Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Verzet tegen spoedzorgplan is defensief gedrag’

Om de acute zorg te verbeteren is concentratie onvermijdelijk. Willem Geerlings van Medisch Centrum Haaglanden vindt dat zorgbestuurders te defensief reageren en zorgverzekeraars te hard van stapel lopen. ‘In de Randstad is overcapaciteit aan acute zorg.’
‘Verzet tegen spoedzorgplan is defensief gedrag’

Met toenemende verbazing volgt Willem Geerlings de discussie rond de spoedzorgplannen van zorgverzekeraars. Hij is voorzitter raad van bestuur van Medisch Centrum Haaglanden, een topklinisch ziekenhuis in Den Haag met één van de grootste spoedeisende hulp van Nederland. Alleen in locatie Westeinde komen er jaarlijks circa 50.000 patiënten. Dat concentratie de acute zorg beter en doelmatiger maakt, leidt bij hem geen twijfel. Geerlings, van huis uit internist-nefroloog, houdt zich al lang met dit thema bezig. In 2002 stond hij aan de wieg van het landelijke netwerk van traumacentra (nu: landelijk netwerk acute zorg), waar hij tot 2007 voorzitter van was. De huidige ophef verrast hem. 'De concentratie van acute zorg kon je van verre zien aankomen.'

Concentratie acute zorg

'De zorgverzekeraars hebben regioplannen voor de concentratie van spoedzorg echt niet zelf verzonnen', stelt Geerlings. 'Ze sluiten aan bij plannen die uit de koker van ziekenhuizen en medisch specialisten zelf komen. Acute zorg heb je in soorten en maten. Van pleisters plakken tot complexe hersenoperaties. Van elke soort moet het voor ambulancemedewerkers duidelijk zijn bij welk ziekenhuis ze moeten zijn. Neem bijvoorbeeld CVA-zorg, dat moet je straks alleen in goed geëquipeerde centra doen.'

CVA-zorg: snelheid is cruciaal

Tegenstanders zeggen juist dat dat concentratie van beroertezorg (CVA-zorg) leidt tot kwaliteitsverlies. Patiënten zijn langer onderweg, waardoor het langer duurt voordat zij antistollingsstoffen toegediend krijgen. Hoe sneller patiënten met een herseninfarct een bloedprop-oplossend middel krijgen, hoe groter de kans op herstel, betoogde neuroloog George Kienstra van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) op Zorgvisie. Kienstra is NVN-bestuurder met de portefeuille kwaliteit.

Kwaliteit ambulancepersoneel is top

Maar Geerlings is niet onder de indruk van dit argument. 'De wetenschappelijke vereniging heeft de laatste jaren van alles geroepen. Dat patiënten verder moeten rijden is helemaal niet erg, omdat de ambulancezorg de laatste jaren veel beter is geworden. Er is veel geïnvesteerd in diagnostiek en ondersteuning door ambulancezorgpersoneel. De zorg die zij leveren is van hetzelfde niveau als van de ziekenhuizen die ze voortaan passeren. Voor patiënten is het beter als ze in een ziekenhuis komen waar een team klaar staat dat veel ervaring heeft met beroertezorg. Waar een CT-scan staat om een goede diagnose te stellen. Waar 24 uur per dag, 7 dagen per week speciaal opgeleide spoedeisende hulp artsen en een interventieradioloog aanwezig zijn. Alleen dan lukt het om bij zo veel mogelijk patiënten tijdig de juiste behandeling te geven.'

Overcapaciteit acute zorg

Dat ziekenhuisbestuurders schrikken van de plannen van de zorgverzekeraars kan Geerlings wel begrijpen. De gevolgen kunnen voor individuele ziekenhuizen verstrekkend zijn als ze hun spoedeisende hulp moeten sluiten. 'Door het omzetverlies kunnen ziekenhuizen hun mensen niet meer aan het werk houden of kunnen ze het gebouw niet meer betalen. En je krijgt in Nederland geen prijs voor het snelst krimpende ziekenhuis. Maar we leveren toch geen acute zorg om ziekenhuizen overeind te houden? In de Randstad is er overcapaciteit aan acute zorg. Bestuurders moeten niet zo defensief reageren. Als je de acute zorg wilt verbeteren, dan zul je moeten concentreren en samenwerken. Die ontwikkeling is onvermijdelijk.'

Zorgverzekeraars gaan te snel

Maar zorgverzekeraars lopen volgens Geerlings wel erg hard van stapel. 'Sommige stappen zijn vrij wild. Als wij de plannen uitvoeren, dan moeten we direct 120 bedden verplaatsen. Dat gaat niet zo maar. Daarvoor moet je van alles regelen. Mijn advies aan verzekeraars is: ga in gesprek, doe water bij de wijn en temporiseer.'

Drive voor fuseren

De concentratie van zorg is een van de redenen ziekenhuizen fuseren. MC Haaglanden fuseert binnenkort met het Bronovo Ziekenhuis. 'We kijken nu wat we waar gaan doen. De SEH in MCH Antonius in Leidschendam gaat bijvoorbeeld dicht in 2015, maar er blijft wel een huisartsenpost met gespecialiseerde nurse practitioners voor eenvoudige acute zorg. Voor neuro-interventies werken we nauw samen met de academische ziekenhuizen in Leiden en Rotterdam, ook voor wetenschappelijk onderzoek.'

Concentratie en netwerken

Concentreren of alleen verder? Voor die vraag staan veel zorginstellingen in deze onzekere tijden. Bekijk het dossier

5 reacties

  • Van Veen

    Waar komt de drive voor fuseren vandaan? Zoals het Nivel beschrijft blijkt het kwaliteisargument niet meer valide te zijn en wordt fusie louter gebruikt om de concurrentiepositie te verstevigen. Wat rest is vrijwel altijd meerkosten en duurdere zorg tegen hooguit dezelfde kwaliteit. Dat lijkt ook niet doelmatig.
    http://www.artsennet.nl/nieuws/Nieuws-uit-de-media/Artikel/128044/Kwaliteit-niet-beter-na-ziekenhuisfusies.htm

  • FJJ Conijn

    @ Van Veen:
    Dat is zeker doelmatiger. Eén jaar in een verpleeghuis als gevolg van een te laat behandeld herseninfarct kost al gauw zo'n € 50.000. Elk jaar weer, en die mensen leven regelmatig nog een flink aantal jaar.

  • Van Veen

    Geerling is niet onder de indruk van argumenten van wetenschappelijke verenigingen maar weet het beter. Hier gaat het gevaarlijk worden waar de bestuurder de argumenten van de wetenschappers als onzin gaat beschouwen. FJJ Conijn laat zien dat de visie van Geerlings niet op veel kennis is gebaseerd en daarbij zijn bijvoorbeeld de trombolyse resultaten van het MCH in het rapport van ZN, niet zo fantastisch als Geelings doet vermoeden. Van de 9 ziekenhuizen in de regio is de door to needle time bij lagere volumes significant beter en de snelste is het Diac in Leiden met het laagste volume.
    Zoals in de publicatie van het Rijnland al bewezen, primaire trombolyse is niet hoogcomplex en laagvolume maar laagcomplex en hoogvolume en zou op elke SEH plaats kunnen vinden. Dat is doelmatiger dan al deze patiënten heen en weer in de regio rijden.

  • FJJ Conijn

    Dhr. Geerlings stelt, in reactie op het standpunt van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie: 'Dat patiënten verder moeten rijden is helemaal niet erg, omdat de ambulancezorg de laatste jaren veel beter is geworden. Er is veel geïnvesteerd in diagnostiek en ondersteuning door ambulancezorgpersoneel.'

    Dat duidt echter aan dat hij slecht op de hoogte is. Ambulancepersoneel kan het onderscheid niet maken tussen hersenbloedingen en -infarcten, en kan en mag dus geen trombolyse starten. Verder is het enige dat nodig is voor cerebrale trombolyse een CT-apparaat en een arts die de beelden kan interpreteren. Dat je voor acute CVA-zorg speciaal geëquipeerde SEH-afdelingen nodig hebt klopt dus ook niet.

    Het kan best zijn dat in grote steden er een overcapaciteit is aan (overige) SEH, maar dat dhr. Geerlings zo makkelijk omgaat met superspoedeisende hulp, terwijl hij niet goed op de hoogte is van de 'ins and outs' ervan, baart grote zorgen. Vooral ook daar de zorgverzekeraars als dezelfde olifant door de porseleinkast gaan in plattelandsgebieden, waardoor de spoedeisende hulp daar danig aan kwaliteit zal gaan inboeten. Zie het voorbeeld Den Helder, met pas op 44 km het eerstvolgende ziekenhuis (Alkmaar).

    Voor een SEH-reorganisatieplan dat pretendeert wel met alle zaken rekening te houden en toch veel bespaart, zie http://bit.ly/1jj2ogI (eigen site).

  • Van Veen

    Net als ZN wordt in de gedachte van Geerlings, buiten de terechte concentratie van de complexe zorg (minder dan 5%), het landschap van SEH afdelingen meteen maar gesaneerd. Er is een vermeende overcapaciteit maar wie heeft bepaald wat de capaciteit moet zijn? Als er overcapaciteit zou bestaan dan lijkt dat toch te zitten in de grote steden zoals Den Haag en Rotterdam. Het MCH heeft jarenlang 60 tot 70% zelfverwijzers gezien op de SEH en heeft deze overcapaciteit mede gefaciliteerd en hiermee de zorgkosten opgejaagd. Zo is de SEH van het MCH misschien qua aantallen een grote SEH (50.000) maar zou bij een gemiddeld vergelijkbaar aantal zelfverwijzers als in andere ziekenhuizen in de middenmoot vallen. (20.000 - 25.000). Iedereen zag ook dat 10 jaar geleden al van verre aankomen dat dit een probleem zou worden en landelijk waren er vele initiatieven om de HAP en SEH aan elkaar te verbinden en hiermee het zelfverwijzers probleem op te lossen. Het MCH van Geelings is pas onder druk van de verzekeraars hierin gaan bewegen. Het maatschappelijk belang was toen blijkbaar minder groot.
    ZN heeft deze defensieve reactie over zichzelf afgeroepen door zonder dialoog met het veld en de professionals een ondoordacht, slecht onderbouwd en ingrijpend plan als dictaat neer te leggen. Een logische reactie is de terechte defensieve houding van de betrokken zorgbestuurders
    Het verhaal van Geerlings heeft mij een te hoog ‘wij van WC eend” gehalte.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden