Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Nieuwe IC-richtlijn is gevaar voor patiënt’

De nieuwe richtlijn voor intensive care van het Zorginstituut Nederland is een forse achteruitgang en een potentieel gevaar voor patiënten. ‘Hiermee gaan we terug naar af’, zegt Armand Girbes, hoogleraar intensive care geneeskunde aan VUmc.
Girbes_Armand-RosaV-20160229-075-450.jpg
Armand Girbes: 'Het loslaten van de norm voor een goede bezetting op de IC is zeer ernstig.'

Het Zorginstituut Nederland (ZIN) heeft onlangs een nieuwe conceptrichtlijn voor intensive care opgesteld. Het Zorginstituut greep een jaar geleden in, omdat intensivisten na vijf jaar onderhandelen er niet in slaagden tot een nieuwe richtlijn te komen. Het concept werd nipt verworpen. De beroepsverenigingen voor internisten en anesthesiologen hadden het concept wel goedgekeurd.

IC-richtlijn is niet opgesteld door experts
In de ogen van hoogleraar IC Armand Girbes is de nieuwe richtlijn die het Zorginstituut onder leiding van gynaecoloog Jan Kremer heeft gemaakt voor patiënten een forse achteruitgang vergeleken met de huidige richtlijn die in 2006 is ingevoerd. ‘Punten van discussie zijn door het Zorginstituut eenvoudigweg geschrapt en er resteert een lege richtlijn zonder normen en toetsbare kwaliteitsindicatoren. Het kind wordt met het badwater weggegooid. Hiermee gooien we weg wat in 25 jaar is opgebouwd en gaan we terug naar af. De indicatoren van het Zorginstituut zijn nutteloos, leiden alleen maar tot administratieve lasten en vormen geen impuls voor kwaliteitsverbetering. Wat is de waarde van een richtlijn voor intensivisten die niet is opgesteld door intensivisten? Ik ga toch ook geen richtlijn voor geboortezorg maken?’

Loslaten norm voor bezetting op IC is fout
Dat het Zorginstituut de normen voor bezetting op de IC laat varen, vindt Girbes, een van de founding fathers van de huidige IC-richtlijn die in 2006 is ingevoerd, ‘zeer ernstig’. De juiste personeelsformatie is in zijn ogen juist een van de belangrijkste verbeteringen van de richtlijn uit 2006. ‘Er kan geen twijfel over bestaan dat voldoende medisch specialisten en IC-verpleegkundigen aan het bed van de meest kwetsbare patiënten bijdraagt aan goede zorg. En dan niet alleen aan het bed, maar ook in termen van organisatie, management, overleg en tijd voor de familie van patiënten. We hadden goede redenen in 2006 om in de richtlijn precies vast te leggen wat de formatie van IC-verpleegkundigen, IC-artsen en intensivisten zou moeten zijn. We hadden in die jaren veel problemen op de IC’s die naar onze inschatting kwamen door te weinig medisch-verpleegkundig personeel en onvoldoende structuur op de IC.’

Geen vertrouwen in zorgverzekeraars
Het voorstel van het Zorginstituut laat ziekenhuizen vrij in het bepalen wat de juiste bezetting is op hun IC. Ze zullen daarover met zorgverzekeraars afspraken moeten maken en daar wringt volgens Girbes de schoen. Hij heeft er geen vertrouwen in dat zorgverzekeraars bereid zullen blijven om voldoende geld te investeren in de juiste IC-bezetting. ‘Het is een misverstand om te denken dat het zorgverzekeraars echt alleen gaat om de kwaliteit van zorg. Uiteindelijk vormen patiënten voor hen een kostenpost. Als de personeelsformatie op de IC niet meer verplicht is, zullen ze kunnen denken: “Daar hoeven we dus geen geld meer aan uit te geven”. Dat betekent dat we teruggaan naar de situatie aan het begin van deze eeuw, waarin er conflicten ontstonden op IC’s doordat de bezetting onvoldoende was. Dat kunnen we patiënten niet aandoen. De nieuwe richtlijn van het Zorginstituut is een gevaar voor patiënten.’

Nederlandse IC-richtlijn ankerpunt in buitenland
De richtlijn uit 2006 is voor andere landen een bron van inspiratie geweest, merkt Girbes in zijn contacten in het buitenland. Hij is net terug van een vergadering in Brussel met de Europese vereniging voor intensivisten. ‘Het duidelijkst werd dat bij de ontwikkeling van de Ierse richtlijn waar ik als international advisor aan verbonden werd, voornamelijk om de Nederlandse school in te brengen. Maar ook in landen als Frankrijk, Duitsland, België, Engeland en de Scandinavische landen was de Nederlandse richtlijn - vooral op het gebied van de formatie - een belangrijk ankerpunt.’

IC-zorg goed dankzij IC-richtlijn 2006
Dat de Nederlandse IC-zorg internationaal op een hoog niveau staat, is volgens Girbes mede te danken aan de verbeteringen die er na de invoering van de IC-richtlijn in 2006 zijn doorgevoerd. ‘De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft de richtlijn destijds als norm verheven en zo bijgedragen aan een betere bezetting op de IC’s. Uit onderzoek vorig jaar bleek dat de kwaliteit op de Nederlandse IC’s uitstekend is. De richtlijn uit 2006 voldoet prima. Als je die wilt vervangen, zul je eerst moeten vaststellen welk probleem je daarmee wilt oplossen. De belangrijkste aanscherping die nodig is, is dat ziekenhuizen in hun zorgbeleidsplan aangeven welke categorieën patiënten ze wel en niet willen behandelen. En ze moeten ook afspreken wat ze doen als er toch onverwacht een patiënt op de stoep staat die in een ander ziekenhuis thuishoort.’

Voorstel intensivisten was te ver doorgeschoten
Girbes zat niet in de speciale commissie die een jaar geleden een conceptrichtlijn had voorgesteld als vervanging van de 2006-richtlijn. Hij kan de weerstand onder intensivisten tegen dat voorstel wel begrijpen. ‘Dat voorstel was te ver doorgeschoten, te detaillistisch. Het eiste bijvoorbeeld dat er 24 uur per dag een intensivist aanwezig moest zijn. Maar als het rustig is op een IC, en de bezetting is goed qua medisch personeel, dan is het prima als intensivisten ’s nachts thuis beschikbaar zijn.  Mits ze bereikbaar zijn en binnen twintig minuten in het ziekenhuis kunnen zijn.’

Geen IC’s sluiten via richtlijn
Kleine ziekenhuizen betoogden een jaar geleden dat de zware eisen voor bezetting voor hen onbetaalbaar zouden zijn en dat sluiting van kleine IC’s dreigde. Volgens Girbes zat er in het concept van een jaar geleden een onuitgesproken streven om het aantal IC’s in Nederland te verminderen. Hij kan zich dat wel voorstellen, omdat sommige IC’s maar een bezetting van vijftig procent hebben. ‘Maar als je het aantal IC’s wilt verminderen, dan moet je dat niet via de omweg van een ingewikkelde richtlijn doen.’

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden