Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Er is geen personeelsprobleem

De goedbedoelde 1 miljard in het regeerakkoord voor ouderenzorg is een druppel op de gloeiende plaat als we er meer van hetzelfde ermee gaan doen. Maar met visie en beleid kunnen we een 'multiplier'-effect bewerkstelligen en ver komen met zo'n bedrag.
Er is geen personeelsprobleem

Geweldig dat juist met haar achtergrond als verpleeghuisarts de nieuwe staatssecretaris van VWS, Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner het eerste 'Nederland leest'-exemplaar van het boek De grote zaal van Jacoba van Velde uitgereikt kreeg. Een boek waarin op indrukwekkende wijze de angst voor het vergankelijke en het einde van het leven, als ook de kwetsbare en toch altijd aanwezige band tussen moeder en dochter wordt beschreven. Een boek uit 1953, waarin een emotievol beeld van het verpleeghuis als laatste fase van je levensreis oprijst. Ik weet nog heel goed welke indruk dit boek op me heeft gemaakt toen ik het als zestienjarige voor mijn lijst voor Nederlands had gelezen. Het is eigenlijk nooit uit mijn herinnering gegaan en mogelijk heeft het me – ook al ben ik sociaal geograaf – wel altijd onbewust gedreven om te staan voor betere en waardige zorg voor ouderen.

Bangmakerij

We worden heel erg bang gemaakt voor de vergrijzingsgolf die Nederland gaat treffen. Eigenaardig. Elk zichzelf respecterend land zou juist trots moeten zijn dat dankzij het niveau van zijn welvaart en gezondheidszorg zijn inwoners steeds langer leven. Maar nee, het ene na het andere doemscenario wordt over ons uitgestort. Centraal daarin staat de gedachte dat de kosten de pan uitrijzen en er niet voldoende personeel meer is.

Kostenpost

De zorg heeft onderwijs als grootste kostenpost in ’s lands begroting verdrongen en is de afgelopen vijf jaren 50 procent in kosten gegroeid, aldus Paul Schnabel op het Actualia Zorg congres van KPMG. Op de CBS-site zie ik dat de uitgaven voor de gezondheidszorg inmiddels op 83 miljard staan over 2009, ruim 14 procent van het BNP, 5,8 procent meer dan in 2008. De goedbedoelde 1 miljard in het regeerakkoord voor ouderenzorg is hiertegen afgezet een druppel op de gloeiende plaat, ruim 1 procent. En als ik de berichtgeving mag geloven is de 1 miljard nog voor de inkt van het regeerakkoord droog was, geslonken tot 500 miljoen.

Multiplier effect

Het zal veel moed, beleid en trouw vragen om deze middelen ook effectief op zijn plaats te laten komen. Doen we er meer van hetzelfde voor dan is het letterlijk weggegooid geld. Verstandiger zou het zijn als er een visie en beleid op wordt uitgezet zodat de 1 miljard een multiplier effect van 5 tot 10 gaat opleveren. Dan moet de overheid het geld alleen maar inzetten op plannen en innovaties van organisaties, gemeenten en burgers die dat multiplier effect aantonen en daar ook op afgerekend worden. Plannen en visies die de oudere generatie zelf het heft in handen geven bij het maken van hun keuzes. Keuzes met geld in eigen handen – virtueel via vouchers of in harde pecunia – waardoor er niet voor, door de burger de afweging gemaakt kan worden. Keuzes waarbij de mensen het gevoel hebben 'Ja, zo is het goed. Naar mijn huidige omstandigheden past dit bij mij, daar voel ik me thuis bij, daar wil ik zowel mijn collectieve, solidaire geld als mijn eigen geld aan besteden'. Keuzes die je voor jezelf graag maakt.

Aangename oude dag

Dat betekent dat ondernemend Nederland veel meer zijn innovaties, het beschikbare assortiment en de marketing moeten richten op het sentiment en het welbegrepen eigenbelang van een welverdiende en aangename oude dag. Zowel de kinderen als de ouderen zelf zijn dan doelgroep. Wij hebben het zelf met onze vader meegemaakt. Toen ik het CIZ belde voor een scootmobiel kwamen we in een procedure terecht die ertoe zou leiden dat vader pas na de tijd die hem nog gegeven was, de beschikking over een scootmobiel zou krijgen. Wij hebben toen via een bedrijf in Lisse zelf een scootmobiel gekocht voor een kleine 1000 euro, nog inklapbaar ook, waardoor die laatste maanden onze vader nog heerlijke dagjes en weekendjes met ons mee uit kon. Vader was er helemaal mee in zijn sas en de scootmobiel voldeed voor het doel meer dan prima. Zo tussen de 1000 en 1500 euro kunnen bespaard worden als ik de prijzen van het standaard-CIZ-assortiment scootmobielen, nog los van het inklapvoordeel, afzet tegen wat wij ervoor betaald hebben.

Personeelstekort

En dan de tweede doem die ons tot angst en beven aanzet: het tekort aan personeel. Is dat er wel? Laten we eens achter de personeelsproblemen in de zorg kijken. Neem de verloopcijfers in de zorg: 21 procent gemiddeld in het land, 28 procent in Amsterdam, zo meldt het Parool. Ruim een vijfde van het Nederlandse zorgpersoneel switcht jaarlijks, bijna een derde in Amsterdam. Is al eens uitgerekend wat het in kwantiteit en in kwaliteit aan winst betekent als we dat verloop tot een 'normaal' gemiddelde van 10 tot 15 procent weten terug te brengen?
Of kijk naar het ziekteverzuim, gemiddeld ligt dat momenteel in Nederland op 4,4 procent. Ik weet het, de zorg komt van ver en dan is het huidige percentage van 5,3 al een pluim waard. Maar toch: wat als de zorg ook op het Nederlandse gemiddelde uitkomt? Dagelijks bijna 4000 medewerkers extra. Of neem maatregelen die de nu gemiddeld lage leeftijd van 'vertrek uit de zorg' verhogen of het aantal uren dienstverband doen toenemen. De gemiddelde arbeidsduur in de zorg is nu 24,3 uur, terwijl het gemiddelde voor alle bedrijfstakken in Nederland 28,9 uur is. In personele zin, maar vooral ook in kwalitatieve zin is nog zoveel winst is te boeken. Uit de praktijk zelf komt immers het gezegde 'Elk overdrachtsmoment is een risicomoment'.
En verhoog het opleidingsniveau op de werkvloer. Ik hoor vanuit de zorg zelf regelmatig dat met hetzelfde geld een veel hoger kwalitatief rendement kan worden bereikt. Er zou zelfs iets minder personeel nodig zijn wanneer het de kennis en het overzicht heeft, weet te handelen, besluiten kan en durft te nemen. Hiermee dicht je ook een toekomstige kloof op de arbeidsmarkt, want het probleem van de toekomst is een overschot aan hoger opgeleiden, zo vertelde Han van Dijk, bijzonder hoogleraar Personeel en organisatie in de gezondheidszorg.

Dit zijn allemaal zaken waar ik de 1 miljard voor zou inzetten. En misschien is, als je het zo doet, 500 miljoen ook wel voldoende.

Auteur: Hetti Willemse, Publicarea

Hetti Willemse

Oprichter van Publicarea
Bekijk profiel

Gerelateerde tags

8 reacties

  • no-profile-image

    zorgverlener

    Een druppel op de gloeiende plaat die 1 miljard!
    En in politiek wordt er maar beslist, dat de premies omhoog moeten!
    Dit is nu eenmaal een post,die geld kost!
    Dus al het mogelijke instellen,dit beheersbaar te houden(weg met marktwerking,bonuslijders,overheidscontrole,in stand houden van de WIJKZORG!!)
    Mark Rutte kan beter de hypotheekrente limiteren en gang in de zorg bestuderen,want net als in de kinderopvang en andere zorgen is er heel wat misgegaan en met het zorg-zwaarte pakket wordt ook alles krom getrokken.
    Zorg dat de werk-affiniteit naar de zorg in stand blijft anders verdampt het belastinggeld!!!!!!??

  • no-profile-image

    zorgverlener

    Een druppel op de gloeiende plaat die 1 miljard!
    En in politiek wordt er maar beslist, dat de premies omhoog moeten!
    Dit is nu eenmaal een post,die geld kost!
    Dus al het mogelijke instellen,dit beheersbaar te houden(weg met marktwerking,bonuslijders,overheidscontrole,in stand houden van de WIJKZORG!!)
    Mark Rutte kan beter de hypotheekrente limiteren en gang in de zorg bestuderen,want net als in de kinderopvang en andere zorgen is er heel wat misgegaan en met het zorg-zwaarte pakket wordt ook alles krom getrokken.
    Zorg dat de werk-affiniteit naar de zorg in stand blijft anders verdampt het belastinggeld!!!!!!??

  • no-profile-image

    jeanette

    er moet inderdaad wat meer gedaan worden aan scholing,heb de laatste jaren veel als oproep gewerkt,maar voor scholing in aanmerking te komen moet je een vaste aanstelling hebben en minimaal 16 uur werken in de week.Maar ik werkte soms meer als iemand met een vast contract,als je gemiddeld uitrekent.Het volgen van bijscholing wordt gezien als eigen verantwoording.

  • no-profile-image

    Joop Looijenga

    Hetti, je vraagt je af of wel eens is uitgerekend wat beperking tot "normaal" niveau an het (bruto-)verloop aan winst zou betekenen. Welzeker: voor Amsterdam alleen al tussen de € 6 en € 8 miljoen euro per jaar. Dat kan door bijvoorbeeld wanneer instellingen werving en selectie instroom beter stroomlijnen en op elkaar af te stemmen.
    Overigens heeft verhoging van de arbeidsduur in de zorg wel een grens bereikt. Twee uur meer werken kan net het verschil uitmaken tussen bijv. 3 of 4 dagen werken, wel of niet je kinderen van de creche kunnen brengen/halen. etc.
    Dat het opleidingsniveau op de werkvloer omhoog moet ben ik van harte met je eens.
    Die voorspelling van Han van Dijk onderschrijf ik dan weer niet. Ik zou daar de achterliggende redenering wel eens willen weten.

  • no-profile-image

    Jeanette

    Ik werk al 30 jaar in de zorg,en begin het zat te worden dat het geld dat voor zorg is bedoeld,niet op de goede plek terecht komt,het gaat over teveel schijven,heb 15 jaar intramuraal gewerkt,er ging veel geld verloren aan teveel directieleden,management,vergaderingen,werkgroepen,opknappen van directiekamers en ga maar door,terwijl de mensen die aan het bed staan,op de tenen moeten lopen,en constant het gevoel te hebben dat je tekort schiet tegenover de zorgvrager[bewoner].Laaste 15 jaar in de thuiszorg gewerkt,maar hier is het al niet veel beter.Ben nu bezig om als zelfstandige te gaan werken,maar wat schets mijn verbazing,ook hier proberen derden weer mee te profiteren van de hardwerkende zorgverlener,hier bedoel ik de bemiddelings buro's mee. Waarom kan alles niet eenvoudiger en kleinschaliger.

  • no-profile-image

    Hans

    Creativiteit zit naast bovengenoemde zaken ook in de wijze van stimulering van de zelfredzaamheid en de mantelzorg. Klinkt platgetreden (Hattinga Verschure 1972!), maar impliceert ook het aanvaarden van risico's, management van reele verwachtingen, geen leger van zelfvoldane inspecteurs, geen politieke hypes, terugtreden van de NMA uit het zorgveld, bevorderen van de sociale cohesie, heb uw naasten lief als uzelf!
    Noot: op dit moment wordt er 4 tot 6% bezuinigd in de AWBZ voor 2011 op aangeven van Klink op 2 juni 2010. Dat is veel meer dan de 500 miljoen die we misschien in 2012 "er bij" krijgen! Weer de overbekende sigaar ...

  • no-profile-image

    Renate Hoek

    Deze column geeft precies de pijnpunten en nieuwe doelen aan in de zorg. Als jonge ondernemer steek ik in op het belang van de autonomie van de oudere, en spreek ik veel prima geschoold personeel die zijn afgeknapt in de reguliere zorg. Helaas: dagelijks loop ik op tegen zo'n berg regelgeving dat er niet door te komen lijkt. Als particuliere initiatieven wat simpeler te realiseren waren, zou dat lijden tot veel doelgerichtere verbeteringen in de zorg enerzijds, en veel gemotiveerdere verpleegkundigen en verzorgenden. Misschien zijn die weer terug te winnen in hun "oude" vak als ze daadwerkelijk zorg met Hart, Hoofd en Handen kunnen geven.

  • no-profile-image

    Hans Schellekens

    Prima aanzet voor werkelijke veranderingen in de zorg. Alle trends in de ouderenzorg geven aan dat innovatie noodzaak is. Alleen extra geld aanreiken voor extra personeel lost de problemen niet op; zij versterken de rem op vernieuwing en verandering.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden