Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Verstandelijk gehandicapten gaan AWBZ-hervorming niet redden

Een groot deel van de mensen met een verstandelijke handicap die volgens de nieuwe AWBZ-plannen zelfstandig moeten gaan wonen, zal dat niet redden. Dat concludeert prof. dr. Heleen Evenhuis, hoogleraar Geneeskunde voor Verstandelijk Gehandicapten, verbonden aan het Erasmus MC, uit een wetenschappelijke analyse.
Verstandelijk gehandicapten gaan AWBZ-hervorming niet redden
Foto: ANP Roos Koole

Een zelfstandig bestaan is voor veel mensen met een verstandelijke handicap niet mogelijk vanwege de combinatie van hun handicaps en hun slechte gezondheid. Volgens prof. Heleen Evenhuis kampen mensen naast hun verstandelijke handicap vaak ook met meerdere ziekten. Met de huidige plannen van het kabinet zal 53 procent van de volwassenen die nu in een (groeps-) instelling wonen, niet zelfstandig kunnen wonen met ondersteuning van mantelzorg, huishoudelijke hulp en thuiszorg. Dat concluderen prof dr. Heleen Evenhuis en onderzoeker Heidi Hermans uit een analyse van de zogenoemde GOUD-studie. Twee rapporten met hun bevindingen zijn naar de Tweede Kamer gestuurd.

Zorgzwaartepakketten

In deze GOUD-studie volgt prof. Evenhuis vanaf 2008 onder meer de gezondheid en welbevinden van ruim duizend verstandelijk gehandicapte 50-plussers, allen cliënten van de zorgorganisaties Ipse de Bruggen, Abrona en Amarant. Nederlanders met een verstandelijke handicap die in een woonvorm van een zorgorganisatie wonen, zijn voor de AWBZ ingedeeld in acht zogenaamde zorgzwaartepaketten (ZZP-VG).  Bij de indeling wordt gekeken hoeveel hulp mensen nodig hebben bij de algemene dagelijkse levensverrichtingen, zoals aankleden, persoonlijke verzorging en koken.

Vaardigheden

De groep waarop Evenhuis en Hermans zich hebben gericht, zijn mensen uit ZZP-categorie 1 tot en met 4. ‘Dat zijn vooral mensen met een matige of lichte verstandelijke handicap, die nu in groepshuizen in de wijk wonen,’ aldus Evenhuis. ‘Mensen met het syndroom van Down bijvoorbeeld. Ze zijn redelijk zelfredzaam, gaan overdag naar dagbesteding of hebben aangepast werk.’

Eigen voordeur

Uit de regeringsplannen blijkt, zo merkte Evenhuis op, dat mensen met een verstandelijke beperking niet meer in een zorginstelling worden verzorgd, gefinancierd door de gemeenten, maar een eigen voordeur moeten hebben. 'Uit onze analyse wordt duidelijk dat veel van deze mensen de vaardigheden die nodig zijn om een huishouden te voeren nooit hebben kunnen leren. Het gaat bijvoorbeeld om boodschappen doen, eten klaarmaken, de was doen, medicijnen innemen, met geld omgaan. Bovendien hebben zij door een opeenstapeling van motorische en zintuiglijke beperkingen en chronische ziekten vaak veel zorg nodig.’

Complexe zorg

Volgens de onderzoekers is de ondersteuning voor de complexe zorg van deze cliënten te veel gevraagd is van huisartsen, thuiszorg en zeker van de mantelzorg. Vooral de laatste - de mantelzorgers - moeten de zorg opvangen. 'Dat kunnen ze natuurlijk niet,' zegt Evenhuis. 'De ouders van deze groep gehandicapten zijn vaak te oud om de zorg te kunnen leveren. Die komt dan neer op broers en zussen, die meestal een betaalde baan hebben.'

Ouderenzorg

‘Wij pleiten ervoor de zorg voor ZZP-VG 4 in de AWBZ te houden. Mensen in ZZP-VG 1-3 zouden op individuele basis moeten worden beoordeeld,'aldus Evenhuis. Zij verwacht dat ook voor de zzp-indeling in de ouderenzorg een dergelijk probleem ontstaat met mensen die nu nog geïndiceerd zijn op zzp 4. 'Het zou voor de ouderenzorg wellicht ook goed zijn een cijfermatige onderbouwing te geven van gezondheid en welzijn van mensen die worden getroffen door de AWBZ-hervormingen.

Carolien Stam

8 reacties

  • heleen

    Mijn zoon met Autistische Stoornis(30) zou ook niet zelfstandig buiten de woonvorm/instelling kunnen wonen. Sinds 2007 woont hij thuis met ZZP GGZ4C, er is geen andere mogelijkheid.
    Veranderingen kan hij maar met kleine stapjes aan. De stap naar een woonvorm is wel al met zorgverleners naar toegewerkt, maar er was nog geen plaats en een flinke wachtlijst. Woonvormen voor hem zijn er vrijwel niet omdat hij geen 'verstandelijke' beperking heeft. Toch is ook hij aangewezen op toezicht en bescherming. Naast autisme is er bij hem sprake epilepsie, depressie en angst. Hij gebruikt ook medicatie.
    Ik ben zelf 65, alleenstaand. Hij is mijn enig kind. Zijn gedrag is voor veel mensen niet te begrijpen. Als ik denk aan de toekomst word ik wanhopig.
    Overigens is het mijn indruk ook dat clienten die al in de instelling woonden nu hoger geïndiceerd worden. Ik zie dat deze mensen met aanvankelijk ZZP3C nu een herindicatie ZZP6C krijgen.

  • Jan C

    @Natalia. Ik heb -- en dat meen ik echt -- erg met je te doen.
    Alle bezuinigingen (veelal correcties van graaiers, die nu in een grote villa zitten of dadelijk daar komen) ten spijt, hoop ik dat ze mededogen hebben met situaties die echt heel heel triest zijn na sommige ingrepen. De meesten kunnen er nog wel mee leven, maar voor situaties al die van jou moet men aanpassingen proberen te bedenken

  • Heidehoeve Zorg Op Maat

    Ook ik denk dat men vanaf zzp 4 de zorg in de AWBZ moet houden. Al zou ik ook daarin willen kijken naar individuele gevallen. Daar waar het gaat om de zzp VG 1-3 denk ik dat daar in zeker de mogelijkheid bestaat om tot bezuiniging te komen. Vanuit mijn eigen praktijk heb ik de ervaring dat jongeren met een VG 2-3 soms in instellingen verblijven via Z.I.N en waarbij de afgegeven indicatie niet past bij de beperking van de client. In mijn beleving worden door instellingen veel te hoge indicaties voor clienten aangevraagd om zo meer geld binnen te krijgen. Daar komt bij dat clienten vaak minimale zorg aangeboden krijgen. Vanuit mijn organisatie ben ik in gesprek met de plaatselijke gemeente en heb overleg over deze situaties. Ik pleit bij de gemeente er dan ook voor dat zij in de onderhandelingen met zorgaanbieders niet naar de grote instellingen kijken maar juist naar kleine zorgaanbieders. Deze werken vaak goedkoper, lagere tarieven door lagere overhead. Men is er voorheen te gemakkelijk vanuit gegaan dat grote instellingen financieel efficenter, dus goedkoper, konden leveren maar de praktijk wijst uit dat grote instellingen veel geld nodig zijn voor directie etc.en dat dit ten koste gaat van zorg aan de client.

  • Natalia

    En hier een moeder. Schandalig zijn de plannen.
    Hoe kwetsbaar is ons kind. Pijn doet dit.
    Wij worden op een bepaald moment te oud om haar te verzorgen. Maar andersom is het voor haar ook zielig om straks alleen met oudjes te zitten. Geen enkele sociale contacten straks voor haar. Wat is de kwaliteit van leven? Geen broers en zussen. Geen familie die voor haar kan zorgen. Niet alleen naar buiten kunnen. Niet kunnen koken, geen besef van geld, niet kunnen plannen, niet kunnen lezen en schrijven.
    En wel geld naar allerlei onzinprojecten.
    Nederland, zorg eerst dat de basale zaken voor een ieder zijn geregeld.

  • martine

    Onze regering is goed bezig,wegbezuinigen die gehandicapten! Ze kosten de samenleving alleen maar geld en brengen verder niks op!
    Eerst pakken we hun terreinen af en nu de begeleiding nog.
    Wees dan humaan en geef zeallen de pil van Drion in plaats van langzaam laten sterven in armoede en eenzaamheid en vervuiling etc.
    Bovenstaande zin is van iemand die in de gehandicaptenzorg gewerkt heeft!

  • JackHoogenboom

    De verschuiving naar thuis is een bezuinigingsmaatregel, die op zichzelf begrijpelijk is. Nu wordt de zorg nog gefinancierd vanuit de AWBZ. Feitelijk uit een potje die we met zijn allen meebetalen. Als het niet meer gefinancierd kan worden uit het solidariteitspotje is er mijns inziens geen andere weg dan dat met name de volwassen clienten de benodigde zorg deels uit eigen zak te betalen.

  • Marjo

    hoe kan de regering nog uitleggen, dat er miljoenen van onze zuurverdiende euro's in bodemloze buitenlandse putten verdwijnt, terwijl de eigen bevolking op straat gezet wordt, omdat er geen geld meer is om te betalen voor goede zorg!!!!

  • Nederland is een van de rijkste landen in de wereld , met vele , vele miljarden-tegoeden op de StaatsBanken. Voor vele miljarden zijn er vliegtuigen (JSF) besteld, die we niet meer nodig hebben , want een vijand hebben we niet meer. ( Vroeger met het IJzeren Gordijn wel !). Als we deze bestelling annuleren , kunnen we die vele Euro s gebruiken voor onze mede-mens die een prettig en zorgzaam leven kan leiden. Politiek laat je stem horen en maak een keus . Je medemens zal je eeuwig dankbaar zijn.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden