Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Kwaliteit verbetert structureel door analytics’

Het universitair medisch centrum Utrecht heeft in relatief korte tijd de JCI-accreditatie behaald. ‘Dat is voor een groot deel te danken aan onze dashboards met doorlopende kwaliteitsmetingen’, vertelt Robert van Barneveld, manager zorg bij de Divisie Hart en Longen en ambassadeur kwaliteit en patiëntveiligheid binnen UMCU.
‘Kwaliteit verbetert structureel door analytics’
Foto: ANP - Lex van Lieshout

Van Barneveld legt uit dat dashboards en stuurinformatie een belangrijk instrument zijn om gedragsverandering te realiseren. Binnen het ziekenhuis worden twee methodes gebruikt. De eerste is op basis van patiënttracers, waarbij interne auditoren (ziekenhuismedewerkers) de weg die een patiënt aflegt binnen de organisatie controleren: vanaf de telefonische aanmelding, het contact met de baliemedewerker, de opname en behandeling tot en met het hele proces daarna. 'De informatie wordt weergegeven in een dashboard, op de intranetsite, die op basis van kleuren laat zien hoe goed het ziekenhuis, een divisie of afdeling scoort op bepaalde onderdelen. Onderwerpen die bijvoorbeeld aan bod komen, zijn: medicatie, opiaten, patiëntidentificatie, hygiëne en infecties. We komen in ieder geval vier keer per jaar onaangekondigd op een afdeling langs met twee personen en bekijken dossiers, kasten en ondervragen medewerkers en patiënten. Dat levert verbeterpotentieel en best practices op waarmee we de zorg kunnen verbeteren.'

Bulkscores

Het andere dashboard is de business intelligence oplossing QlikView. 'De organisatie genereert enorm veel data', legt Joyce Zweers, voormalig verpleegkundig-specialist hart en longen in het UMC Utrecht en tegenwoordig  healthcare  expert bij PA Consulting. 'QlikView helpt bij het inzichtelijk maken van de datastroom op basis van data, metingen en registraties. Grootste verschil met tracers is dat QlikView niet kijkt naar de manier waarop de zorg geleverd wordt, maar bulkscores samenvat in een resultaat op het dashboard. Denk aan pijnscores, pijnmetingen, registratie van informed consent en hoofdbehandelaarschap. '

JCI Keurmerk

Het UMC Utrecht omarmt kwaliteit en patiëntveiligheid als het begin 2000 vanuit Amerika overwaait naar Nederland. Tot 2010 houdt het ziekenhuis zich vooral op wetenschappelijk en bestuurlijk niveau bezig met deze thema's. De raad van bestuur concludeert dat de kwaliteit en veiligheid te weinig zijn vertaald naar concrete resultaten voor patiënten. Daarnaast is de organisatie nog sterk gedecentraliseerd. Een passend instrument om de kwaliteit en patiëntveiligheid te verbeteren wordt gevonden bij de Joint Commission International (JCI). Het ziekenhuis bepaalt een kwaliteitsstrategie inclusief ambities voor alle onderdelen van de organisatie. Een proces dat leidt tot de Gold Seal of Approval van de JCI in juni 2013. De accreditatie wordt in een keer gehaald. Opmerkelijk, want wereldwijd haalt minder dan 5 procent van alle ziekenhuizen het keurmerk in een keer.

Gesprek voeren

De analyse van kwaliteit geeft een goede basis voor de dialoog met en tussen professionals. 'Sommige risico's binnen het ziekenhuis worden onbewust veroorzaakt', legt Van Barneveld uit. 'Niet omdat medewerkers het slecht willen doen, want we willen allemaal de beste zorg leveren, maar het is routinematig werken geworden. De metingen zijn voeding voor gesprek. Als wij iets ontdekken tijdens een tracer kunnen we dat onderbouwen met informatie uit QlikView. Toeval kan op deze manier uitgesloten worden omdat afdelingen soms kampen met onderbezetting, extra moeilijke patiënten of leenbedden. We zien dan direct of het gaat om een dalende trend of dat het echt toeval is.' Het werken met analytics was wel even wennen. Van Barneveld: 'Gebruikers vroegen zich af naar welke waarheid zij keken. We zijn daarover in gesprek gegaan en dan komen er allerlei verrassingen boven. Soms werkt het net wat anders dan we dachten, maar door deze zoektocht krijgen leidinggevenden veel meer begrip voor de uitkomsten en realiteit. Inmiddels geeft het leidinggevenden een handvat hoe ze hun dagelijkse operationele praktijk kunnen verbeteren. Zij zien scherper wat nodig is op de afdeling en delen hun eigen wensen om het dashboard te verbeteren. Het interessante is dat de gegevens in het dashboard echt per afdeling inzichtelijk zijn. Managers kunnen dus niet langer zeggen "het gaat niet over mij". Als zij veranderingen aanbrengen, dan zien wij resultaat en dat maakt het zo leuk.'

Signaleren van trends

De trends maken ook voor managers en beleidsmakers zichtbaar welke aandachtsgebieden belangrijk zijn binnen het ziekenhuis. Zweers: 'Elke indicator wordt ondersteund door beleid en normen. Bij pijnscores willen we bijvoorbeeld dat niet meer dan tien procent boven de zeven scoort. Met afdelingen of divisies die minder goed scoren en/of minder vaak meten, wordt besproken hoe dat komt en wat er veranderd kan worden. Zo wordt constant gewerkt aan kwaliteitsverbetering. Wanneer het langere tijd goed gaat, kunnen we een indicator weer loslaten om nieuwe focusgebieden te bepalen. Dan blijven we nog wel meten, maar het staat niet meer op de voorgrond.'

Uniformiteit

Volgens Van Barneveld is de grootste slag gemaakt bij het uniformeren van afdelingen. Het ziekenhuis heeft zeventig tot tachtig afdelingen die allemaal verschilden op gebieden als inrichting medicijnruimtes, werkwijze of afsluitbaarheid van de medicijnruimte op de afdeling. 'We hebben alles strak getrokken. Met name op het gebied van medicatie is dat zichtbaar geworden. De hele keten beseft nu welk effect hun handelen heeft. De verantwoordelijkheid van de apotheker houdt niet op, totdat de juiste medicatie in de juiste patiënt zit. Ketenpartners speelden vroeger een kleinere rol, maar door het accreditatietraject is alles onderwerp geweest van gesprek en dat heeft geleid tot verbeteringen. De verschillende disciplines wisten natuurlijk wel dat ze elkaar moesten ondersteunen, maar dat kwam veel te weinig naar voren. Ze werken normaal allemaal in verschillende systemen, maar door de verschillende partijen bij elkaar te brengen, zorg je voor verandering.'

Goede voorbeelden

Als voorbeeld van doorgevoerde verbeteringen, noemt Van Barneveld het speelgoed voor kinderen in de organisatie. 'Op elke poli ligt wel speelgoed voor kinderen. De poli's zijn daar vrij actief in, maar we wisten niet goed wie dat schoonmaakte. Denk aan een bak met Lego, daar werd vaak weinig aan gedaan. Nu is op alle plekken bekend wie wat en wanneer schoonmaakt. Het speelgoed is daardoor altijd schoon.'

Ander voorbeeld is het aantal plekken voor handalcohol. 'We hebben een enorme slag gemaakt. Voorheen waren de handpompjes op veel minder plekken expliciet aanwezig. Nu leven we veel beter de richtlijnen na en op elke logische plaats is handalcohol te vinden.'

Tot slot is het ook mogelijk om out-of-the-box te denken. De richtlijn binnen het UMCU schrijft voor dat elke patiënt geïdentificeerd moet kunnen worden door navraag en een polsbandje, maar op de intensive care is dat vaak niet mogelijk. 'De intensivisten hebben gezocht naar een oplossing en kwamen met een soort sticker die op de bovenarm van de patiënt wordt geplakt. Iedereen moet voldoen aan de richtlijnen en normen, maar als dat niet lukt dan moet wel beschreven worden waarom er wordt afgeweken.'

JCI Accreditatie doorlopend

'De volgende audit van de JCI vindt plaats in juni 2016. De accreditatie blijft namelijk drie jaar geldig. Telkens moeten de partijen voldoen aan een nieuw normenkader. We hebben in maart het nieuwe kader gekregen, dus we weten waar we aan moeten voldoen, welk tijdspad daarbij hoort en wat we moeten veranderen. De JCI wil een opwaartse spiraal zien en ze dagen ziekenhuizen uit om de kwaliteit naar een steeds hoger niveau te brengen. Lukt dat niet, dan vervalt de accreditatie. Logisch ook, want stilstand is achteruitgang. Het is ook niet zo dat we het laatste half jaar een sprint kunnen trekken om alsnog te voldoen aan de voorwaarden. Dit kun je niet faken en dat heeft natuurlijk ook geen zin. Maar het feit is dat dit keurmerk ons enorm helpt om alle mensen in beweging te zetten en gezamenlijk de kwaliteit te verbeteren.'

Screenshot QlikView-dashboard

2 reacties

  • Esther Nieuwenhuizen

    Mooi initiatief! Kwaliteit nieuwe stijl...

    Nieuw geaccrediteerd Improvement Model nodigt organisaties uit om de kwaliteit op hun eigen wijze (zoals met bijvoorbeeld JCI werkwijze en dashboards) in te zetten en te borgen. Het Improvement model is daarnaast (met de vier thema's van de roede draad) ook gericht op de bedrijfsmatige basis van de organisatie, de jurische positionering klant, de continuïteit/veiligheid en maatschappelijk rendement/bestaansrecht (gelieerd aan output klantproces). Bij elkaar ontstaat een volledig en dynamisch beeld gevoed vanuit het klantproces! Stichting Beheer Improvement Model overweegt, na dit jaar gereed te zijn voor de (langdurige) Care/Cure, een nieuw college te starten voor toepassing van het model in de ziekenhuizen en de eerstelijnscentra, mede op advies van een aantal zorgverzekeraars.

  • van Zanten

    Goede stap op weg naar het gebruik van big data zodat er niet alleen 'achteruit' (hoe deed ik het) maar ook voorspellend vooruit (hoe ga ik het doen) wordt gekeken.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden