Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Veel onnodige operaties bij blindedarm

Ziekenhuizen verwijderen in Nederland veel meer blindedarmen dan nodig is. Dat komt doordat chirurgen afwijken van hun eigen richtlijnen.
Veel onnodige operaties bij blindedarm
Foto: Carina van Aartsen

Afke Ekels van de VU onderzocht de declaratiegegevens van 4377 patiënten bij wie in de periode 2010-2011 de blinde darm is verwijderd. Deze staan in het dbc-informatiesysteem (DIS). Door gegevens te gebruiken op verrichtingenniveau kon Ekels achterhalen welke verrichtingen ziekenhuizen op patiëntniveau hebben vastgelegd. Hierdoor kon zij in kaart brengen of medisch specialisten de richtlijnen hebben gevolgd die ze zelf hebben opgesteld.

Afwijken van richtlijn

Ziekenhuizen blijken op grote schaal van de richtlijn af te wijken. De naleving varieert volgens de geanalyseerde gegevens van nul tot tachtig procent. 26 van de 90 ziekenhuizen behandelden hun patiënten voor meer dan 50 procent volledig volgens de richtlijn. Bij de overige 64 was de naleving kleiner dan 50 procent. De ziekenhuizen laten met name de controles na waarmee ze kunnen vaststellen of er wel sprake is van een blindedarmontsteking. Het gaat bijvoorbeeld om onderzoeken met ultrageluid, CT-scan, MRI-scan en weefselonderzoek. 18 ziekenhuizen lieten geen enkele registratiegegevens van deze controles zien. Zij lijken dus te opereren zonder de diagnose met beeldvorming te bevestigen of te ontkennen.

Onnodige operaties

In Nederland worden nog veel blindedarmen verwijderd zonder medisch-inhoudelijke noodzaak. Dat blijkt uit onderzoek van Jenneke Hamminga en anderen, waarover zij publiceerden in het Nederlandse Tijdschrift voor Geneeskunde. Dit is het gevolg van het afwijken van de richtlijn. Het betekent dat patiënten onnodig worden geopereerd. Onnodige gezondheidsschade en behandelkosten zijn het gevolg. Het is mogelijk dat de richtlijnen op dit moment beter worden toegepast, omdat de richtlijn aan het begin van de onderzoeksperiode werd ingevoerd.

Praktijkvariatie

VU-begeleider Xander Koolman is blij met de onderzoeksresultaten. Hij stelt dat discussies over praktijkvariatie hiermee 'op een hoger plan kunnen worden getrokken'. De informatie uit DIS op verrichtingenniveau kan worden gebruikt om zorg aan een protocol te toetsen. Voorwaarde is wel dat de registratiegegevens in DIS kloppen en volledig zijn. 'Zorgverzekeraars kunnen de resultaten, in goed overleg met zorgaanbieders, gebruiken voor zorginkoop en daarmee bijdragen aan betere zorg tegen lagere kosten.'

Opereren of niet?

Wel of niet opereren is voor chirurgen van oudsher geen eenvoudige beslissing, legt Peter Go uit, specialist in het Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en opsteller van de richtlijn voor de chirurgen, omdat het vroeger niet makkelijk was om vast te stellen of de blindedarm echt ontstoken is. Als chirurgen niet op tijd opereren, terwijl de blindedarm wel ontstoken is, dan kunnen er ernstige complicaties optreden bij het openspringen. Het ligt daarom voor de hand om voor de veilige optie te kiezen: wel opereren. Maar tegenwoordig is het mogelijk om met onderzoek veel meer duidelijkheid te krijgen. Het Antonius Ziekenhuis heeft het aantal onnodige operaties teruggebracht van 18 naar 5 procent. 'Chirurgen hebben met elkaar afgesproken om zo min mogelijk te opereren. Betere naleving van de richtlijn is een verbeterpunt. Als chirurgen afwijken van de richtlijn, moeten ze daar een goede reden voor hebben.'

 

Chirurgen verwijderen blindedarmen zonder dat ze onderzoeken of er echt sprake is van een blindedarmontsteking. Doen chirurgen er goed aan hun eigen richtlijnen beter na te leven? Wat vindt u? Laat uw reactie achter onderaan deze pagina.

Congres 'Sturen op gepaste zorg'

De Orde van Medisch Specialisten en ZonMW lanceren op 17 april de campagne 'verstandig kiezen' op het Zorgvisie congres 'Sturen op gepaste zorg'. Minister Edith Schippers van VWS zal spreken over gepaste zorg en ongepaste zorg en de afspraken die hierover zijn gemaakt in het hoofdlijnenakkoord. Op het congres wordt ook de zorgmanager van het jaar bekendgemaakt.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden