgaanbieders voor hun kiezen kijgen. Van de AWBZ kon je vanalles zeggen, maar administratief werkte dat veel beter dan de huidige talloze uitoeringsvormen die te pas en te onpas gecreëerd zijn.
    Terug naar het papierwerk, excel spreadsheet, papieren indicaties, communicatie via de brievenbus., is dat werkelijk wa we wilden?

  • mantelen


    De grote problemen komen er al aan: mensen zijn vanuit de AWBZ gekomen met twee of meer vormen van begeleiding (indvidueel en in groep) en de SVB heeft maar één van de PGB budgetten correct geregistreerd,waardoor deze mensen nu te horen krijgen dat hun budget op is, terwijl soms 75% nog onaangeroerd staat; die budgetten zijn niet aan de rechthebbende gebruikers gekoppeld.

    Gevolg: zorgvragers in de problemen, want die krijgen geen zorg meer, aanbieders in de problemen want die krijgen hun geld niet, overheden in de problemen want die zorgvragers komen om hulp (en aanvullende gelden) vragen en straks SVB in de problemen want die moeten de overschotten terugbetalen terwijl ze zelf niet weten waar dat gekd gebleven is.

  • hubertus

    Prima samenvatting. De uitdagingen en valkuilen zijn inderdaad talrijk. Daarbij biedt het negeren van ongemakkelijke aspecten geen antwoord.

    Een verder aandachtspunt betreft rechtmatigheid. Onder de AWBZ en ZVW is veel aandacht voor het verantwoorden van de rechtmatigheid van zorg, waartoe zorgverzekeraars formele en materiële controles uitvoeren. Binnen de gemeenten heeft dit nog weinig aandacht gekregen. Het inzetten op rechtmatigheid is verplicht, en biedt ook een prima kapstok voor transformatie.

    In zijn recente kamerbrief geeft de staatssecretaris een nieuwe deadline, 1 oktober 2015, voor het zoveel mogelijk afronden van herindicaties. Die deadline heeft te maken met het trekkingsrecht en geldstromen. Belangrijke aspecten uiteraard, maar niet de enige. Zonder zorgvuldig onderzoek volgt onvoldoende zicht op de situatie van de burger, op wat echt moet gebeuren en door wie, en op de gepastheid van de geboden zorg (als onderdeel van rechtmatigheid in bredere zin). Een slechte herindicatie ondermijnt de rechtmatigheid en beoogde transformatie. Zorgvuldigheid is nodig voor een duurzame oplossing. Een en ander is ook bevestigd in diverse herindicatieprojecten.

    Huub Houben, medisch directeur, Argonaut Advies

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden