Acute zorg

acute zorg
Foto: Sonja Werner

Acute zorg loopt vast

Bij acute zorg gaat het om gezondheidsproblemen die directe behandeling vereisen. In zo’n 10 procent van de gevallen zijn het levensbedreigende ernstige aandoeningen. Huisartsen, ambulancediensten en spoedeisende hulpposten (seh’s) in ziekenhuizen werken samen in regio’s om de acute zorg te regelen. De kwaliteit van de zorg is in de regel van hoog niveau, maar het is wel erg druk op de seh’s en huisartsenposten (HAP). Meer

Steeds meer kwetsbare ouderen op seh

In het hele land, vooral in de Randstad, loopt de acute zorg vast. Volgens experts is er in Nederland voldoende capaciteit op de seh’s. Het is eerder een kwestie van organisatie. De drukte op de seh wordt veroorzaakt door een grote instroom, een stagnerende doorstroom, mede door problemen rond de uitstroom van patiënten. Financiële belangen van medisch specialismen en ziekenhuizen belemmeren samenwerking. De seh is de poort tot het ziekenhuis en dus belangrijk voor de omzet. Zakelijke belangen staan in sommige regio’s betere samenwerking tussen seh en HAP in de weg. En dan is er nog de toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM), die afspraken tussen ziekenhuizen bemoeilijkt. Zorgverzekeraars hebben in ons zorgstelsel de regierol, maar ze zijn huiverig die te pakken nadat ze enkele jaren geleden hun neus hebben gestoten met een plan om de acute zorg te concentreren.

Kwetsbare ouderen

De grote instroom op seh’s in ziekenhuizen kan voor een groot deel op het conto van kwetsbare ouderen worden geschreven, die daar eigenlijk niet thuis horen. Amsterdamse ziekenhuizen trokken een jaar geleden als eerste aan de bel. Ze wijzen naar het kabinetsbeleid om ouderen langer thuis te laten wonen. Verzorgingshuizen zijn de afgelopen jaren versneld afgebouwd. De doelgroep van tachtigplussers die daar terechtkon is kwetsbaar en woont nu thuis. Als ze het thuis niet redden, dan is het ziekenhuis de enige plek waar ze 24/7 terechtkunnen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er veel spoedopnames zijn op vrijdagavond, vlak voor het weekend. De ouderen zijn vaak te slecht om weer naar huis te sturen, maar eigenlijk te goed voor een ziekenhuisopname. Ze horen niet thuis in het ziekenhuis en houden daar een kostbaar bed in beslag. Veel van deze kwetsbare ouderen hebben meerdere aandoeningen, waardoor het lastig is om een juiste diagnose te stellen. Daar zijn vaak meerdere specialisten bij betrokken, waardoor de doorstroomsnelheid vermindert. Opvallend is wel dat er grote verschillen zijn in doorstroomsnelheden tussen vergelijkbare ziekenhuizen, zo bleek uit een enquête van Zorgvisie. Dat doet vermoeden dat het ene ziekenhuis de acute zorg op de seh beter organiseert dan het andere.

De uitstroom op seh stagneert

Als er eenmaal een diagnose en behandelplan is opgesteld, dan is het nog een hele klus om oudere patiënten op de juiste plek te krijgen. De klinische afdelingen in het ziekenhuis hebben niet altijd meteen plaats. Het zoeken naar een plek in een verpleeghuis is vaak ook tijdrovend. Voor ouderen die naar huis kunnen, moet worden vastgesteld of ze zich daar kunnen redden. Misschien is er thuiszorg nodig of moet de huisarts een rol spelen. In sommige ziekenhuizen is er een wijkverpleegkundige van de thuiszorg op de seh om te helpen de uitstroom te versnellen. In sommige academische ziekenhuizen is er standaard een geriater betrokken bij oudere patiënten op de seh.
Er is ook een grote groep ouderen die tijdelijk noodopvang nodig heeft. Daarvoor zijn er eerstelijnsverblijfbedden (ELV) bij aanbieders in de ouderenzorg. Verpleeghuizen en andere zorgcentra hebben voor die gevallen enkele bedden of soms een hele afdeling beschikbaar. Het AMC in Amsterdam wil een stap verder gaan met een ‘buurtziekenhuis’. Daar kan de klinisch geriater uit het ziekenhuis ook eenvoudige medisch-specialistische zorg leveren. In veel regio’s zijn er initiatieven waarin ziekenhuizen, thuiszorgaanbieders, verpleeghuizen en huisartsen een regionaal loket starten waarin de capaciteit van bedden op één plek 24/7 wordt bijgehouden.

Concentratie van acute zorg

Een ander probleem vormt de kwaliteit van de acute zorg in kleinere ziekenhuizen. Experts hebben vooral zorgen over een goede bezetting buiten kantoortijden. Met een klein team is het vrijwel onmogelijk om medisch specialisten 24/7 op de seh te hebben. In kleine ziekenhuizen is er daarom in de avond, ’s nachts en in het weekend geen ervaren specialist op de seh. Die kan worden gebeld als de nood hoog is. Experts zeggen dat het daarom beter is de acute zorg te concentreren in circa veertig ziekenhuizen. Bovendien kunnen de specialisten in die ziekenhuizen dan meer doen, waardoor ze zich verbeteren. De zorgverzekeraars kwamen enkele jaren geleden met een masterplan, maar dat stuitte op enorme weerstand onder met name kleine ziekenhuizen. Dat plan heeft het dan ook niet gehaald, mede door een uitspraak van de ACM die stelde dat er voldoende keuzevrijheid moet blijven. Zorgverzekeraars zijn sindsdien terughoudend met hun regierol om zorg te concentreren. Toch zijn er steeds meer kleine ziekenhuizen die stoppen met de acute zorg, omdat ze te weinig patiënten hebben om kostbare voorzieningen als de seh, de intensive care en de operatiekamer open te houden.

Uitgelicht

Nieuws

Goede eerstelijnszorg voorkomt ziekenhuisopnamen

Door chronische ziekten goed te behandelen bij de huisarts, worden veel ziekenhuisopnamen voorkomen, blijkt uit onderzoek.
Nieuws

‘Helft patiënten op SEH had naar huisarts gekund’

Uit een proef van onder meer Menzis en ziekenhuizen in Den Haag blijkt dat het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp flink omlaag kan.
Nieuws

Seh-bezoeken in vijf jaar verdubbeld

Seh-bezoeken lopen op naar twee miljoen. Het aantal patiënten met letsels neemt verhoudingsgewijs af.
Nieuws

‘Eerstelijnsverblijf oplossing voor drukke SEH’

Zorgorganisaties met eerstelijnsverblijf kunnen de spoedeisende hulp ontlasten, zegt Actiz.

Meest gelezen

Uitgelicht congres

HR in de Zorg

DELEN
Bart Kiers
Bart Kiers
Bart Kiers schrijft zowel over cure als care. Zijn aandachtsvelden zijn de ziekenhuizen, medisch specialisten, wijkverpleging en ouderenzorg.