Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Verpleeghuisbestuurders stemmen tegen bezettingsnorm

De leden van ActiZ hebben de leidraad voor een verantwoorde personeelsbezetting in verpleeghuizen afgewezen. In een speciale extra algemene vergadering afgelopen maandag hebben ze de leidraad massaal weggestemd. Het Kwaliteitskader verpleeghuizen kreeg wel steun.
Ouderenzorg_Fotolia_62897236_Subscription_Yearly_XXL_450.jpg
Wat is een goede personeelsbezetting? De sector ouderenzorg worstelt ermee. - Foto: Fotolia

Naar verluidt is de meerderheid van de verpleeghuisbestuurders tegen een bezettingsnorm als die niet gekoppeld is aan een bijbehorend budget. Ze vrezen niet te kunnen voldoen aan een vaste norm voor een bepaalde mix van personeel als ze daarvoor niet voldoende geld krijgen van het zorgkantoor. ActiZ wil inhoudelijk niet reageren op de stemming zolang er nog met andere brancheorganisaties wordt onderhandeld over het Kwaliteitskader verpleeghuizen en de Leidraad verantwoorde personeelsbezetting.

Geen afvinklijstjes
Zowel het Kwaliteitskader verpleeghuizen als de Leidraad verantwoorde personeelsbezetting leiden tot verhitte discussies. Onlangs uitte een deel van de verpleeghuisdirecteuren de angst dat het kwaliteitskader zou leiden tot een veelheid aan afvinklijstjes. ActiZ wil juist dat er meer aandacht komt voor het gesprek over kwaliteit met bewoners en hun familie. Een meerderheid van de ActiZ-leden heeft er vertrouwen in dat het goed komt met het kwaliteitskader en steunt het huidige concept.

Tweede Kamer wil bezettingsnorm
Het echte hete hangijzer is de personeelsbezetting voor verpleeghuizen. In de discussie over de kwaliteit van de verpleeghuiszorg komt steeds onderbezetting als oorzaak van slechte kwaliteit naar voren. De Tweede Kamer wil dat er een vaste bezettingsnorm komt voor verpleeghuizen. Daartoe heeft een Kamermeerderheid al in 2014 de motie-Leijten aangenomen. Het idee is dat kwalitatief goede verpleeghuiszorg alleen mogelijk is met een goede personeelsbezetting.

Wat is een goede bezettingsnorm?
Maar wat is een goede bezetting? Dat moet de sector zelf bepalen. De vraag is of de sector daar uit komt. Onderzoeksbureau HHM heeft een jaar geleden, in opdracht van V&VN, een concept gemaakt (bijgevoegd als bijlage onder dit artikel). Deze leidraad helpt zorgaanbieders hoe ze op basis van de behoeften van cliënten en hun visie kunnen komen tot een goede personeelssamenstelling. Medewerkers moeten beschikken over de juiste competenties en opleiding, die passen bij de zorgzwaarte van cliënten.  De leidraad is richtinggevend, maar schrijft geen vaste norm voor. Arnold Moerkamp, bestuursvoorzitter van het Zorginstituut Nederland, zei in januari 2016 in een interview met Zorgvisie dat in ‘de leidraad personeelssamenstelling wel grosso modo moet staan hoeveel mensen je nodig hebt en welke competenties ze nodig hebben.’

Extra personeel, extra budget?
V&VN heeft de leidraad verder ontwikkeld met onderzoeksbureau AEF en de afgelopen maanden getest bij diverse zorgaanbieders. Die nieuwste versie is nog niet openbaar. Desgevraagd laat V&VN per mail weten ‘zich samen met de andere partijen in te zetten om het kwaliteitskader en de leidraad voor 1 oktober in te dienen zodat ze in de praktijk getest en doorontwikkeld kunnen worden.’ Hamvraag blijft of zorgaanbieders op basis van een vaste norm extra geld kunnen claimen bij zorgkantoren. ActiZ liet eerder weten tegen een vaste bezettingsnorm te zijn, omdat zorgaanbieders zelf gaan over de mix en samenstelling van hun personeel. Dat is niet iets dat van buitenaf moet worden opgelegd, daar moeten zorgaanbieders zelf over kunnen beslissen, aldus ActiZ.

Doorzettingsmacht Zorginstituut
Allerlei betrokken brancheorganisaties onderhandelen in twee werkgroepen van Waardigheid en Trots over het kwaliteitskader en de leidraad verantwoordde personeelssamenstelling. ActiZ leidt de werkgroep over het kwaliteitskader, de beroepsorganisatie van verpleegkundigen V&VN is projectleider over de leidraad personeelsbezetting. Verder zitten de patiëntenorganisatie NPCF, Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de beroepsorganisatie verpleeghuisartsen Verenso en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) aan tafel. Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS heeft op 15 augustus aan de Tweede Kamer laten weten dat deze het kwaliteitskader en de leidraad op 1 oktober klaar moeten zijn, anders neemt het Zorginstituut Nederland (ZIN) de regie over.

Meer personeel is niet per se beter
De vraag is of meer personeel ook echt tot betere zorg leidt. Nee, dat is niet automatisch het geval, staat in het rapport Meer is niet per se beter van de Universiteit Maastricht, dat begin juli is verschenen. Volgens onderzoeksleider Jan Hamers, hoogleraar ouderenzorg, is bevlogen leiderschap ook een belangrijke factor voor goede verpleeghuiszorg. In een interview met Zorgvisie noemt Hamers directeur Math Gulpers van verpleeghuis Lückerheide in Kerkrade als goed voorbeeld. Gulpers slaagde erin om de zorg in enkele jaren te veranderen van slecht tot excellent. In Zorgvisie Magazine dat vrijdag 30 september verschijnt, staat een uitgebreid achtergrondinterview met Gulpers.

8 reacties

  • Hilde de Meijer

    "Meer is niet persé beter", ja dat klopt. Maar TE WEINIG bezetting is wel persé slecht. Welk jaar staat eigenlijk op de agenda dat we de 'verdeelsleutel' van de gelden voor cure, care, preventie, wetenschap, ed gaan evalueren? Hoe is die verdeelsleutel überhaupt ooit tot stand gekomen, wat voor visie zit daar achter? En past die visie nog bij deze tijd, met die exponentiele groei aan ouderen? Is het bijvoorbeeld belangrijker om internationaal hoog aangeschreven te staan met het aantal publicaties of is het belangrijker dat je goed voor je ouderen zorgt? Toch een leuke vraag voor een moreel beraad. Of is het nog taboe om het hierover te hebben?

  • Peter Koopman

    Verpleeghuisbestuurders "vrezen" en stemmen. Wat nu? Immers een "verpleeg"-huis waar de formatie niet in meerderheid bestaat uit verpleegkundigen is geen verpleeghuis, maar een zorghuis of verzorgingshuis enz. En waar cliënten met een indicatie "verpleging" worden geaccepteerd zullen verpleegkundigen conform hun standaarden verantwoordelijk voor de uitvoering daarvan behoren belast te worden. Wat nu? Ik vrees dat bestuurders zich nu buiten deze poging tot algemene upgrading gaan plaatsen. De Raden van Toezicht zullen deze vrezen maar eens goed moeten evalueren. Natuurlijk speelt het beschikbaar budget ook een rol, maar eerst komt bij beleid "visie" en "beleid" en dan de "middelen" en " uitvoering", toch?

  • Irenea Scholten

    We worden in de Nederlandse ouderenzorg de oceaan op gestuurd met een roeiboot. Terecht dat er vanuit de medewerkers noodkreten worden geslaakt. De indruk lijkt te ontstaan dat bestuurders dit niet horen of niet willen horen. Niets is minder waar! De lezer van de leidraad ziet dat er geen enkele sprake is van een norm .... wel veel reflectievragen om samen de dialoog aan te gaan in een organisatie. Ook zinvol, maar praten over een droom in de wetenschap,dat je direct daarna weer met te weinig mensen en middelen en te hoge verwachtingen de participatiesamenleving in wordt gestuurd, is niet meer en niet minder dan het creëren van teleurstellingen en frustraties. En daar passen we dus nu een keer voor!

  • Trudy

    Jammer dat er geen ondersteuning is van Actiz, het zou ons medewerkers een steuntje in de rug kunnen geven. Sturen op kwaliteit en deskundigheid doen we al, dit moet vanwege de IGZ en PREZO. Maar we doen het er allemaal effe bij, waardoor de werkdruk nog een beetje hoger wordt. Inderdaad geen toezicht 's avonds in de huiskamers wanneer je iemand naar bed aan het brengen bent, in de ochtend met 3 verzorgenden starten op 20 bewoners en na half 11 met 2, hoe wil men dan dat je alles wat er verwacht wordt kan waarmaken? Geld is alweer het belangrijkste bij de Raden van Besturen, terwijl ze naar buiten toe pretenderen naar de medewerkers te luisteren, nou niet dus!

  • Henk

    Kennelijk moeten instellingen ervoor kunnen kiezen het personeel te zwaar te belasten en de bewoners tekort te doen. Natuurlijk is er geen 1 op 1 relatie tussen bezetting en kwaliteit. Maar meer en beter personeel helpt wel. Wat een 'wetenschap' uit dat Maastricht.

  • bezorgde

    Uit de praktijk: Vaak zijn juist de avond-en nachtdiensten zeer zwak bezet. Personeel is druk bezig met mensen in hun eigen kamer klaar te maken voor de nacht. In de huiskamer is geen toezicht en de sfeer tussen de demente bewoners onderling is vaak vijandig/bewoners voelen zich onveilig. In kleinschalig woonvormen is weinig dagbesteding. En 'snachts past de bewegingsmelder (vanaf 22 u al) op je, met daarachter slechts 1 fysiek persoon, (voor 36 dementerenden) die uiteraard niet overal tegelijk kan zijn. Er worden zeer veel kalmerende medicijnen uitgedeeld om dit leefbaar en werkbaar te houden, maar geef mij tzt maar een pil van Drion! Ondanks prachtige programma's: wie wil zelf zo zijn laatste jaren slijten?

  • Esther Nieuwenhuizen

    Het aardige met het Improvement Model is dat een organisatie zelf kiest voor een nieuwe beweging; terug naar burger en samenleving. Van patiënt denken naar mens denken. Het model is Van het werkveld, Voor het werkveld! Immers het is een onafhankelijk initiatief vanuit Novire, en Novire bestaat bij de gratie van het werkveld. Het schema en de uiteindelijke toetsing is onafhankelijk en volledig navolgbaar. Dus certificerende instellingen gaan aan de slag met het toetsen. Voor een deel zouden accountants hier ook notitie van dienen te nemen! Novire biedt organisaties een ondersteunend systeem zodat bestuurders op een moderne manier hun organisatie aantoonbaar kunnen laten verhouden tot de klant.

  • Esther Nieuwenhuizen

    Een passende personeelsbezetting zorgt niet perse voor Betere zorg, echter er ontstaat wel een gezond klimaat waarbinnen kwaliteit en methodische verantwoording kan gedijen. Nu geven zorgmedewerkers aan dat ze nergens geen tijd voor hebben en hun handen letterlijk vol hebben aan het uitvoeren van diensten en activiteiten/ADL handelingen. En dat is vaak terecht.
    Vanuit het Improvement Model (landelijk erkend kwaliteitsschema, zelfde statuur ISO en HKZ) meten we de inzet van personeel zowel kwalitatief als kwantitatief.
    Je moet met 1 maat meten als het gaat om klant centraal. De vraag van de klant moet je dan ook vertalen in een klantopdracht in uren en begroten in je formatie. Dus niet alleen klantvolgende bekostiging aan de voorkant binnenhalen maar ook aan de achterkant in de praktijk doorvoeren. Consequent vanuit de klant.
    Wanneer we met ons model meten, zien we de gekste formaties en verhoudingen, ongelooflijk dat niemand hierop controleert of in verband brengt met kwaliteit.
    HKZ en ISO gaan geheel voorbij aan dit element, IGZ toetst wel op deskundigheid maar niet op omvang. De accountant toetst vanuit het algemene organisatiemodel, dikke krul onder de jaarrekening niet de 30% personeelsbezetting tov de NZA norm, dat komen we tegen...
    Improvement Model zou prima ondersteunend kunnen werken aan kwaliteitskader ouderenzorg! Is geheel onafhankelijk.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden