Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Ziekenhuis is diagnosefabriek’

Artsen in ziekenhuizen zijn verslaafd aan diagnoses en interventies. Het ziekenhuis is een diagnosefabriek geworden. Dat zegt verpleeghuisarts en filosoof Bert Keizer in de Els Borst Lezing van het Centrum voor Ethiek en Gezondheid die dinsdagmiddag is uitgesproken. Hij pleit voor meer palliatieve zorg.
Bert Keizer, verpleeghuisarts en filosoof
Bert Keizer, verpleeghuisarts en filosoof - Foto: Wikipedia/Vera de Kok

In de lezing 'De mens achter de moleculen' betoogt Keizer dat wie ernstig ziek is of wie moet sterven een antwoord wil hebben op de vraag: waarom gebeurt dit? In plaats daarvan wordt de ernstig zieke onderworpen aan behandelingen tot het eind. Aan de hand van een aantal sterfbedden beschrijft hij de laatste uren van mensen. 'Op een longfoto lees je nooit: "laat die man nou met rust" en op een hersenscan heb ik nooit zien staan: "roep er alsjeblieft niet nog meer collega's bij. Deze diagnoses bestaan niet. De dokter moet in dit stadium weg durven blijven van diagnoses.'

Hij schetst de opmars van de wetenschappelijke analyse. Dit heeft tot gevolg 'dat geest en lichaam in ons vak volkomen uiteen gedreven zijn. Wij hebben aan de ene kant Biochemie (als verzamelnaam voor alle somatische interventies) en aan de andere kant Aandacht (als troost voor de lijdende geest). En naarmate de Biochemie meer kon, was er minder Aandacht nodig. Met als ultieme uitkomst dat de twee nu worden verward. Biochemie neemt nu de plaats in van Aandacht. Ook als het niets, maar dan ook hele maal niets oplevert', signaleert Keizer.

Deerniswekkende toestand

Hij haalt het voorbeeld aan van een 96-jarige demente man bij wie een pacemaker werd aangebracht en die daarna thuis allerlei medische complicaties kreeg. In deerniswekkende toestand werd de man thuis gevonden door de thuiszorg, naakt en liggend op de grond in zijn ontlasting, waarna hij weer is opgenomen in het ziekenhuis. Pas na aandringen van het verpleeghuis werd hij daarheen overgeplaatst, waar hij de kans kreeg om te overlijden.

Levenservaring

Keizer noemt een van de meest rampzalige combinaties: die van een oude weerloze man aan het einde van zijn levensweg en een jonge enthousiaste dokter aan het begin van haar carrière. Hij geeft aan dat oudere artsen met levenservaring behoedzamer zijn bij het inzetten van medische technologie. 'Maar dit is slechts een kleine groep. Bovendien zijn de oudere artsen na kantoortijd zelden in het ziekenhuis.' De beschikbaarheid van meer oudere artsen ziet hij als een van de oplossingsrichtingen om te ontsnappen uit het 'biochemische labyrint'. Een tweede oplossing is om binnen het ziekenhuis een arts te laten beslissen over de inzet van diagnostiek afhankelijk van het levensverhaal van een patiënt. Derde oplossingsrichting is volgens hem meer aandacht voor palliatieve zorg bij de huisarts en bij patiënten zelf door tijdig afspraken te maken over het behandelbeleid tijdens de laatste levensdagen.

Els Borst Lezing

De Els Borst Lezing is in 2013 ingesteld ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van het Centrum voor Ethiek en Gezondheid. Els Borst heeft gedurende haar ministerschap veel aandacht besteed aan ethische onderwerpen.

7 reacties

  • vkconsult@tiscali.nl

    een menselijke insteek komt sporadisch voor. mooi dat keizer dir voor het voerlicht brengt.

  • dijk.van.p@bethesda.nl

    De huisarts dient in de rol van regisseur sterk sturend te zijn in de verwijzing van een patient. Echter in de ANW-uren is de arts van de HAP de spil in de verwijzing. Deze kent veelal de patient niet en kan zijn afwegingen niet ondersteunen door een vertrouwensband tussen arts en patient. De keuze een patient in te sturen is zo sneller gemaakt dan en tijdrovende afweging tussen arts, patient en familie om van insturing af te zien.

  • Mr Sophie Hankes, SIN-NL

    Patient centraal? Forget it: dokter centraal. Onderzoek en behandeling levert geld in het laatje. De wens van de patient en/of familieleden telt niet cq nauwelijks in strijd met de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst.
    De patient is speelbal. Arts Keizer kan hierover meespreken. Ook hij weigert al jaren hulp aan slachtoffers van medische fouten in het kader van de onderlinge collegiale zwijgafspraak, wederom in strijd met de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst.

  • bezorgde

    De huisarts is de regisseur, de verwijzer. Maar bij crises heeft hij vaak geen acuut plekje waar hij naar kan verwijzen, dat altijd beschikbaar is met 24 uurs liefdevolle aandacht.. Dat is wegbezuinigd of vrijwilligerswerk geworden.

  • Thiemstra

    Alles wat hierboven gezegd wordt herken ik.
    Graag voeg ik er nog een dimensie aan toe.
    Mijn ervaring als verpleegkundige in de ouderenzorg leert dat ook zorgvragers en mantelzorgers hoge verwachtingen hebben van medische interventies en "alles uit de kast" willen halen/hebben om hun vader/moeder/relatie de beste medische zorg te geven die er is. Er kan immers zoveel tegenwoordig.......
    Zowel specialist ouderengeneeskunde als andere professionals leveren dan de zorg die de patiënt en/of hun vertegenwoordigers willen hebben......(zie reactie bouquet)
    De menselijke maat is vaak in optiek van de zorgvrager/diens vertegenwoordiger: zoveel mogelijk medische zorg voor optimale kansen.
    Bij professionals is de menselijke maat anders, echter niet altijd duidelijk te maken aan de zorgvrager die dit vertaald als: "ze willen niets meer voor me doen" vaak nog met toevoeging: omdat ik oud ben.....

  • m.bouquet@tallkingresults.com

    Gaat de kern van de discussie niet eenvoudig over het centraalstellen van de patiënt?
    De vervolgvraag is weer eenvoudig: "hoe lever je die zorg die de patiënt wil hebben?"
    En dan bekijken we het verschil tussen vraag en wat we "willen" bieden. En daar gaan bijna alle met schuldgevoel beladen discussies naartoe....

  • abo164

    Geachte collega Keizer,

    Uw pleidooi voor meer aandacht voor palliatieve zorg is terecht.
    Als specialist in het ziekenhuis heb ik echter een totaal andere perceptie dan u beschrijft.
    Dagelijks, met name in de avond en nacht, worden ons vanuit de 1e lijn hoogbejaarde patienten aangeboden voor diagnostiek en behandeling.
    Het kost ons meestal veel moeite om de verwijzende huisarts of verpleeghuisarts te overtuigen van het feit dat het ziekenhuis wellicht niet de beste plaats is voor een 90-jarige dementerende patient..

    Remco Djamin, longarts Breda

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden