Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Gemeenten breken belofte cliëntondersteuning’

De cliëntondersteuning is volgens MEE Nederland in de meeste gemeenten nog niet of slecht geregeld. ‘Zonder harde budgetgarantie dreigen cliënten tussen wal en schip te vallen’, waarschuwt Jan de Vries, directeur MEE Nederland in een interview met Zorgvisie.
‘Gemeenten breken belofte cliëntondersteuning’
Foto: Dirk Hol

MEE Nederland heeft deze week een brandbrief gestuurd aan de Eerste en Tweede Kamer. Daarin vraagt de organisatie aandacht voor de traagheid waarmee de afspraken tussen MEE en gemeenten tot stand komen. Uit een interne monitor onder 22 MEE-organisaties komt namelijk naar voren dat in 63 procent van de 403 gemeenten nog geen afspraak op bestuurlijk niveau is gemaakt, terwijl deze er op 1 mei had moeten zijn. Bij meer dan 1 op de 10 gemeenten is zelfs nog geen afspraak in voorbereiding. In de overige 37 procent van de gemeenten voldoen de afspraken in verreweg de meeste gevallen niet aan de gestelde voorwaarden van de Wmo.

Harde budgetgarantie

De Vries legt uit dat staatssecretaris Van Rijn tijdens een Kamerdebat over de Wmo 2015 heeft beloofd dat de cliëntondersteuning geborgd moet zijn in de nieuwe Wmo. 'Nadien zijn afspraken gemaakt tussen Van Rijn, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en MEE Nederland over hoe we die cliëntondersteuning in de nieuwe situatie kunnen borgen. Tegelijkertijd is de intentie geuit om frictiekosten die door de overheveling ontstaan, te vermijden. Nu moeten we helaas concluderen dat de afspraken en intenties onvoldoende effect hebben gehad.  We vragen daarom in een brandbrief aan de staatssecretaris om een harde budgetgarantie voor 2015 en 2016. Want juist nu hebben de cliënten de ondersteuning het hardste nodig.'

Continuïteit

Bij de gemeenten die wel afspraken maken met de MEE-organisaties, worden bestuurlijke afspraken en de eisen die de Wmo stelt aan de cliëntondersteuning niet goed nagekomen, aldus MEE Nederland. Vooral op het gebied van keuzevrijheid, onafhankelijkheid en beschikbaarheid. Zo moet een cliënt bijvoorbeeld een onafhankelijke cliëntondersteuner vrij kunnen kiezen bij toekenningsprocedures voor voorzieningen. In de meeste gevallen is dat niet zo, blijkt uit de monitor van MEE. 'In theorie kunnen gemeenten ook met ons afspreken at andere partijen ondersteuning bieden of samen met ons. Maar efficiënter is dat gemeenten kiezen voor behoud van kennis, expertise en de infrastructuur die nu bij MEE is opgebouwd is. Daar kunnen gemeenten hun voordeel mee doen.'

Kortingen en ontslagen

Bijna alle MEE-organisaties verwachten frictiekosten te maken. Dat wordt versterkt door het ontbreken van meerjarige en/of regionale afspraken. Een groot aantal MEE-organisaties bereidt momenteel als gevolg hiervan een ontslagaanvraag voor. Deze week werd bekend dat 90 medewerkers van MEE Twente hun baan verliezen. De organisatie vroeg collectief ontslag aan als gevolg van de overheveling. De drie grote gemeenten in Twente willen geen zaken meer doen met MEE Twente maar zelf iets opzetten. Enkele kleine buurgemeenten willen nog wel zaken doen met MEE Twente maar geven daarvoor geen garanties af.

Noodzaak

Volgens De Vries is het belangrijk dat Van Rijn nu snel een beslissing neemt. 'We hebben in februari afgesproken dat er voor 1 mei afspraken zouden zijn met gemeenten. Inmiddels is het twee maanden later en de eerste MEE-organisaties hebben mensen ontslagen. Het aantal zal snel oplopen als we niet snel garanties krijgen. Vooralsnog heb ik goede hoop. De staatssecretaris en de politiek hebben meerdere malen gezegd hoe belangrijk zij de cliëntondersteuning vinden, dus ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat hij geen harde budgetgaranties geeft.'

Grote verschillen tussen gemeenten

Illya Soffer, directeur van Ieder(in), herkent de problemen rond cliëntondersteuning. 'We zien heel grote verschillen tussen gemeenten. Sommige gemeenten zijn al ver met het regelen van cliëntondersteuning, maar dat is een minderheid Veel andere gemeenten hebben  nog bijna niets geregeld, horen wij van onze achterban.  Gemeenten staan natuurlijk onder druk om de inkoop zo voordelig mogelijk te regelen, daar ligt voor hen nu even de prioriteit Maar we hopen wel  dat gemeenten nu werk gaan maken van het nakomen van de  wettelijke afspraken rond cliëntondersteuning en dat alles  op tijd geregeld zal zijn. Want het is  zorgelijk dat tot nu toe alleen over cliëntondersteuning wordt gesproken, maar dat concrete afspraken uitblijven. Ergens lijkt het moment aangebroken dat de staatssecretaris de garantie op onafhankelijke ondersteuning moet borgen.'

Keukentafelgesprek

Volgens Soffer is juist de onafhankelijke ondersteuning bij de keukentafelgesprekken belangrijk. Gemeenten bepalen bij zo'n gesprek welke zorg een cliënt krijgt. De ene cliënt kan beter zijn behoeftes kenbaar maken dan de andere cliënt, weet Soffer. 'Het gaat om mensen die echt in paniek zijn of ze straks hun zorg nog wel ontvangen. Het is belangrijk dat zij daarom een stem hebben die aan hun kant staat en niet alleen zitten met een tegenpartij die toch uit is op bezuinigen.'

Zelfredzaamheid en eigen regie

Bij de transitie is juist eigen regie en de zelfredzaamheid belangrijk. 'Dan moet je ook de cliëntondersteuning  goed regelen. Want veel mensen hebben hulp nodig bij het regelen van ondersteuning, zeker mensen met een verstandelijke beperking', legt Soffer uit. 'Als Van Rijn eigen regie echt een belangrijk thema vindt, dan moet er  overal in het land goede cliëntondersteuning beschikbaar zijn. Anders is het bij voorbaat al gedoemd te mislukken. Dan worden mensen niet zelfredzamer, maar juist afhankelijker.'

Transitie langdurige zorg

De AWBZ gaat in delen over naar de Wmo en de Zorgverzekeringswet. Ook de Participatiewet en de Wet jeugdzorg worden gedecentraliseerd. Hoe verloopt deze enorme stelselwijziging?
Bekijk het dossier

 

8 reacties

  • Arjan Gelder

    Welkom in het land van Russisch roulette, waarbij eenzaamheid zal toenemen. Wanneer worden mensen wakker door de huidige politiek de wacht aan te zetten?
    Ons land gaat naar de knoppen, de klok wordt decennia teruggezet. Neem je ouders in huis, of laat de buurman je billen wassen. Wie durft te zeggen, dat er geld genoeg is? Ik wel o.a. met 50,9 miljard euro boekhoudfraude rond het opgeheven AOW Fonds.
    Het echte alternatief bestaat, door massaal Wil Nu te steunen. Wij accepteren niet, dat onze verzorgingsstaat wordt afgebroken.

  • ZOG MH

    Fijn dat Jan de Vries ook de GGz steunpunten noemt(?). Helaas hebben wij geen lobbyist vanuit clientondersteuning GGz. Het gaat ons niet om evt. ontslag van personeel (wel vervelend!) maar of de kwetsbare doelgroepen straks nog ergens clientondersteuning kunnen krijgen. Zeker op de manier zoals ze dat gewend zijn: laagdrempelig en vanuit o.a. ervaringsdeskundigheid. Zowel sociale teams als MEE zijn (nog) niet toegerust voor de kwetsbare doelgroep GGz... Daar ligt onze zorg!

  • Loetspaanstra

    Ook voor MEE Nederland is het lobbyen begonnen. Ondanks de decentralisaties verlangt MEE Nederland acties van de staatssecretaris. Het is nu ieder voor zich aan het worden. In de uitvoering was dat al zo natuurlijk. Ook daar is het ieder voor zich op een eigen domein.

    Toch gek dat niemand hardop de vraag stelt waar MEE nu precies voor nodig is? Er zijn namelijk voor alle beperkingen al cliënten- en patiëntenorganisaties. Heel veel werk voor mensen met een door een beperking veroorzaakte maatschappelijke achterstand hoort in het bijzonder in de algemene zorg thuis - de zorg voor jou en mij. Het gaat toch ook om de emancipatie van mensen met een beperking? MEE behouden is een paradox! MEE afschaffen lijkt me een goede stap in de maatschappelijk wenselijke richting. Veel gemeenten zien dat blijkbaar nu al in.

    Nog gekker is dat MEE de vraag niet zelf beantwoordt. Als 63% van de gemeenten niet bij je inkoopt - ondanks de merkwaardige dwingende landelijke afspraken - dan betekent dat toch dat je overbodig bent?

    Als kritisch volger van de decentralisaties, hoop ik dat gemeenten op dit vlak een rechte rug tonen en zich niet laten chanteren door organisaties (MEE, BJZ, GGZ) die ermee dreigen hun mensen te moeten ontslaan en de schuld daarna bij anderen neerleggen.

  • frans garritsen

    Het uitgesproken begrip ' de gemeente staat dichter bij de eigen inwoners dan de landelijke overheid ' begint mij nu volkomen duidelijk te worden. Wellicht staat een gemeente inderdaad dichter bij haar inwoners, maar helaas niet bij die inwoners die zorg behoeven. Het uitgesproken begrip was dus alleen niet volledig omschreven, voor de rest klopte het toch wel, OF NIET ? Ordinaire bezuinigingsmaatregelen en een aanfluiting van de politiek, notabene een volksvertegenwoordiging. Maar van welk volk ? In ieder geval niet van de mensen met een zorgbehoefte. En u kunt de volgende zijn !

  • Henk

    Tja, in de nieuwe Wmo is de gemeentelijke beleidsvrijheid gemaximaliseerd. Afspraken met de VNG of de staatssecretaris hebben dan ook geen nut. Dergelijke akkoorden zijn alleen maar rookgordijnen die nu één voor één beginnen op te lossen. Wat je dan ziet is niet fraai.

  • Keesmarges

    Terechte kritiek van beide landelijk directeuren van MEE en Ieder(in). Platform VG Rijnmond heeft de rol van MEE zoals die door B&W in de plannen voor de verdere uitwerking van de drie decentralisaties is voorzien, bekritiseerd tijdens de gisteren gehouden vergadering van de Raadscommissie Zorg etc. Volgens B&W moet MEE opgenomen worden in het z.g. wijkteam, het team dat namens de gemeente o.a. de keukentafelgesprekken moet gaan voeren. Daardoor kunnen de individuele zorgvragers tijdens die keukentafelgesprekken geen beroep meer doen op MEE. Op onze website www.platformvgrijnmond.nl hebben we ons standpunt nader uiteengezet.

  • benno12

    Tja soms kun je beter niets meer schrijven. ..................................
    arme cliënten en werkvloer
    ook nu zal di niet worden herkend door van Rijn en kamer en gemeenten

  • het kan beter

    De verzorgingsstaat wordt afgebroken door dit kabinet. Gemeente hebben geen flauw benul van (naaste) zorg. Het individulisme staat bovenaan. Zelfs linkse politiek kiest voor rechtse politiek. Wie een gebrek heeft is de klos met de nazaten van Bos.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden