Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Shell-topman: 'Cultuur is bepalend voor veiligheid’

‘Benieuwdheid’ naar risico’s door alle geledingen van de organisatie is wat een organisatie veilig maakt. Dat zegt Shell-topman Maarten Wetselaar in een interview met Zorgvisie.
Shell-topman Maarten Wetselaar over 'leiderschap en veiligheid bij een multinational' op het congres Medisch Leiderschap van het iBMG.
Shell-topman Maarten Wetselaar over 'leiderschap en veiligheid bij een multinational' op het congres Medisch Leiderschap van het iBMG. - Foto: Michelle Muus

Shell heeft een obsessie met veiligheid. Vanzelfsprekend voor de veiligheid van medewerkers en burgers. Daarnaast wil Shell calamiteiten voorkomen vanwege de enorme schade op het gebied van milieu, reputatie en financiën. 'Oliemaatschappij BP leed 45 miljard dollar schade na de explosie op een boorplatform in de Golf van Mexico in 2010', vertelt Shell-topman Maarten Wetselaar op het congres over medisch leiderschap, dat het instituut voor Beleid en Management (iBMG) van de Erasmus Universiteit op 19 november organiseerde voorafgaand aan de oratie van bijzonder hoogleraar medisch leiderschap Carina Hilders. Wetselaar vervangt keynote-speaker Shell-CEO Ben van Beurden, die op het laatste moment moet afzeggen omdat hij dringend naar China moet. Wetselaar, nu nog werkzaam voor Shell Singapore, treedt vanaf 1 januari 2016 toe tot de raad van bestuur. De teleurstelling over het wegblijven van Van Beurden neemt hij weg met een kwinkslag. 'Vorige week was ik stand-in voor Madonna in Vancouver en toen liep het publiek ook niet weg.'

Veiligheidscultuur

Shell is er de afgelopen jaren in geslaagd om steeds veiliger te werken. In tien jaar tijd is het aantal fouten met 60 procent afgenomen. Het aantal lekken in pijplijnen is de afgelopen vijf jaar met 25 procent gereduceerd. Werkprocessen zijn aangescherpt, checklists worden verbeterd en er is scherp toezicht op naleving van protocollen. Gevraagd naar de essentie van veiligheid, antwoordt Wetselaar, in een vraaggesprek voorafgaand aan zijn lezing, dat cultuur en controle allebei belangrijk zijn. Maar als hij zou moeten kiezen, dan is cultuur het belangrijkst. Veiligheid draait om een alerte houding van medewerkers als het gaat om veiligheidsrisico's. Wetselaar noemt het een 'benieuwdheid' naar risico's. 'Als het echt fout gaat, zijn er voorafgaand signalen geweest die je hadden kunnen waarschuwen voor een ramp. Wij willen een houding creëren, waarin onze medewerkers oog hebben voor die risico's.'

Leiderschap en veiligheid

Maar hoe zorg je ervoor dat 90.000 Shell-medewerkers en de circa 900.000 ingehuurde organisaties zich wereldwijd altijd bewust zijn van de veiligheidsrisico's? Daarvoor is leiderschap nodig. 'Shell zoekt leiders die authentiek zijn, die risico's durven nemen, die goed kunnen samenwerken en die resultaten afleveren', zegt Wetselaar. 'Leiders moeten zorgen voor een cultuur waarin mensen zich veilig voelen om domme vragen te stellen, want die kunnen waardevolle inzichten opleveren. En als er toch dingen fout gaan, is er dan een nieuwsgierigheid om te leren van fouten? Is er bereidheid om de schuldvraag even te parkeren en gewoon te gaan kijken wat er is gebeurd? Het proces diepgaand analyseren door steeds de waarom-vraag te stellen.'

Cultuur van elkaar aanspreken

De link naar de zorg is gemakkelijk gelegd. Tijdens het congres wordt bekend dat het UMC Utrecht 3,5 ton aan smartengeld betaalt na een medische fout. 'Een essentieel onderdeel van medisch leiderschap is een cultuur waarin dokters elkaar aanspreken', benadrukt Wim Schellekens, oud-hoofdinspecteur curatieve zorg bij de Inspectie, na een lezing van twee jonge artsen van het Platform Medisch Leiderschap over aspecten van medisch leiderschap. Het aanspreekbaar zijn van medisch specialisten mist Schellekens in hun verhaal. Ook professor Kiki Lamberts, die ingaat op persoonlijk leiderschap vanuit professionele waarden, benadrukt dat rekenschap afleggen over wat je doet essentieel is. 'Als medisch specialisten slechte zorg tolereren, ondermijnen ze het vertrouwen van de samenleving in de zorg.' En dan zwelt vanuit de maatschappij de roep aan om meer transparantie.

Arts als bestuurder

Ernst Kuipers, bestuursvoorzitter van het Erasmus MC, roept medisch specialisten op om meer te kiezen voor een bestuurlijke loopbaan. Kuipers, die tot zijn aantreden in 2013 hoogleraar interne geneeskunde was, stelt dat artsen door hun opleiding uitermate gekwalificeerd zijn als bestuurlijke leiders. 'Medisch specialisten leren snel problemen oplossen, vraaggesprekken voeren en non-verbale signalen interpreteren. Ze hebben oog voor de lange termijn, met wie ze willen samenwerken. Ze leren om anderen mee te krijgen met hun visie.' Medisch specialisten begrijpen uit eigen ervaring wat er gebeurt op de werkvloer. Het op het juiste moment de wenkbrauwen fronsen kan al voldoende zijn om mensen de juiste dingen te laten doen, laat Kuipers zien aan de hand van een filmpje waarop dirigent Leonard Bernstein zonder de handen te gebruiken leiding geeft aan een orkest.

Eén reactie

  • Frank Dotman/ LeanConsult

    Maar hoe zorg je er nou bijvoorbeeld voor dat de verpleegkundige de dokter durft aan te spreken op zijn gedrag?
    Management bepaalt cultuur en cultuur bepaalt gedrag.
    Training van Leiden van cultuurverandering is daarom de kritische succesfactor. Wie durft?

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden