Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Veel fusiepogingen voortijdig gestaakt

[Executive] Ruim eenderde van de bestuurders die betrokken is bij een fusie, houdt daar voortijdig mee op. Dat blijkt uit onderzoek van Jeroen Postma naar schaalgrootte in de zorg.
Veel fusiepogingen voortijdig gestaakt

Aan het onderzoek deden 223 zorgbestuurders mee. Van hen waren 139 betrokken bij een fusietraject. Van deze groep gaf 38 procent aan dat de fusiepoging voortijdig was gestaakt. De belangrijkste oorzaak om te stoppen was 'voortschrijdend inzicht in de wenselijkheid en haalbaarheid van de fusie', schrijft Postma. 'Het zijn de bekende financiële lijken in de kast', licht hij toe. Daarnaast speelden inhoudelijke en persoonlijke verschillen een belangrijke rol. Botsing van opvattingen over hoe de zorg te organiseren en personen die niet goed met elkaar door één deur kunnen. Ook het ontbreken van voldoende steun van de raad van toezicht was een reden om fusietrajecten af te breken.

Optimale schaalgrootte

Het onderzoek naar fusie was een deelonderzoek van het proefschrift Scaling Care over schaalgrootte in de zorg. Postma neemt stelling tegen het idee dat er een optimale schaal zou bestaan voor zorginstellingen. Daarvoor zijn zorginstellingen veel te divers in de manier van organiseren. Wat de juiste schaal is voor de ene organisatie, hoeft dat niet te zijn voor de andere. Daarnaast kent schaalgrootte verschillende waardes die kunnen conflicteren: efficiëntie, toegankelijkheid, patiënttevredenheid en kwaliteit. Schaalvergroting kan bij ziekenhuizen bijvoorbeeld goed zijn voor de kwaliteit van zorg, maar slecht zijn voor de toegankelijkheid.

Alle dimensies bekijken

Zorgbestuurders doen er goed aan om in fusiepogingen alle dimensies van schaalgrootte mee te nemen, adviseert Postma. Dus niet alleen kijken naar marktpositie, maar ook naar de gevolgen voor de kwaliteit en toegankelijkheid. Volgens Postma is dat goed gelukt in kleinschalige wooneenheden in de langdurige zorg die onderdeel uitmaken van een grote organisatie. Die weten voor cliënten de menselijke maat en toegankelijkheid te behouden, terwijl de schaalgrootte van de grote organisatie bijdraagt aan een grotere efficiëntie. 'Maar zelfs dan blijft het schipperen om goede zorg te leveren die tegelijk betaalbaar is, cliënten keuzevrijheid biedt en bijdraagt aan participatie in de samenleving. '

Kloof bestuur-werkvloer

Schaalgrootte hoeft niet altijd te leiden tot een kloof tussen de professionals op de werkvloer en de bestuurders. Wederom in de kleinschalige woonvormen in de langdurige zorg heeft Postma voorbeelden gevonden waar de lijnen kort zijn. Locatiemanagers dragen verantwoordelijkheid voor diverse eenheden. Ze hebben veel autonomie en beslissingsbevoegdheid om samen met professionals en cliënten de zaken te regelen. Postma geeft een voorbeeld: 'Een gehandicaptenzorgorganisatie had als kernwaarde dat cliënten zelf mogen bepalen hoe ze hun dag besteden. Maar op één wooneenheid was er maar één medewerker op zeven cliënten. Die keuzevrijheid was in de praktijk dus beperkt. Door cliënten en familie mee te laten denken over oplossingen kwamen er creatieve oplossingen. Familieleden werden actiever betrokken en cliënten gingen activiteiten samen doen. Daardoor kon deze locatie openblijven.'

Concentratie spoedzorg

Postma heeft ook gekeken naar het debat over de concentratie van spoedzorg. Verzekeraars wilden in hun plan, dat inmiddels alweer achterhaald is vanwege gebrek aan draagvlak, de acute zorg concentreren in grote ziekenhuizen om de kwaliteit te vergroten. Verzekeraars hebben in Postma's ogen te veel de nadruk gelegd op de complexe spoedzorg en onvoldoende aandacht gehad voor de functie van de acute zorg in kleine ziekenhuizen. De spoedzorg krijgt daar ook te maken met vage klachten, eenvoudige sportblessures en zorg die op het grensvlak van somatiek en psychische zorg liggen. Een deel van de patiënten zou wellicht beter af zijn in de eerste lijn. Maar als kleine ziekenhuizen die patiënten missen, wordt de betaalbaarheid van de kostbare acute zorg een nog heter hangijzer. Beleidsmakers doen er volgens Postma goed aan om met al deze facetten rekening te houden.

Eén reactie

  • bezorgde

    Wat een belangrijk onderzoek! Heel goed dat er ook eens vanuit clientperspectief gekeken wordt naar (on)wenselijkheid van verdere concentratie. Vergeet ook niet dat dure specialistische hulp door zgn one-trick-pony's geweldig goedkoop kan zijn, maar   
    Totaal niet de mens in zijn geheel kunnen overzien en behandelen. 

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden