Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Fusies leveren ziekenhuizen geen financieel voordeel

Ziekenhuizen presteren financieel niet beter na een fusie. Integendeel, van de negen fusies in 2014 en 2015 leverden maar twee fusies financieel voordeel op. Dat blijkt uit een analyse van de jaarverslagen over 2015 door accountants- en advieskantoor BDO.
Geld_51142484_SpringerFachmedien_450.jpg
Zes fusieziekenhuizen gingen er financieel op achteruit. - Foto: Springer Fachmedien DE

Fusies tussen ziekenhuizen leveren geen kwaliteitsvoordeel op. Dat valt althans niet te bewijzen, bleek onlangs uit onderzoek van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Nu stelt BDO vast dat fuseren ook zelden direct financieel gunstig uitpakt. De twee belangrijkste redenen die bestuurders van ziekenhuizen aanvoeren om te fuseren blijken in de praktijk dus niet meteen uit de verf te komen.

Fusies: slechtere financiële prestaties
In 2014 en 2015 waren er maar liefs negen ziekenhuisfusies. Slechts twee van die combinaties presteerden daarna financieel beter: Noordwest Ziekenhuisgroep en Stichting Bravis Ziekenhuis. Zes andere fusiepartijen gingen erop achteruit: Stichting Treant Ziekenhuiszorg, Spaarne Gasthuis, Zuyderland (Orbis en Atrium), Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Alrijne Ziekenhuis en Stichting Sint Franciscus Vlietland Groep. ‘Fuseren leidt dus niet direct tot betere resultaten’, zegt Chris van den Haak. Maar de voorzitter van de BDO Branchegroep Zorg houdt wel een slag om de arm, omdat de termijn van één jaar te kort is om vergaande conclusies te trekken. ‘Misschien dat de fusieziekenhuizen op korte termijn extra investeringen hebben moeten doen en kunnen ze op de lange termijn wel de vruchten plukken. Maar dan moeten ze wel de moed tonen om echt keuzes te maken in hun portfolio. Fusies leveren pas wat op als ziekenhuizen in staat zijn binnen het nieuwe concern duidelijke portfoliokeuzes te maken, waarbij de (her)positionering van de verschillende ziekenhuislocaties een item is.'

Geen voordeel bij zorginkoop
Dat de toegenomen schaalgrootte ziekenhuizen een voordeel geeft tegenover de zorgverzekeraars, betwijfelt Van der Haak. ‘Het blijkt vooralsnog niet uit de cijfers. Zorgverzekeraars blijven beschikken over een sterke onderhandelingspositie en willen nog wel eens inzetten op de laagste tarieven.’

Macrobeheersingsinstrument
Opvallend in de toelichting van BDO op de cijfers is het verhaal over het macrobeheersingsinstrument (mbi). De strafkorting wegens te veel geleverde zorg hing een jaar geleden nog als een zwaard van Damocles boven de ziekenhuizen. Ziekenhuizen leverden in 2013, volgens inmiddels achterhaalde gegevens, maar liefs 242 miljoen euro meer zorg dan was afgesproken. De inzet van de strafkorting zou zeker tot faillissement van een aantal slecht presterende ziekenhuizen hebben geleid. Maar minister Schippers van VWS zag af van de inzet van het mbi, omdat onder andere bleek dat de uiteindelijk berekende overschrijding ‘slechts’ 30 miljoen euro bedroeg. Dat wordt verrekend in toekomstige jaren.

Grote ziekenhuizen winnaars
Opvallend is verder een groep van vijftien ziekenhuizen die van BDO een onvoldoende krijgen voor de financiële prestaties. Acht daarvan zijn kleine ziekenhuizen. Vijf van de kleine ziekenhuizen zaten vorig jaar ook al in de gevarenzone en zijn verder weggezakt of gelijk gebleven. Voor die ziekenhuizen duren de faillissementrisico’s voort. Grote ziekenhuizen zijn over het algemeen de winnaars: zij stijgen het vaakst in de ranking. Ze lijken te profiteren van de concentratie van zorg.

Zorgverzekeraars als banken
Nog een onderwerp dat eruit springt: zorgverzekeraars bevoorschotten steeds meer, waar banken juist terughoudender zijn met het financieren van ziekenhuizen. De risico’s zijn de afgelopen jaren immers flink toegenomen. Banken en het Waarborgfonds voor de Zorg namen zo’n tien jaar geleden nog genoegen met een eigen vermogen van 7 tot 8 procent. Nu is het streefcijfer 20 tot 25 procent. Ziekenhuizen komen dus minder makkelijk aan geld. Zorgverzekeraars lijken die rol deels over te nemen. In 2015 was het bedrag dat ze hebben ‘bevoorschot’ 1,3 miljard euro groter dan in 2014. Ook hierbij een kanttekening: het kan voor een deel gaan om een eenmalig effect vanwege de verkorting van de looptijd van dbc’s.

Voorwaarden aan winstuitkeren
Sowieso lijkt het BDO verstandig als ziekenhuizen meer armslag krijgen om bij andere financiers geld te lenen. Het wetsvoorstel van Schippers is echter vastgelopen in het parlement. Politici vrezen dat private instellingen ziekenhuizen leegzuigen met winstuitkeringen. Die angst is ten onrechte, vindt BDO. Van den Haak: ‘Je kunt in de wet vastleggen dat ziekenhuizen pas winst mogen uitkeren als ze jaren achter elkaar goede rendementen laten zien en beschikken over voldoende resterende vermogensbuffers. Ook zal de invoering van het wetsvoorstel meer transparantie op kunnen leveren binnen de gezondheidssector.’

Gerelateerde tags

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden