Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Duitsland verhoogt uitgaven ouderenzorg met 25 procent

Duitsland verhoogt de uitgaven voor de ouderenzorg, Engeland worstelt met draconische bezuinigingen en in Amerika exploderen de zorguitgaven opnieuw. Nederland presteert opmerkelijk goed als het gaat om de beheersing van de uitgaven.
Brandenburger Tor-450.jpg
De Duitse ouderenzorg is sober in vergelijking met Nederland.

Beheersing van de zorguitgaven is een hot issue in alle Westerse landen. Maar er zijn grote verschillen in de manier waarop landen ermee omgaan, blijkt op de conferentie 'Steeds meer zorg, een betaalbare oplossing?', voorafgaand aan de oratie van Patrick Jeurissen, hoogleraar betaalbaarheid van zorg, op 1 juni in de aula van het Radboudumc. Voor de conferentie, georganiseerd door de Celsus Academie voor Betaalbare Zorg en het Talma Institute, zijn drie wetenschappers uit Amerika, Engeland en Duitsland uitgenodigd.

Duitse ouderenzorg is sober
Opmerkelijk is dat Duitsland flink de buidel trekt bij een hervorming van de ouderenzorg. De uitgaven zullen met maar liefst 25 procent omhoog gaan. 'Politici geven geld uit alsof ze zich niet bekommeren om de betaalbaarheid in de toekomst', zegt professor Heinz Rothgang van de Universiteit Bremen. Nu is de Duitse ouderenzorg erg sober in vergelijking met de Nederlandse. De ‘Duitse AWBZ’ is pas ingevoerd in de jaren negentig en is nooit zo uitgedijd als in Nederland. Alleen de strikt noodzakelijke verpleging en zorg worden collectief gefinancierd. Mantelzorgers nemen in Duitsland een veel groter deel van de zorg voor hun rekening. De kosten voor wonen moeten Duitse ouderen zelf ophoesten. Gemiddeld betalen ze ook de helft van de zorgkosten uit eigen zak. Op macroniveau zijn de kosten voor ouderenzorg relatief veel lager dan in Nederland. Die bedragen in Duitsland zo'n 45 miljard euro, tegen ruim 20 miljard euro bij ons, terwijl er ruim vier keer zo veel Duitsers zijn als Nederlanders.

Duitse inhaalslag
De Duitse ouderenzorg is dus sober en er is breed maatschappelijk draagvlak om dat te veranderen, want er is nauwelijks verzet. De grondslag voor ouderenzorg wordt verbreed. Ook allerlei welzijnswerk om grotere maatschappelijke participatie van ouderen te bewerkstelligen, valt voortaan onder de collectieve ouderenverzekering. Deskundigen in de zaal merken op dat Nederland en Duitsland een tegengestelde ontwikkeling doormaken, waardoor de stelsels meer op elkaar zullen gaan lijken.

Engeland bezuinigt
Een somber geluid komt uit Groot-Brittanië. De afgelopen vijf jaar is er al 17 miljard pond bezuinigd. Tot 2020 moet daar nog eens minstens 8 miljard pond bijkomen. Dat is het optimistische scenario, waarin de NHS erin slaagt om de arbeidsproductiviteit jaarlijks met 2 procent te verhogen. Dat lijkt geen realistisch doel, want historisch gezien is Engeland nooit verder gekomen dan 1 procent verbetering van de arbeidsproductiviteit. In ziekenhuizen is de afgelopen jaren zelfs een daling te zien, vertelt Adam Roberts van de Health Foundation. Engeland probeert, vooralsnog zonder veel succes, om de praktijkvariatie terug te dringen.

Amerika: innovaties verhogen zorguitgaven
In Amerika spelen andere issues. Na enkele jaren van matige groei van de zorguitgaven, lijken die opnieuw te exploderen. De uitgaven stijgen nu 1,5 procent sneller dan de economie groeit. 'Prijsstijgingen zijn niet de oorzaak', zegt professor Jon Skinner van Dartmouth Medical School. 'De groei van het  zorgvolume is de boosdoener.' En dat is te wijten aan het op grote schaal invoeren van allerlei innovaties. Nieuwe operaties, behandelingen en geneesmiddelen, die lang niet altijd meerwaarde bieden voor patiënten, rukken op. Voor een deel gaat het dus om overbodige zorg.

Helft innovaties is niet beter
Deze problematiek speelt in Nederland ook. De helft van de innovaties blijkt niet beter dan de bestaande zorg. Na één jaar is 70 procent van de innovaties alweer verdwenen van de zorgmarkt. Ook opmerkelijk: 80 procent van alle innovaties haalt de markt geeneens. De afvallers zijn niet per se slechte vernieuwingen. Goede marketing is minstens zo belangrijk voor toelating, zegt Maroeska Rovers, hoogleraar evidence-based surgery Radboudumc in de paneldiscussie.

Overheid: beperk innovaties
Het is heel lastig om te bepalen welke vernieuwingen echt beter zijn. Skinner stelt dat uitvinders hun vernieuwingen steevast te optimistisch presenteren. De patiënten in de 'random trials' zijn veel gezonder dan de kwetsbare patiënten die er in werkelijkheid gebruik van maken. Dat zijn vaak ouderen met comorbiditeit, en die mogen niet meedoen in de trials. De overheid moet voorkomen dat de zorg wordt overspoeld door innovatieve zorgtechniek, vindt Skinner, door zorgaanbieders aan te wijzen die de nieuwe techniek mogen gebruikmaken. Vertaald naar Nederland: niet vier kostbare protonencentra, maar slechts twee. Ook is er meer onderzoek nodig om te bepalen bij welke patiënten innovaties werken.

Nederland zet rem op aantal patiënten
Nederland steekt op het eerste gezicht gunstig af in vergelijking met Amerika, Duitsland en Engeland. De zorguitgaven groeien bij ons in hetzelfde tempo als de economie. Dat komt vooral door de rem te zetten op het aantal patiënten dat wordt behandeld, legt Jeurissen uit in zijn oratie. En dat is voor de lange termijn geen houdbare oplossing. Ook wij zullen de arbeidsproductiviteit moeten verhogen, onnodige zorg verminderen en innovaties verstandig invoeren.

Eén reactie

  • mirthe

    Wat niet verteld wordt is dat ons land het enige is, waar de onderhoudsplicht volgens het BW kon vervallen door het optuigen van de AWBZ(aardgasbaten) Veel Duitsers verplaatsen hun geliefde ouders dan ook naar Polen en Tsjechie waar de zorg veel goedkoper is. En wel eens een uitzending gezien op de BBC over de gezondheidszorg? zelden of nooit dit in tegenstelling tot de hypochonders in het oosten.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden