Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Tegenkrachten in zorg

Wat is de overeenkomst tussen zorgverzekeraars, medisch specialisten en raden van toezicht? Antwoord: ze gedragen zich niet zoals de politiek en VWS bedacht hebben.
Tegenkrachten in zorg

Zorgverzekeraars zijn niet de reddende engel voor zorginstellingen met grote financiële problemen. Medisch specialisten lijken na de afschaffing van de lumpsum flink aan het registreren en declareren te zijn geslagen en raden van toezicht bij zorginstellingen in nood aarzelen te veel en grijpen niet in. De Tweede Kamer begint zich te realiseren dat een paar jaar geleden het zorgstelsel op de schop is gegaan, maar dat de minister geen noodplan klaar heeft liggen voor het geval de partijen in de zorg hun rol niet serieus oppakken. De angst is dat na de steun aan de IJsselmeerziekenhuizen nog een hele rits zorginstellingen zal aankloppen bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Wat te denken van bijvoorbeeld zorgconcern Orbis dat nog een financieel gat heeft van 180 miljoen euro. Scheidend voorzitter Ludo Jansen verklaarde op de dag van de opening van zijn zeer luxueuze ziekenhuis dat desnoods de overheden moeten bijspringen. En dan te bedenken dat de ziekenhuizen een aantal jaren geleden voorop liepen bij de roep om meer vrijheid om te ondernemen. De medisch specialisten lijken handig gebruik te maken van de mogelijkheden van de nieuwe financiering die op 1 januari 2008 is ingevoerd. En niemand fluit ze terug. Pas na de zomer, als een onderzoek over heel 2008 is afgerond, zal het hele plaatje duidelijk zijn.
Hoogleraar Kees Cools heeft in de NRC ook gewezen op het fenomeen upcoding waarbij specialisten eenvoudige behandelingen registreren als complexe die beter worden betaald. Dit kan alleen maar gebeuren omdat ze niet genoeg weerwerk krijgen. Van de ziekenhuisdirecties niet en van de zorgverzekeraars niet. Het is daarom de hoogste tijd voor de invoering van Marktwerking 2.0 met niet alleen meer bevoegdheden voor bijvoorbeeld de NZa, maar ook met meer slagkracht voor patiëntenbewegingen om voor tegenkracht te zorgen. (Zorgvisie - Eric Bassant)

4 reacties

  • no-profile-image

    Wellicht kan dhr. Somers zich nuanceren door precies aan te geven wat en bij wie hij geconstateerd heeft dat er wanpraktijken gaande zijn.

    Heel fijn ook dat de eed van Hippocrates ter sprake is gekomen. Was het maar zo dat artsen, apothekers en anderen in de zorg de professionele autonomie konden behouden zodat zij de patiënten kwalitatief de beste zorg kunnen verlenen, waarbij rekening gehouden dient te worden met doeltreffendheid en doelmatigheid van de ingestelde zorg. De zogenaamde “marktwerking” (wat voor 1 euro kan, mag zeker geen 2 euro kosten en al helemaal geen drie), zorgt dat deze garantie aan de patient gaat verdwijnen. Het gaat er al niet meer om wat het beste is voor de patient, maar alleen wat nog mag binnen een kader van afspraken en budgeteringen. Het gaat ten koste van de zorg voor de patient.

    Dat geldt ook voor vrije artsenkeuze. Laat een patient toch naar een arts gaan waar hij / zij goed mee kan praten of waarvan hij gehoord heeft dat die bepaalde specialist de beste is op een bepaald gebied! We zijn deels al beland in een systeem waarbij uitsluitend de zorgverzekeraar gaat bepalen op welke hulp en door wie de verzekerde recht heeft. Ook dit gaat ten koste van de zorg voor de patient, het gaat namelijk duurder worden.

    Transparantie is zeker nodig. Niet alleen in de ziekenhuisdeclaratiesystemen, maar ook binnen de zorgverzekeraarswereld. Over wanpraktijken gesproken:

    - Een programma als X-care (waarmee vele ziekenhuizen hun DBCs en CTG coderingen opsommen en gebruiken ter declaratie bij zorgverzekeraars) werkt niet volledig als het gaat om het koppelen van CTG verrichtingscodes aan de DBC. In X-care is een landelijke tabel ingelezen waarin een relatie wordt gelegd tussen verrichting en diagnose. Vele specialismen zitten daar niet standaard in.... en wat blijkt .... het systeem koppelt in sommige gevallen verkeerd. Bij parallel lopende DBCs is het voorgekomen dat twee CTG coderingen gekoppeld werden aan 1 DBC, waarbij de andere DBC leeg bleef en afgesloten en gedeclareerd (!!) is als een eenmalig enkelvoudig poliklinisch bezoek). Daarnaast komt het voor dat door verkeerde koppelingen in datzelfde systeem bij bijvoorbeeld een parralel lopende DBC (1 uit het A-segment en 1 uit het B-segment), de ene DBC relatief leeg blijft (bv B-segment DBC) terwijl de andere (A-segment) rijkelijk gevuld is met CTG codes voor laboratoriumonderzoek en aanvullende aanvragen), waardoor de onderhandelingen over het B-segment de inhoud niet meer dekken.......

    - Opkopen van huisartspraktijken door zorgverzekeraars?

    - Invloed op de opleidingscapaciteit van medisch specialisten (waardoor schaarste ontstaat van gespecialiseerde artsen waardoor goedkope collega’s uit landen waar er sprake is van een overaanbod en slechte werkomstandigheden maar naar Nederland gehaald moeten worden)

    - Middels verkapte BV constructies in priveklinieken zitten?

    - Het niet uitbetalen van gedeclareerde DBCs aan zelfstandige klinieken waardoor zelfs liquiditeitsproblemen ontstaan? Maar van te voren alleen maar contracten willen afsluiten met deze zelfstandige klinieken als deze 15% onder de normale bedragen liggen?

    - Bij onderhandelingen voor het B-segment veelal gesprekken voeren over aantallen die wederom goedkoper moeten dan het jaar daarvoor en niet te praten over kwaliteit en de beste zorg? Recent kwam een directeur van een grote zorgverzekeraar met de volgende uitspraak op de radio: “Een kwaliteit ziekenhuis heeft minder complicaties of sterfgevallen.” Waar gaat dit over? Het A. van Leeuwenhoek ziekenhuis kan dan wel stoppen. En moet ik dan comlicaties van anderen maar niet accepteren voor een behandeling, omdat de risico’s te groot worden en een zorgverzekeraar meer complicaties of sterftegevallen bij mij aantreft (omdat ik in dat geval risicovollere zorg verricht)?

    - Ziekenhuizen budgeteren voor het A-segment zodat ziekenhuizen waar hard en efficient gewerkt wordt door de medisch specialisten en de zorgketen daaromheen gestraft worden in het jaar daarop?

    - Gespecialiseerde zorg laten verrichten door niet op dat gebied gespecialsieerde artsen (die toevallig wel goedkoper zijn)?

    - EPD invoeren terwijl zorgverzekeraars middels hun in toenemende mate verkapte aandeelhoudersposities in klinieken bezig zijn? Dit lijkt me niet goed voor de patient, als inzage van de gegevens terecht komen bij verzekeraars die toevallig ook een arbeidsongeschiktheidspolis “verkocht” hebben aan dezelfde patient.

    - Hoe zit het met de avonddiensten, nachtdiensten, weekenddiensten, slaapritmes, goodwillregelingen, ondernemersrisico’s, hoogte van verplichte pensioen en arbeidsongeschiktheids verzekeringen, autoleasen en de salarissen van de bestuurders en de vele managers binnen zorgverzeraars?

    - Hoe zit het met de hoogte van sponsorgelden (voetballers, motorrace etc etc), advertentiekosten en reclamespotjes van zorgverzekeraars?

    - Hoe zit het met de kosten van de peperdure gebouwen van zorgverzekeraars in Nederland?

    - Inventarisatie van de aanschafprijzen van meubilair (een kennis die werkzaam is bij een zorgverzekeraar koopt daar voor 100 euro drie jaar oude, er als nieuw uitziende leren fauteuils van een zeer goed merk; zou toch farce zijn als we dit soort dingen ook eens in de ziekenhuizen gingen doen). Maar als we het over “meubilair” in de ziekenhuizen hebben: in een krant stond reeds dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg zich ernstige zorgen maakt over het toenemend gebrekkige onderhoud door ziekenhuizen aan medische apparatuur en veiligheid met gevaar voor patiënten en personeel.... Als het sponsorgeld aan voetbalclubs en reclamespotjes nu eens in nieuwe apparatuur van ziekenhuizen gestopt kon worden ......

    - Cadeautjes voor personeel: apothekers mogen geen cadeautjes krijgen van fabrikanten, maar personeel van een zorgverzekeraar mag wel cadeautjes krijgen van de zorgverzekeraar: IPODS voor het anbrengen van een nieuwe collega en “zomaar” vrijkaartjes voor sportevenementen (landelijke voetbalwedstrijden o.a.).

    - Kosten van de bureaucratie: nog geen 20 jaren geleden kwam op elke 100€ die aan medisch specialistische zorg werd uitgegeven er nog eens 30€ bij aan kosten voor administratie, beleid en beheer. Een paar jaren geleden (dus nog voordat het grootste deel van de kosten wegens de DBC invoer) moest op elke 100€ nog eens 160€ bijgeteld worden! En waar gaan we dan nu op bezuinigen? Op de zorg of op de kosten die de bureaucratie met zich meebrengen?

    - Ondanks het feit dat secretariele kosten niet verwerkt zitten in het honorarium deel DBC, betaalt menig vrij gevestigd medisch specialist nog steeds 40-60% van de secretariele kosten aan het ziekenhuis.
    .
    - De kosten van en sinds de DBC invoering is een debacle geworden. De kosten zijn nu reeds een veelvoud van de kosten van vroegere systemen. En wie gaat en heeft die betaald?

    - Van een marktwerking is totaal geen sprake in Nederland. Er zou dan sprake moeten zijn van een vraag- en aanbod met aan beide zijden keuzes. In Nederland worden de keuzes echter gedicteerd door zorgverzekeraars. Zij bepalen en beperken de keuzemogelijkheden aan de vraagzijde (patiënten en artsen) en aan de aanbodzijde (welke ziekenhuizen, welke specialisten en welke voorzieningen al dan niet worden vergoed). Daarnaast presteren zorgverzekeraars het om onderlinge afspraken over zorgpakketten en prijzen te maken. Dit is wettelijk verboden en daarmee is er dan ook geen sprake meer van een marktwerking, maar van monopoliepositie. De NMa geeft onbeperkt macht weg aan zorgverzekeraars door niets te doen aan de aantoonbare afspraken tussen zorgverzekeraars.

    - Zorgverzekeraars zijn ondernemingen die zoals elke onderneming uit is op winst. Uit het oogpunt van een onderneming kunnen we het winstoogmerk een zorgverzekeraar ook niet kwalijk nemen. Een zorgverzekeraar kan echter alleen maar winst maken door het incasseren van zoveel mogelijk premies en het zo weinig mogelijk uitgeven aan zorg. Premies zullen dus blijven stijgen terwijl er gelijkertijd steeds minder voor vergoeding in aanmerking zal komen. Machtiging aanvragen voor medisch noodzakelijke ingrepen, zullen steeds vaker niet gehonoreerd gaan worden. Het lijkt me allemaal niet in het voordeel van de patient en/of de premiebetaler. Innovatie en kwaliteit kosten geld en dat wil men nu juist niet uitgeven.

    Het is me in ieder geval duidelijk dat marktwerking en professionele autonomie slecht samen gaan en dat dat een slechte ontwikkeling is voor de patient en dat dit ook een verloedering van de zorg zal geven. Ik betreur dat.
    We zijn hard op weg om in Nederland een "copy-paste scene" van de Amerikanen van jaren geleden te maken (zie de film Sicko van Michael Moore).
    Persoonlijk hoop ik dat we tot bezinning komen in Nederland en dat kwalitatief goede en efficiente zorg mogelijk blijft voor alle patienten en ziekenhuizen, waarbij de patient zijn vrije artsenkeuze niet (ook niet indirect via teruggave van premies als je toch naar de arts van voorkeur van de verzekeraar gaat) ontnomen wordt.

  • no-profile-image

    Hum ik vermoed dat er mogelijk iets anders aan de hand is.

    Ik heb in verschillende landen gewerkt en te maken gehad met cultuur verschillen. Ook in Nederland. Een voorbeeld: Wat je ziet als iemand hier, volgens sommige culturen alle koekjes op tafel zet, en zegt eet maar, dan eet iemand in Nederland één koekje, uit gewoonte, of alle koekjes. Komt die persoon bij die Nederlander op bezoek dan is de kans groot dat ze één koekje bij de koffie krijgen. Dat is de cultuur. Vervolgens heeft de persoon die alle koekjes op tafel heeft gezet zoiets, van ehrrrm, totdat deze persoon de Nederlandse cultuur begrijpt. En uit noodzaak om niet alle koekjes elke keer kwijt te raken zonder daar iets voor terug te krijgen, maar één koekje aanbiedt.

    Nu gaat het in bovenstaand voorbeeld over willekeurige culturen en kan men elk cultuur verschil toepassen. Waarbij ik de correctheid van iets buiten beschouwing laat. Het gaat om de vergelijking. Verschillende culturen hebben verschillende wijzen om hetzelfde op te lossen.

    Wanneer je een 'vrije marktwerking' uit een andere cultuur op je eigen cultuur toepast, zonder dat die cultuur daar op bestend is dan zijn er sommige die alle 'koekjes' eten.

    In andere woorden, er is mijn mening, een strakkere regie nodig. Nederland is lange tijd een zorgstaat geweest, dat opeens ontmantelen is funest. Sommige mensen weten niet wat ze met de nieuw verworven vrijheden aan moeten en dat toont. Er zal strakke regelgeving moeten komen. Alhoewel er misschien een middenweg te vinden is, sluit ik nationalisering van de zorg, om de ergste crisis te boven te komen niet uit. In ieder geval zal de overheid, het vertrouwen terug moeten verdienen van de burger, en in het algemeen belang van iedereen moeten handelen betreft zorg. Laat je dat aan de vrije marktwerking over dan zul je sommige mensen krijgen die heel maatschappelijk bewust zullen ondernemen en sommige die zullen graaien wat ze kunnen.

    Hoe zal de gemiddelde Nederlander daarmee omgaan?
    Wat te denken van een situatie: "Ik wil zo goedkope mogelijke zorg (omdat ik anders niet rond kan komen.)" Een zorgverzekeraar levert dit om meer klanten te krijgen. In de tussen tijd wordt de zorg op lange termijn uitgehold en wordt het handje opgehouden bij de overheid. Waarbij de vraag is of de schade dan nog te herstellen.
    Kan de Nederlandse burger met dergelijke verschillen zo snel omgaan? Misschien zijn mensen wel in shock. i.a.w. Hoe kan zoiets gebeuren in Nederland, we zijn toch een zorgstaat, een medelevend land, een land van mensen die liever iets inlevert op het salaris als de medemens daardoor een dak boven zijn hoofd heeft. Dat zijn mooie waarden. Een uitholling daarvan zodat een zorgverzekeraar een Nintendo wii gratis kan aanbieden? Terwijl de persoon misschien niet een behandeling bij een fysiotherapeut kan veroorloven voor een wii arm omdat het uit het basispakket is?

    Er zijn goede kapiteins nodig op dit moment die het beste voor hebben met de bevolking en het land kunnen besturen. Slagvaardige maatregelen nemen om de zorg weer op de rit te krijgen. Doe dit snel en adequaat en de zorg komt wel weer goed. De komende jaren kijken hoe dat te verbeteren. Dan kan Nederland binnen 10 jaar één van de beste zorgstelsels in de wereld hebben.

    De bevolking in Nederland heeft nu vertrouwen nodig. En indien bijvoorbeeld Balkenende, Bos en Klink dat niet kunnen leveren moeten ze gewoon opstappen. En betere mensen het werk laten doen. Een kabinetsval zal alleen maar toevoegen aan de crisis. Maar zit eraan te komen indien dit kabinet niet de leiderschap toont die nodig is.
    En wat er met het geld in de tussen tijd gebeurt? Ik hou me hart vast dat de graaiers naar het buitenland vluchtten en Nederland falliet achterlaten.

    Tot nu toe zeer weinig vertrouwen in de zaak vanuit Den Haag. Alhoewel er genoeg mensen zijn die zich enorm inzetten. Maar wiens logische maatregelen regelmatig door minister Klink van tafel worden geveegd. Bijvoorbeeld ten bate van een stokpaard project zoals het EPD. Het lijkt wel alsof elke minister zo'n stokpaard project nodig heeft. Wat is nou belangrijk kijken wie nou de langste je weet wel heeft, of dit land runnen voor de bevolking. Ga dan lekker sporten. En laat het runnen van dit land aan echte mannen en vrouwen over. Die bereid zijn te luisteren naar wat werkt. Zo moeilijk is het nou ook weer niet. We hebben (of althans hadden) bakken met geld, een land met een klein oppervlak en slechts 16 miljoen inwoners.

    Deze regering en sommige mensen binnen de zorgsector hebben flink de bal laten vallen. Kunnen ze hun eer nog herstellen? Of zullen ze met pek en veren afgevoerd worden?

    Daar heb ik geen invloed op.

  • no-profile-image

    Tim Somers

    Wellicht geen slechte zet dat de NZa meer mogelijkheden krijgt om wellicht de wanpraktijken van medisch specialisten aan te pakken, het upcoden of aanbodgeinduceerde vraag cree
    eren lijkt hen in elk mogelijke financieringsvorm (behalve dan in loondienst)toch lucratiever uit te vallen dan de overheid dacht.
    In deze is het misschien dan toch goed om de 4 grote zorgverzekeraars meer mogelijkheden te geven hier een halt toe te roepen. Anderzijds is het misschien goed af te wachten of de nieuwe DBC's transparant genoeg zijn om upcoding een halt toe te roepen.... Blijft een moeilijke kwestie! 1 ding lijkt mij wel, de aloude eed van Hippocrates is vooralsnog onvoldoende om dergelijke wanpraktijken tegen te gaan.

  • no-profile-image

    tjark reininga

    het curieuze aan de recente ontwikkeling is dat deze partijen, maar ook de zorgconsumenten, eigenlijk handelen conform de ideologie van de vrije markt die voor de politiek en het departement het uitgangspunt was: ze komen tot het uiterste op voor hun eigen belang. Dat de politiek hen een andere - meer altruïstische - rol had toebedeeld deert hen niet.
    De politiek is zoals veel vaker in de val van het wensdenken getrapt en heeft onderschat dat de consument zich, als er problemen zouden ontstaan, als kiezer tot zijn (volks)vertegenwoordigers zou richten voor een oplossing. Men had zich moeten realiseren dat infrastructuur een zodanig maatschappelijk belang zijn dat de overheid er in uiterste instantie altijd voor zal moeten zorgen, in ieder geval voor het onrendabele deel.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden