Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Rabo overweegt zorgfusies te blokkeren

De Rabo-bank is kritisch over ziekenhuisfusies. Michel van Schaik van de Rabo-bank maakt zich zorgen over de stapeling van complexiteit en risico’s. 'De meerwaarde voor patiënten zou uitgangspunt moeten zijn.'
Rabo overweegt zorgfusies te blokkeren

Michel van Schaik, directeur gezondheidszorg van de Rabo-bank, is zeer kritisch over de fusiegolf die door de ziekenhuiswereld gaat. Vorig jaar kregen vijf ziekenhuizen het groene licht van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). In 2012 kregen zelfs zeven ziekenhuizen toestemming van de kartelwaakhond. Dit jaar al twee en er zitten er nog vier in de pijplijn. 'We zien dat veel fusies defensief zijn ingesteld. De ziekenhuisbestuurders verwijzen naar de eisen over volumenormen of het vormen van onderhandelingsmacht tegenover de grote zorgverzekeraars. Dat vind ik geen goede argumenten. Ziekenhuizen zijn al zeer complexe organisaties, waarbij de acute, planbare en chronische zorg onder één dak plaatsvinden. Het is veel logischer om die zaken te ontvlechten. Van de spagetti die ziekenhuizen nu zijn, moeten we lasagne maken. Waarom zou je die complexiteit nog eens gaan stapelen?'

Logge monopolisten

Van Schaik, tevens voorzitter van de werkgroep zorg van de Nederlandse Vereniging van Banken, ziet nog meer nadelen. Hij constateert dat de doelen van fusies in de zorg, net als in het bedrijfsleven, vaak niet  worden bereikt. 'Het worden grote logge partijen met een monopoliepositie. Ze reageren traag op hun omgeving en blinken niet uit in een goede prijs-kwaliteitverhouding. Fusies leiden tot intern gedoe en een stoelendans om posities. De blik is naar binnen gericht. Het gevaar is dat de spelers niet meer de ogen op de bal houden, maar alleen met zichzelf bezig zijn. Ze zien niet dat de buitenwereld verandert en dreigen de aansluiting daarmee te verliezen. Als bankier maar ook als burger vind ik dat zorgelijk.'

Stapeling risico's

Ook de stapeling van financiële risico's baart Van Schaik zorgen. 'Stel dat je financier bent van twee instellingen waarbij op elk een financiering is gegeven van 100 miljoen euro. Als die fuseren, concentreert het krediet-exposure zich op één nieuwe debiteur. De grenzen van de leencapaciteit komen dan eerder in beeld. Dat maakt een instelling minder flexibel. Banken zullen dan het schuldbedrag terug willen brengen.'

Achter in de rij

Het stoort Van Schaik dat ziekenhuizen de banken pas als een van de laatste partijen betrekken bij een fusie. 'Je ziet vaak dat ze eerst in eigen kring de plannen maken. Dan stappen ze naar de ACM. Daar ontmoeten ze tot nu weinig tegenwerking. Maar de ACM zit ook niet in fusies met grote financiële belangen zoals wij. Als dat traject in kannen en kruiken is, krijgen de banken de fusie als mededeling. Maar als bank heb ik de behoefte en het recht om tot een eigen oordeelsvorming te komen. We overwegen om fusies te blokkeren.'

Ambitieuze strategie

Willen ziekenhuizen het groene licht krijgen van de Rabo-bank, dan moeten ze volgens Van Schaik een hele strakke en ambitieuze strategie hebben. 'Ze moeten een duidelijk beeld hebben van hun toekomstige zorgprofiel. Het uitgangspunt moet zijn op welke manier ze waarde toevoegen voor patiënten. Op welke zorg gaan ze zich profileren? En met welke zorg gaan ze stoppen? Daar hoort dan ook een ontvlechtingsplan bij.'

Nieuwe debiteur

Maar kunnen banken ziekenhuisfusies wel tegenhouden? Van Schaik verwijst naar de financieringsovereenkomsten waarin bepaald wordt dat bij een juridische fusie de banken het recht hebben om hun financieringsvoorwaarden opnieuw tegen het licht te houden, omdat dan sprake is van een nieuwe debiteur.

Orbis en Atrium

Van Schaik wil niet ingaan op individuele gevallen. Een concrete casus waarbij banken dwarsliggen staat in het maartnummer van Zorgvisie-magazine. Daarin vertelt de financiële topman van Orbis Luvic Janssen dat de belangrijkste financiers van het Atrium – Rabo, ING en BNG – er weinig voor voelen de schuldenproblematiek van Orbis over te nemen van ABN Amro.

Concentratie en netwerken

Concentreren of alleen verder? Voor die vraag staan veel zorginstellingen in deze onzekere tijden.
Bekijk het dossier

6 reacties

  • Esther Nieuwenhuizen

    Het komen met een reëel initieel businessmodel waarin bedrijfsmatige- en maatschappelijke meerwaarde van dergelijke fusiebewegingen helder en navolgbaar is, lijkt me volstrekt normaal bij elke onderhandeling/propositie. Zeker bij dergelijke grootschalige publiek gefinancierde ondernemingen. De toon is gezet door de bankier.

    Heb begrip voor de veronderstelling dat een machtsblok zou helpen, maar gewenst is die nooit. Technische fusies (of teveel overnames) zijn niet direct de bewegingen die je zou willen zien in een transitie, net zomin als kleinschalige versnippering. De netwerkorganisatie met een wervend concept (gebaseerd op gezamenlijk klant- en burgerbelang) zou een uitdagend alternatief zijn, maar verbindingen op dat niveau komen nog maar moeilijk van de grond. Nieuw leiderschap noodzakelijk in deze...

  • Rob

    Waar 'hoe groter de bank'stond had moeten staan 'hoe groter het ziekenhuis' hoe kleiner de risico's.

  • DGo

    Maar eens beginnen met dwarsliggen bij de fusie VUmc en AMC 😉
    ? Deze organisaties zijn nu al complex en er is van alles van te vinden wanneer iemand naar de organisatie kijkt en de wijze waarop deze draaien.
    Een fusie draait echt uit op een grote chaos.
    En verder heeft Jaap natuurlijk gelijk zoals meestal het geval is.

  • Rob

    Van Schaik spreekt hier meer als burger dan als bankier. Hoe groter een bank hoe kleiner de risico's. Die relatie is zeer sterk en aangetoond. Als de bank het totale risicobedrag te groot vindt dan zijn daar tal van constructies voor zoals die ook bij grote bedrijven gebruikelijk zijn. Van Schaik probeert hier meer te zijn dan bankier, en dat zal de Rabobank geld kosten.

    Maar misschien nog wel interessanter is de reactie van Jaap van den Heuvel. Officieel staat zegt geen enkele ziekenhuisdirecteur te fuseren vanwege de marktmacht. Het gaat altijd om kwaliteits- en doelmatigheidswinst, zoals ook bij de bestuurlijke fusie tussen het Hage en het Renier de Graaf. Zaken die in de praktijk vervolgens nooit worden waargemaakt.

    Nu zegt Jaap van den Heuvel hardop dat onderhandelingsmacht het motief is, en dat de rest onzin is. Tja, ik neem aan dat de ACM meeleest en de verzekeraars meelezen en de officiële versie van de bestuurlijke fusie tussen het Haga en het Renier de Graaf iets minder geloofwaardig vinden. Voor degenen die de officiële versie nog eens terug willen lezen voeg ik hierbij een link toe: http://www.hagaziekenhuis.nl/over-hagaziekenhuis/actueel/nieuws/2013/reinier-de-graaf-en-hagaziekenhuis-fuseren-samen-betere-zorg.aspx

  • het kan beter

    Een prima reactie. Te veel ziekenhuizen fuseren ten nadele van de klant. Ten voordelen van het belang van directies. Bijv Rivas Zorggroep en Albert Schweitzer Ziekenhuis staan ook op de nominatie tot fusie. Twee ongelijke bedrijven die samen uit zijn tot machtsimperium
    De org verschillen enorm! Fusie tegenhouden!


    ongelijfinanciele situaties

  • Jaap van den Heuvel

    Alle door Michel gesignaleerde nadelen van fusies kloppen. De volumenormen en de onderhandelingsmacht van verzekeraars zijn echter geen argumenten maar feiten. Wij zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit en de continuiteit van onze ziekenhuizen. Een fusie is dan soms de minst slechte optie. De veel door verzekeraars geciteerde Londense ziekenhuizen hebben in 2011 een sterfte van 10 procent 30 dagen na een CVA. Bij ons in Delft is dat 6,3 procent bij een landelijk gemiddelde van 9,4 procent. En toch moeten wij stoppen van de gezamenlijke verzekeraars. Dus wij kiezen voor meer onderhandelingsmacht en proberen de nadelen zo goed mogelijk te compenseren.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden