Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Regelarme zorg verhoogt welbevinden en werkplezier

Het experiment Zorg Zonder Regels in zorginstelling De Hoven heeft geleid tot meer tevredenheid bij bewoners. Tegelijkertijd ervaart het personeel meer plezier in zijn werk. Dat blijkt tijdens het congres ‘Een uitzondering op de regel’ in woonzorgcentrum Alegunda Ilberi te Bedum.
Regelarme zorg verhoogt welbevinden en werkplezier
Foto: Ronny Benjamins Fotografie

De Hoven zette voor het experiment de regelsystemen HKZ, HACCP, CQ-index en Meetweek en vroegsignalering aan de kant. De organisatie besloot te denken vanuit ‘welbevinden’. In samenspraak met bewoners werd gekeken naar een nieuwe set regels. Het project kwam tot stand met steun vanuit VWS, Menzis en de provincie Groningen.

Bloedworst en een zachtgekookt ei

Projectleider André Enter vertelt dat ouderen heel sterk het gevoel hebben dat bemoeienis van ver weg direct invloed heeft op wat zij wel en niet mogen. ‘Een voorbeeld is meneer Van Dijk. Hij houdt van bloedworst, maar dat mogen bewoners niet volgens de kwaliteitswet HACCP. Hetzelfde geldt voor een kippenei direct van de boerderij. Dat is niet gekocht in een erkende winkel en voldoet niet aan de eisen. In verzorgingshuis Viskenij zijn de bewoners gemiddeld 90 jaar. Zij hebben het al die jaren prima zelf gedaan, moeten we nu gaan vertellen wat ze niet meer mogen eten?’ Door het afschaffen van de regels, ontstond er volgens Enter weer ruimte voor welbevinden. En dat bleek te werken, vertelt Enter. ‘De bewoners zijn weerbaarder, minder kwetsbaar en ze vinden dat de zorg beter aansluit op hun behoefte. In onze meting nam de tevredenheid toe van 0,73 tot 0,83 op een schaal van 0 tot 1.’

Meer plezier

Werknemers ervaarden meer plezier in hun werk. Enter: ‘Medewerkers geven aan dat zij harder gewerkt hebben, maar een lagere werkdruk voelden. Juist de ruimte die zij kregen, maakte het werk aantrekkelijker. Het zorgde ervoor dat zij meer voldoening haalden uit hun werk. De stress die zij daarvoor hadden, kwam volgens hen vooral door “bezig zijn met verkeerde dingen”.’

Het experiment

Jannie Nijlunsing vertelt dat de directie van De Hoven in 2011 tot de conclusie kwam dat de enorme regeldruk een verkeerde impact had op het welbevinden van bewoners en het werkplezier van werknemers. ‘In de zorg draait het om meten en meetbaarheid. Alles wat niet gemeten kan worden telt niet mee. De bureaucratie is belangrijk, maar heeft een keerzijde.’ Als voorbeeld noemt ze de hitte van de afgelopen weken. ‘Het RIVM en het Rode Kruis komen met adviezen en de hitteprotocollen komen weer uit de kast. Dezelfde middag tref ik een aantal bewoners in de zon en ik vraag hen of het nog een beetje vol te houden is. Ze antwoorden dat het vroeger net zo warm was, ze letten goed op zichzelf en geven aan dat ze genoeg drinken. De meeste ouderen letten goed op zichzelf. Maar overlijdt er toevallig toch iemand, dan komt dat direct op Twitter. Vervolgens in de krant en op het journaal. Niet veel later staat de Inspectie op de stoep en bekijkt de verantwoordelijkheden. De politiek bemoeit zich ermee en protocollen worden aangescherpt. We proberen steeds meer risico’s in te dammen en de afhankelijkheid wordt groter. Huiskamerkwaliteit in zorginstellingen is daardoor bijna niet mogelijk. Uiteindelijk draait het om goed handelen waarbij professionaliteit centraal staat.’ Als laatste voorbeeld noemt Nijlunsing een bericht in het Dagblad van het Noorden over ouderen die te hard rijden met hun scootmobiel en soms ongelukken veroorzaken. ‘Vermoedelijk wordt daar ook snel ingegrepen: de ouderen moeten een helm op, een rijbewijs halen, diverse keuringen ondergaan en ga zo maar door. We zouden de toevalligheden en risico’s wat meer los moeten laten en ons richten op het welbevinden van ouderen.’

Regelvrij

Voor organisaties die zelf ook het aantal regels willen terugdringen, deelt Enter een aantal tips. Allereerst is het belangrijk dat het management op de handen gaat zitten. Zo krijgt het personeel ruimte voor zelfreflectie. Zij kunnen bedenken of ze wel scherp hebben wat bewoners echt willen en zo worden zij ook betrokken bij de besluitvorming. Vervolgens moet het welbevinden van ouderen in beeld gebracht worden. In De Hoven werd dat gedaan met Groninger Wellbeing Indicator, een model van Joris Slaets van het UMC Groningen. Nadat deze gegevens geanalyseerd zijn, kan samen met bewoners ruimte gecreëerd worden voor nieuwe regels. Welke regels dat precies zijn, kan Enter niet zeggen. ‘Dat hangt af van de behoefte van bewoner.’

Foto

  • Meneer Van Dijk vindt het absurd dat hij geen bloedworst meer mag eten van "Den Haag".

    Meneer Van Dijk vindt het absurd dat hij geen bloedworst meer mag eten van "Den Haag".

    Foto: Ronny Benjamins Fotografie
  • Nijlunsing, bestuurder De Hoven, denkt dat het gebruik van de scootmobiel ook gereguleerd zal worden.

    Nijlunsing, bestuurder De Hoven, denkt dat het gebruik van de scootmobiel ook gereguleerd zal worden.

    Foto: Ronny Benjamins Fotografie
  • Ook Van Boxtel, bestuurder van Menzis, vindt dat de HACCP soms te ver gaat.

    Ook Van Boxtel, bestuurder van Menzis, vindt dat de HACCP soms te ver gaat.

    Foto: Ronny Benjamins Fotografie

9 reacties

  • Meander-1957

    Mooi artikel. Breng de zorg terug naar de essentie/eenvoud. Dat is moeilijk in tijden waar het samenwerken is gebaseerd op wantrouwen i.p.v. vertrouwen.
    In deze westerse wereld willen we alles controleren, waardoor je al deze verkrampte toestanden krijgt en het welbevinden van de mens ( zowel bewoner als personeel ) uit het oog wordt verloren.
    Nogmaals mooi artikel, waaruit blijkt dat lef en daadkracht uiteindelijk wordt beloond!

  • adje rem

    Zembla toonde vorige week gelukkig hoe veilig het vlees van en in ''erkende'' winkels was en is ? ?

  • martine

    Vrijheid en verantwoordelijkheid.

    Gezien de aannname van personeel en dat het uitgangspunt daarin zo goedkoop mogelijk, zie ik het als een verkapte bezuiniging.
    Geef mij maar de protocollen en regels anders zijn deze niet weerbare mensen aan de duvel overgeleverd.

  • triple

    Open deur artikel.
    Geldt toch voor onze hele samenleving?
    Niemand mag meer zelf z'n verstand gebruiken.
    Alles onder controle en Oh wee als er iets mis gaat.
    En dan krijg je een samenleving zoals we die nu hebben.
    Lees 1984 maar!

  • Teceer

    een ontwikkeling die hoop geeft. maar eigenlijk is het veelzeggend dat een project als dit zoveel publiciteit nodig heeft. tenslotte gaat het vooral om leven en handelen naar het gewoon boerenverstand ingeeft.

    de regels zijn er natuurlijk niet voor niets. maar we moeten ons blijven herinneren, dat ze zijn ontstaan vanuit de ervaring. en die ervaring moeten we blijven gebruiken, want de omstandigheden veranderen. het blijft daarom nuttig de regels te kennen, juist omdat ze veel ervaring belichamen. maar niet de regels, maar de situatie moet het handelen bepalen en het is goed dat daarvoor aandacht bestaat.

  • Vrijheid->Welbevinden

    Vrijheid verlangt verantwoordelijkheid, volledige vrijheid verlangt volledige verantwoordelijkheid. Als we allemaal volledig verantwoordelijk waren dan hadden we helemaal geen controle meer nodig, alleen advies, dat we dan op een verantwoordelijke manier zouden opvolgen. Wat zou dat een ongelofelijke besparing geven!!

    Door Contact met anderen leren we verantwoordelijkheid. Hoe meer intense sociale contacten we hebben in ons leven, tijdens ons kind zijn, in onze jeugd, hoe meer we leren verantwoordelijk te zijn voor ons handelen, voor onze ideeën.

  • Vrijheid->Welbevinden

    Praktisch gezien: om van Controle naar Contact te bewegen, zouden we met zijn alle weer in woongemeenschappen moeten gaan leven, de overheid zou over zich zelf heen moeten springen en woongemeenschappen de vrijheid moeten geven zich, zonder restricties van extra belastingdruk en strenge regelgeving, te kunnen ontwikkelingen... Woongemeenschappen waar we ook onze bejaarden in kunnen verzorgen natuurlijk. In de woongemeenschap heeft het gezin een plaats maar is niet meer de afschermende (= minder contact) hoeksteen van de samenleving.

  • Vrijheid->Welbevinden

    Er is een groot verschil tussen Contact en Controle, het zijn zelfs antagonisten. Waar optimale controle is hebben mensen geen echt contact meer met elkaar omdat er de controleur is en hij die gecontroleerd wordt...Waar optimaal contact is tussen mensen hebben we geen controle meer nodig omdat ieder mens door zijn sociale interacties de waarde van goed en slecht, van inzet en menselijkheid in zijn leven heeft geleerd. Klinkt natuurlijk als een utopie, maar het is wel iets waar we naar kunnen en moeten streven, de andere optie hebben we in de geschiedenis van de mensheid uit den treuren toegepast in al haar vormen en heeft alleen geleidt tot onnoemelijk veel leed.

  • Vrijheid->Welbevinden

    Vrijheid vraagt voor verantwoordelijkheid van bewoner maar natuurlijk vooral ook van de zorgverleners, de mensen op de werkvloer. Meer vrijheid het geeft het plezier in het leven terug. Maar de bureaucratie in Den Haag kan zo niet denken.. deze meeste mensen daar zijn zelf door het volgen van vele regeltjes uiteindelijk op hun huidige werkplek gekomen. Eenmaal helemaal bovenaan gekomen, in de tweede kamer of in de regering is alle vrijheid van de persoon uit zijn inzichten verdwenen. De alles omvattende functie die vrijheid in het leven heeft. Een Universitaire stoel in 'Onderricht in Vrijheid' is in Nederland daarom ook hard nodig als wel als apart examenvak op elke middelbare school.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden