Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Van Rijn gokt met zorgstelsel’

Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS schetst ten onrechte een positief beeld van de zorginkoop van jeugdzorg en Wmo. De contracten tussen gemeenten en zorgaanbieders zijn inhoudelijk gebaseerd op drijfzand, omdat prijs en zorgvraag onbekende grootheden zijn. ‘Het Rijk geeft te weinig geld voor de transitie en het gaat veel te snel.’
‘Van Rijn gokt met zorgstelsel’

Dat zegt aanbestedingsjurist Tim Robbe, die zo'n honderd gemeenten adviseert bij de zorginkoop van Wmo en jeugdzorg.

Contracten Wmo en jeugdzorg waardeloos

Dat 99 procent van de gemeenten hun contracten rond hebben, zoals Van Rijn aan de Tweede Kamer liet weten, stelt Robbe niet gerust. Integendeel, inhoudelijk stellen de contracten in zijn ogen niets voor. Dat komt doordat gemeenten en zorgaanbieders in het duister tasten over de zorgvraag en het aantal cliënten dat vanaf 1 januari onder hun verantwoordelijkheid valt. Het ministerie van VWS neemt daarvoor 2013 als peiljaar, maar de daadwerkelijke geleverde zorg in 2014 wordt pas bekend in februari 2015. 'De contracten die nu getekend zijn, zijn begin 2015 waardeloos als de zorgvraag afwijkt.'

Zorgvraag Wmo en jeugdzorg groter

Robbe vreest dat veel gemeenten te maken krijgen met een veel grotere zorgvraag dan nu is afgesproken. De cijfers die VWS gebruikt, blijken in de praktijk niet betrouwbaar als die naast de gegevens van de zorgaanbieders worden gelegd over hoeveel klanten ze hebben en hoeveel zorg die nodig hebben. De afwijkingen bedragen soms wel vijftig procent. Ze zijn volgens Robbe toe te schrijven aan de vrijheid die zorgaanbieders in de AWBZ hadden om het budget voor intramurale zorg en extramurale zorg als communicerende vaten te gebruiken. Daarnaast is het geen doen om goede tarieven te bepalen. 'De codes van de NZa geven geen inzicht in wat de zorg nu eigenlijk kost.'

Budgetkorting Wmo en jeugdzorg

De onzekerheid over de zorgvraag en de tarieven, gaat gepaard met een veel grotere budgetkorting dan VWS doet voorkomen. Van Rijn stelt dat de korting op de Wmo 11 procent en op de jeugdzorg 3 procent bedraagt. Maar onderzoeksbureau Q-Consult, dat in opdracht van VWS onderzoek deed, kwam tot hele andere bevindingen. Dat onderzoek, pas in oktober openbaar gemaakt na een uitzending van Nieuwsuur, concludeert dat de kortingen op de Wmo variëren van circa 12 tot 35 procent. Gemiddeld is de bezuiniging 17 procent. Voor de jeugdzorg lopen de kortingen volgens Robbe uiteen van 5 tot 35 procent.

Geen zachte landing Wmo en jeugdzorg

Een ander probleem is dat 40 procent van de zorgaanbieders niet in staat is om facturen te declareren. De databank voor gegevensuitwisseling werkt nog niet, schrijft Van Rijn aan de Tweede Kamer die 11 december debatteert over de transitie. Van de beloofde zachte landing zal volgens Robbe niet veel terecht komen. 'Het wordt net zo'n zooitje als bij de introductie van de Wmo in 2006. Er zullen burgers zijn die niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. In de loop van 2015 gaan zorgaanbieders in grote problemen komen. Net als in 2006 verwacht ik dat er faillissementen en ontslagen zullen vallen. Van Rijn gokt met het zorgstelsel. Als het toch goed gaat, is dat puur geluk. Het Rijk regelt de randvoorwaarden niet goed en zadelt gemeenten en zorgaanbieders daardoor met problemen op die ze niet hebben gecreëerd en die ze ook niet zelf kunnen oplossen.'

Druk VWS is enorm

Maar waarom sluiten wethouders slechte contracten? Volgens Robbe doordat de druk van VWS immens is. Van Rijn heeft gemeenten allemaal een brief geschreven waarin hij dreigt met een 'inplaatsstellings'-procedure voor 'gemeenten die niet in staat zijn de continuïteit van zorg te waarborgen'. Dat zou erop neerkomen dat VWS het beleid overneemt van gemeenten die niet voor 15 november hun contracten ondertekend hebben. 'Voor wethouders die meestal pas sinds 1 april in het zadel zijn, is dat geen begaanbare weg. Dan stuurt de gemeenteraad ze naar huis.'

VNG: extra geld jeugdzorg

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) herkent de onzekerheid rond de werkelijke zorgvraag in 2014. Volgens een woordvoerder speelt dit vooral in de jeugdzorg, omdat er daar veel grotere fluctuaties zijn. 'Als blijkt dat er in 2015 veel meer geld nodig is, dan zal Van Rijn met extra geld over de brug komen. Die toezegging heeft hij gedaan. Zo wil hij wethouders "bestuurlijk comfort" geven. Iedereen krijgt in 2015 de zorg die hij nodig heeft. Dat wordt geregeld.'

Transitie langdurige zorg

De AWBZ gaat in delen over naar de Wmo, de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg (WLZ). Ook de Participatiewet en de Wet jeugdzorg worden gedecentraliseerd. Hoe verloopt deze enorme stelselwijziging? Bekijk het dossier

8 reacties

  • benno12

    Tja aller ergste is dat intramurale cliënten met ernstige gedragsproblematiek of te wel moei verstaanbaar gedrag.
    De dupe worden van de in de kramp geschoten managers die exramurale dagbesteding belangrijker vinden dan intramurale dagbesteding.
    Geld verdwijnt naar anderen en ze gaan intramurale dagbehandeling anders invullen.
    Als dag invulling.
    Cliënten die al ruim tien jaar of langer dagbesteding krijgen blijven straks in hun woning want dat is goedkoper.
    Niet meer in de maatschappij en normaal leven.
    Nee opgesloten op je kamertje en daar daginvulling krijgen.
    ZINVOL??? NEE

    ab-er dagbesteding

  • het kan beter

    Staatsecretaris Van Rijk (VWS) komt uit het nest van PvdA. deze staatssecretaris heeft van het zorgbestel een grote chaos gemaakt. Duizenden gemeente ambtenaren moeten plots een visie en kijk hebben op de zorg hebben over wat kan, wat kost, wat nuttig is en wat is noodzakelijk. Oftewel de kruidenier op de hoek moet nieuwe auto's maken. Het is schandalig dat deze staatssecretaris op aandrang van de VVD smerige handen maakt ter behoud van zijn eigen naam en faam! en wat nog erger is. Eergisteren, gisteren en vandaag vallen er ontslagen in de zorg, waarvan het grootste aandeel in laag betaald functies zitten. Het ontbreekt bij de REGERING aan normbesef!

  • Loetspaanstra

    De geplande decentralisaties gaan natuurlijk veel verder dan de vingeroefeningen van 2006. Als het om knikkers gaat, is een boekhoudkundige benadering heel verstandig. Anders dan met de zorg, waar de politiek helaas inhoudelijk ook een boekhoudkundige benadering voor in petto heeft. De klant krijgt gratis zorg en wordt (is) daardoor handelswaar voor zorgaanbieders.
    Dat er zorgaanbieders failliet gaan, vind ik helemaal niet zorgwekkend. Er is een overschot en er zijn overbodige aanbieders. Dat ze failliet gaan door dom overheidsbeleid is wel opmerkelijk. Erg betrouwbaar vind ik dat niet. De waarschuwingen van Robbe zijn volgens mij terecht. De decentralisaties kunnen mogelijk nieuwe kansen bieden aan burgers en hun positie versterken ten opzichte van financiers en aanbieders. Processen van overheden ervaar ik in deze kwestie als buitengewoon onbetrouwbaar. Alles draait om geld. Dat vind ik een vorm van politiek-ethische armoede. We spreken elkaar nog wel in 1015. Als het toegenomen volume van de ketelmuziek dat tenminste nog toelaat.

  • bezorgde

    Dus simpel : compensatieplicht handhaven. Dan kan er evengoed wel gekanteld worden en kan er evengoed beter onderzocht worden waar ondersteuning wel door de sociale kring kan. Maar aangezien mantelzorg niet verplicht wordt ontstaat er nu een gat. Weliswaar vol goede voornemens maar zonder handhavingsrechten.

  • HJBolhuis

    Eindelijk iemand die klip en klaar benoemd waar de pijn zit, en waar dit toe leidt! Elke regie op een ordentelijke transitie ontbreekt.

  • Henk

    Alleen jammer van al die mensen die het feitelijke werk doen en die tientallen procenten van hun inkomen hebben moeten inleveren. Gaan we dat ook herhalen?

    De huidige Wmo werd zonder kortingen en zorgvuldig ingevoerd. De huidige Wmo kent een compensatieplicht waar gemeentern niet omheen konden. Ik vind deze decentralisatie eigenlijk volstrekt onvergelijkbaar.

  • jeroenh

    Hoewel ik een deel van de zorgen van Robbe wel herken, ben ik veel minder pessimistisch. Voor iemand die zich zo heeft verdiept in complexiteit en onzekerheid, is Tims klassieke lineaire beeld van de principiele voorspelbaarheid en stuurbaarheid van de wereld middels contracten toch erg naief.
    Ik denk net als hij dat de invoering van de nieuwe wetten gaat lijken op die van de Wmo 2007. Maar onze inschatting van die invoering loopt behoorlijk uit elkaar. Volgens mij - en het SCP dat dit evalueerde - is de Wmo 2007 gewoon vanaf dag een een succes: er zijn geen verhalen over mensen die echt door het ijs zijn gezakt, er zijn nauwelijks faillissementen geweest (anders dan het beeld is) en de ervaren kwaliteit van ondersteuning is niet gedaald, de kwaliteit van leven regelmatig zelfs gestegen. En dat terwijl de razendsnelle groei van de kosten niet alleen is gestopt, maar er zelfs iets minder wordt uitgegeven.

    Laten we hopen dat de nieuwe decentralisaties inderdaad lijken op de eerdere. En laten we hopen dat goed ingevoerde adviseurs de nuance blijven bewaken tussen wat wenselijk en wat realistisch is in zo'n opgave. Ketelmuziek is er al genoeg.

  • bezorgde

    Help, ik wil ook een een regionale Vertrouwensfunctie Wmo, net als VWS wel geregeld heeft voor Jeugdzorg. VWS moet tijdig signalen kunnen registreren hoe de boel klem loopt! Burgers weten nu echt niet waar ze terecht moeten met klachten en knelpunten!

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden