Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Alleen door transparantie kun je leren van de beste’

Bestuurlijk zwaargewicht Derek Feeley heeft eind 2015 het roer overgenomen van Maurene Bisognano als boegbeeld van de Amerikaanse kwaliteitsorganisatie Institute for Healthcare Improvement (IHI). De Schot Feeley wil vooral werk maken van de ongelijkheid in de zorg.
Feeley_Derek450.jpg
Derek Feeley, de nieuwe CEO van de IHI.

Bij zijn kennismaking met de IHI in 2006 was Derek Feeley, voormalig hoofd van de Schotse NHS, overdonderd door de ambitie van de ‘Save 100.000 lives campagne’ van de IHI. Hij verbleef destijds, op een beurs van de Commonwealth, een jaar in Amerika bij Kaizer Permanente, bezocht het IHI National Forum in Orlando en sloeg sindsdien geen een IHI-conferentie meer over. 'Ik ben naar alle IHI-conferenties geweest voor inspiratie en het jatten van goede ideeën', lacht Feeley. De ‘Save 100.000 lives campagne’ zette Feeley aan het denken. 'De Amerikanen waren open over wat er mis was in hun ziekenhuizen. Het leek mij waarschijnlijk dat diezelfde fouten ook bij ons in Schotland voorkwamen. Wij hadden ook zo'n campagne nodig, maar dan niet als campagne want dan doen alleen de koplopers mee. Het zou een verplicht programma voor alle ziekenhuizen moeten zijn. Je wilt juist dat de mensen meedoen die het het meest nodig hebben.'

Schotse patiëntveiligheidsprogramma
Feeley was toendertijd de hoogste ambtenaar op het Schotse ministerie van Volksgezondheid en "de rechterhand" van de minister. Hij werd de architect van het Schotse patiëntveiligheidsprogramma dat in 2007 van start ging en nog steeds loopt. Alle interventies van de 100.000-campagne zijn erin verwerkt. 'We begonnen met de ziekenhuizen, omdat daar het meeste bewijs is voor succesvolle benaderingen. In de loop der jaren hebben we de scope verbreed naar de care, de eerstelijnszorg en de geestelijke gezondheidszorg. Daarmee zijn de Schotten uniek in de wereld.’

Waarover bent u het meeste tevreden?
'We hebben ziekenhuisinfecties met 80 procent verminderd. Vroeger gingen daar veel mensen aan dood in Schotse ziekenhuizen. We redden dus mensenlevens. Wat mij verder heel goed doet, is de toewijding van artsen aan patiëntveiligheid. Het geeft hun een doel en wij stellen hen in staat om de juiste dingen te doen. Ik kreeg onlangs een mail van een intensivist die 4,5 jaar vrij was van infecties aan katheters. Die data hangen in Schotse ziekenhuizen overal duidelijk zichtbaar voor patiënten.'

In Nederland is geen nationaal patiëntveiligheidsprogramma meer. Ziekenhuizen worden geacht zelf te werken aan kwaliteit. Dat doen ze niet allemaal met evenveel toewijding.
'Hoe kun je als ziekenhuis nu niet werken aan patiëntveiligheid? Dat is je opdracht, je bestaansrecht. Je moet een nationaal kwaliteitsprogramma niet zien als een project dat je even doet; patiëntveiligheid is iets waar je continu mee bezig moet zijn.'

Waar moet men beginnen als het gaat om patiëntveiligheid?
'Ik zou een beroep doen op de professionaliteit van de klinische teams. Zij weten precies wat er nodig is om de zorg veiliger te maken. Het is goed als ziekenhuizen samenwerken op het gebied van kwaliteitsverbetering. Cruciaal is dat er openheid is over medische uitkomsten. Ziekenhuizen, brancheorganisaties en de overheid moeten zich afvragen hoe belangrijk ze transparantie vinden. Elke keer als iemand op de rem trapt, is dat een gemiste kans om te leren. Ziekenhuizen zijn bang voor transparantie omdat ze dan aan de schandpaal genageld kunnen worden. Maar dat is niet het doel van transparantie. Alleen als je open bent over uitkomsten, kun je leren van de beste ziekenhuizen.'

Iedereen heeft de mond vol over de patiënt nauwer betrekken bij de behandeling, maar dat verandert maar langzaam.
'Patiënten zijn een cruciale partner in het behandelteam. Zij brengen kennis en expertise mee die niemand heeft. De aard van de patiëntrelatie is aan het veranderen. Vroeger kwam iemand met een probleem en dat moest het ziekenhuis fixen. Tegenwoordig hebben mensen veel meer chronische aandoeningen, soms zelf meerdere. Ze hebben ook contact met meerdere zorgverleners. De enige constante factor in al die behandelrelaties is de patiënt. Die is de echte expert over zijn gezondheid. De zorg van de toekomst wordt samen met de patiënt ontworpen en gemaakt. In de reisbranche nam het reisbureau vroeger alles uit handen van klanten. Tegenwoordig doen mensen veel zelf. Zo'n revolutie staat ons in de zorg ook te wachten.'

Dat stelt wel eisen aan de attitude van zorgprofessionals.
'Ze zullen moeten leren om vooral te vragen en te luisteren. Maar dat is niet zo'n enorme stap. Zo worden de professionals tegenwoordig al opgeleid. Als er sprake is van Shared Decision Making, is de therapietrouw veel groter en zijn patiënten gelukkiger. Daar is veel wetenschappelijk bewijs voor.'

Wat zijn uw ambities met de IHI?
'Er is heel veel goed bij de IHI en dat moet vooral zo blijven; het samen met elkaar blijven leren. Ik wil wel graag tot stand brengen dat we veel meer mensen bereiken dan de 600.000 die we nu jaarlijks bereiken. We willen miljoenen mensen in contact brengen met het denken over patiëntveiligheid. Een laagdrempelige manier zijn onze zesweekse Mooc-cursussen (massive open online course), die gratis zijn. Daar doen nu 100.000 mensen aan mee. Daarnaast wil ik met de beweging voor kwaliteitsverbetering bijdragen aan het werkplezier van mensen. Er is op de werkvloer zoveel frustratie en burn-out. We moeten naar de mensen op de werkvloer toe en vragen wat ze werkelijk belangrijk vinden en eventuele obstakels daarvoor wegnemen. Verder wil ik strijden voor minder ongelijkheid in de gezondheidszorg. Of je nu rijk of arm, hoogopgeleid of laagopgeleid bent, dat mag niet uitmaken voor de zorg die je krijgt. Maar in de praktijk zien we dat mensen uit de lagere sociaal-economische klassen op alle fronten minder goede medische uitkomsten hebben en een lagere levensverwachting hebben. Dat is onacceptabel.'

Het is voor het eerst dat een Europeaan aan het hoofd staat van de IHI. Gaat de IHI meer in Europa doen?
'De IHI is een club van 150 mensen in Boston. We kunnen de zorg niet alleen beter maken. We zijn constant op zoek naar partners die onze missie delen. Naast Schotland hebben we projecten lopen in Portugal en Noorwegen. En de East London Foundation Trust is een strategische partner op het gebied van geestelijke gezondheidszorg. We werken echt samen met onze partners. We leggen niets op, we zijn bescheiden, want zij zijn de experts van de lokale situatie. Wij kunnen gids en mentor zijn. We are open voor business.'

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden