Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

's-Hertogenbosch legt huishoudelijke hulp voor drie jaar vast

Door alle onzekerheden in de langdurige zorg zijn de organisaties die huishoudelijke hulp bieden, allerminst zeker van hun voortbestaan. Toch versterkt IVT-Thuiszorg in 's-Hertogenbosch de tak huishoudelijke hulp. Niet in de laatste plaats omdat het gemeentebestuur van 's-Hertogenbosch na een bestuurlijk aanbestedingstraject voor huishoudelijke hulp voor zijn inwoners, de komende drie jaar gaat samenwerken met drie partijen. En een van die partijen is IVT-Thuiszorg.
's-Hertogenbosch legt huishoudelijke hulp voor drie jaar vast
Foto: ANP XTRA/Lex van Lieshout

Wethouder Huib van Olden van 's-Hertogenbosch wil rust in de tent. De gemeente 's-Hertogenbosch sluit daarom voor drie jaar met drie thuiszorgorganisaties een contract af voor het leveren van huishoudelijke hulp aan zijn inwoners. Van Olden is duidelijk over de noodzaak daarvan. 'De zorg voor inwoners die dat nodig hebben, moeten we goed organiseren en borgen voor de komende jaren. En de werknemers van zorgorganisaties, ook inwoners van onze gemeente, bieden we zekerheid wat betreft de werkgelegenheid. We willen in 's-Hertogenbosch voorkomen wat we elders hebben gezien: thuiszorgorganisaties die collectief ontslag moesten aanvragen voor hun werknemers, omdat de zekerheid van overheidsfinanciering wegviel.'

Van Olden doelt op Sensire, de zorgorganisatie in het oosten van het land, die er met de gemeenten aldaar niet uitkwam: hoeveel die gemeenten aan huishoudelijke hulp voor haar inwoners wil afnemen in de komende jaren blijft daar koffiedik kijken. Gemeenten krijgen dan ook wel een forse bezuiniging opgelegd. Nadat aanvankelijk sprake was van 75 procent van het budget, is de verwachting dat de korting vanaf 2015 40 procent op het totale budget wordt, namelijk 600 miljoen euro minder. Voor de gemeente 's-Hertogenbosch betekent dit vanaf 2015 een bezuiniging van in totaal circa 5 miljoen euro op huishoudelijke hulp.

Pluche zetel

Ondertussen nam IVT-Thuiszorg in 's-Hertogenbosch enige jaren geleden een strategische beslissing die op het eerste gezicht niet logisch lijkt: de pijler huishoudelijke hulp versterken. Niet logisch gezien de verwachte flinke bezuiniging van overheidswege. Hoe dat zit? IVT-zorg heeft bij de gemeente altijd een goede stoel aan tafel gehad, vertelt manager Thuiszorg Petie Sanders. 'Een pluche zetel, waardoor we altijd met elkaar in gesprek zijn geweest. De rust die de gemeente wil bewaren, is ons uit het hart gegrepen. Rust voor onze organisatie, voor onze cliënten en de overige inwoners van de stad.'

Het gemeentebestuur liet omwille van die rust weten een andere vorm van aanbesteden voor te staan. Waarbij naast de gemeente drie zorgorganisaties aan tafel zouden zitten: IVT-zorg, Pantein-Vivent en T-zorg. Om te beginnen viel 'prijs' als sturingsmechanisme af. De gemeente wilde namelijk een vast bedrag per uur bieden, zodat de door hen gecontracteerde zorgorganisaties een loondienstverband volgens cao kunnen bieden aan hun medewerkers. Wethouder Van Olden: 'Ik vind dat je het als overheid verplicht bent om partijen waarmee je samenwerkt in staat te stellen volgens cao te betalen.' Sturen op prijs was dus ook geen optie voor de gemeente.

Zorgaanbieder stelt indicatie

Bovendien wijst Van Olden op een perverse prikkel in het huidige systeem. 'Het loont voor zorgorganisaties nu niet om te sturen op volume. Zij krijgen immers betaald per cliënt voor een door het CIZ vastgesteld aantal uren.' Het idee was nu dat met de drie gekozen organisaties een prijs per cliënt wordt afgesproken, die voor 2014 en 2015 al door de gemeenteraad is beklonken. Wat de organisatie daarvoor levert, moet in overleg met de cliënt worden vastgesteld.

Bestuurder IVT-Thuiszorg Bram van de Langenberg: 'De zorgaanbieder stelt de indicatie, het Wmo-loket gaat er tussenuit. Stel een cliënt is eenzaam. In het verleden was een medewerker wellicht geneigd om dan naast het lappen van de ramen koffie te drinken en nog gezellig een uurtje te praten. Voor dat laatste gaan we echter het sociale netwerk om de cliënt heen versterken. Mantelzorg inschakelen, verenigingsleven, er is veel mogelijk. Onze medewerker gaat dat niet meer doen. Die gaat in de nieuwe situatie bij de ene cliënt ramen zemen, bij de ander stofzuigen en stoffen. In  het aantal uren dat daarvoor nodig blijkt; dat bepalen wij dus met de cliënt.'

Iedereen blij

Als zorgorganisaties zelf kunnen sturen op de inhoud van het werk door het netwerk om hun cliënten heen te versterken, ontstaat er een interessant verdienmodel, vindt wethouder Van Olden. 'De ene cliënt zal meer zorg nodig hebben dan een ander, maar de zorgorganisatie staat in het bepalen van die zorgbehoefte samen met de cliënt en zijn omgeving aan het roer. En dus niet de gemeente of het CIZ.' Van Olden zegt dat tevreden mensen het belangrijkste criterium zijn om te weten of wel of geen goede zorg is geleverd. 'Hun tevredenheid betekent dat het geld dat wij uitgeven goed is besteed. Ik wil geen honderden klachten op mijn bureau. Dan heb ik allang een belletje gepleegd met de betreffende organisatie om te horen hoe het zit. En vergeet niet dat de zorgorganisaties er zelf een groot belang bij hebben om deze aanbesteding te laten slagen. Zij moeten er immers een lucratieve business van maken.'

Het businessmodel is voor iedereen aantrekkelijk, zegt Van de Langenberg. De gemeente bemoeit zich niet met de inhoud van het werk; maar daar is wel enige discussie aan vooraf gegaan. 'Of er wel of geen ramen gezeemd worden, daar moet je je als gemeente helemaal niet mee willen bemoeien. Indicatiestelling evenmin. Er is ons veel aan gelegen om het goed te doen; we willen immers slagen. Doen we het niet goed, dan hebben we een probleem met onze cliënten én met de gemeente.'

Pgb

Vanaf 1 januari 2014 is deze manier van werken een feit. Hoe werkt het in de praktijk? Voor iedere inwoner die recht heeft op huishoudelijke hulp, heeft de gemeenteraad voor het jaar 2014 een tarief van 22,50 euro per uur vastgesteld. Per cliënt mag 2,5 uur hulp in de huishouding in rekening worden gebracht. De zorgorganisatie maakt vervolgens met de cliënt een resultaatafspraak over wat er gedaan moet worden. Wil de cliënt nou een zorgorganisatie waarmee geen contract is afgesloten, dan is nog steeds een pgb mogelijk. Voor een zelfstandige zorgaanbieder krijgt de cliënt 15 euro per uur, voor een zorgorganisatie 19 euro. Voor die 19 euro is het lastig om medewerkers op cao-niveau te betalen, erkent de wethouder. 'Voor de zorg via een pgb eisen we dan ook geen cao-koppeling. Dat ligt dus anders voor de drie organisaties met wie wij een contract hebben.'

Bij IVT-zorg hebben ze zorgcoördinatoren ingesteld. In eerste instantie hebben die de cliënten Verzorging & Verpleging bezocht, vertelt Manager Thuiszorg Sanders. 'De vier zorgcoördinatoren gaan in 2014 ook de cliënten huishoudelijke hulp bezoeken. Het doel is om te zien welke hulp er nu en in de toekomst nodig is.' Bestuurder Van de Langeberg: 'De zorgcoördinatoren gaan een soort keukentafelgesprekken doen. Ze hebben een korte lijn met het sociale wijkteam. Voor onze eigen organisatie is het heel interessant om zo ook medewerkers te scholen in signalering; opmerken als een cliënt een bepaalde zorgbehoefte ontwikkelt.' Zo zijn cliënten geholpen, maar ook IVT-zorg vaart er wel bij. Want een nieuwe zorgbehoefte betekent immers de mogelijkheid om het pakket diensten uit te breiden.

Zorgcoöperatie

Het gaat wethouder Van Olden naast goede zorg ook om het behoud van werkgelegenheid. Die verslechtert niet door dit overheidsbeleid, verwacht hij. 'De behoefte aan huishoudelijke hulp blijft. Alleen treedt er een verschuiving op van wat de overheid betaalt naar wat mensen zelf moeten gaan betalen.' Essentieel in dit verhaal is dat de zorgaanbieders zich met de lokale infrastructuur van de stad verbinden. We willen zorg dichtbij mensen aanbieden, betrouwbaarheid is namelijk enorm belangrijk. Ik vind zelfs dat de factor betrouwbaarheid onderschat wordt. Juist voor mensen die kwetsbaar zijn, is dat van wezenlijk belang. Ook voor mensen voor wie wij straks niet meer direct huishoudelijke hulp financieren.'

De gemeente pleit daarom voor een zorgcorporatie. Dat zit zo. De zorgorganisaties die nu voor drie jaar de aanbesteding hebben gewonnen, moeten dat met elkaar gaan vormgeven. Dat is een voorwaarde van de gemeente bij de aanbesteding geweest. Zo'n zorgcoöperatie moet de behoefte aan huishoudelijke hulp en het aanbod bij elkaar brengen. 'Stel nou dat iemand geen hulp meer krijgt van de overheid, maar wel behoefte heeft aan een betrouwbare kracht. Bruto is huishoudelijke hulp via een zorgorganisatie gewoonweg te duur. Terwijl, met gebruikmaking van de regeling Dienstverlening aan huis, voor een zelfstandig werkende particulier die maximaal drie dagen per week wordt ingehuurd voor het verrichten van huishoudelijke werkzaamheden, geen sociale lasten hoeven worden afgedragen. De rol van de zorgcoöperatie is dan die van bemiddelaar.'

Makelen

De coöperatie gaat dus alleen makelen, benadrukt Van Olden. Er moet vooral geen zware juridische entiteit worden opgetuigd, vindt hij. 'We hebben in Nederland de neiging om alles bureaucratisch op te tuigen. Dat moet in dit geval nou eens niet gebeuren. De zorgcoöperatie gaat dus niet optreden als werkgever, waardoor er een vierde zorgorganisatie bij zou komen. Betaalbare, betrouwbare hulp voor mensen die dat willen of nodig hebben, daar gaat het mij om. En werkgelegenheid voor mensen die dat aanbieden.' Het is ook eigenlijk helemaal geen taak van de overheid, erkent Van Olden, om een zorgcoöperatie op te zetten. Er ligt een schone taak weggelegd voor de zorgorganisaties die de komende drie jaar huishoudelijke hulp gaan leveren om dit samen met inwoners van de stad te gaan regelen.

 

In voor zorg!

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden