Vrijwillig eigen risico leidt tot zelfselectie gezonde mensen’

Het aanbieden van contracten met een vrijwillig eigen risico leidt tot zelfselectie door gezonde personen, stelt gezondheidseconoom Ramsis Croes. Onlangs promoveerde hij aan de Erasmus Universiteit met een onderzoek naar marktmacht in ziekenhuismarkten en selectie in zorgverzekeringsmarkten.
geld zorg
Uit de analyse van Croes blijkt dat de verwachte winst op the risicovereveningssysteem per individu met een vrijwillig eigen risico van 500 euro wordt geschat op ongeveer 450 euro (gemiddeld).

In het proefschrift analyseert Croes, als promovendus verbonden aan de Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM), twee belangrijke vormen van marktfalen die een goede werking van het Nederlandse zorgstelsel in de weg kunnen zitten: marktmacht in de zorgverleningsmarkt, en selectie en inertie in de zorgverzekeringsmarkt. Met inertie worden traag reagerende consumenten bedoeld.

Verzekerdenpopulatie nog steeds bepalend

Het risicovereveningssysteem is geïntroduceerd om een compensatie te bieden aan verzekeraars die relatief veel ongezonde verzekerden hebben. Het Nederlandse model staat bekend als een van de beste ter wereld: het corrigeert voor leeftijd, geslacht, zorggebruik, gezondheidsindicatoren, en sociaaleconomische factoren. Toch blijft er

0
373

Wilt u onbeperkt toegang tot de Zorgvisie Rapporten?

De Zorgvisie rapporten zijn exclusief voor onze Zorgvisie Compleet abonnees. Wilt u ook alle rapporten kunnen lezen? Meld u aan voor een Zorgvisie Compleet abonnement.

Heeft u al een Zorgvisie Compleet abonnement? Log dan hier in

Rapport informatie

Rapport naam:
Market Power in Hospital Markets and Selection in Health Insurance Markets
Sector:
Zorgverzekeraars
Soort:
Onderzoek / Wetenschap
Afkomst:
Erasmus University Rotterdam
Auteur:
Ramsis Croes
Aantal pagina’s:
199
Verschijningsdatum:
16 mei 2019
Samenvatting:

In dit proefschrift zijn twee belangrijke vormen van marktfalen geanalyseerd die een goede werking van het Nederlandse zorgstelsel kunnen belemmeren: (i) marktmacht in de zorgverleningsmarkt en (ii) selectie en inertie in de zorgverzekeringsmarkt.

Hoofdstuk twee behandelt de onderzoeksvraag: stijgen de prijzen van ziekenhuiszorg na een fusie tussen twee naburige ziekenhuizen in Nederland? En zien we variatie in de prijsveranderingen tussen verschillende ziekenhuislocaties, producten, en zorgverzekeraars? Het ziekenhuisprijseffect is geanalyseerd voor drie producten: heupvervanging, knievervanging en staaroperatie. Bij het splitsen van het prijseffect naar locatie en product, zijn significante prijsstijgingen gevonden die gerelateerd zijn aan de fusie. Ook varieerde het prijseffect sterk tussen de verschillende zorgverleners. De resultaten in dit hoofdstuk geven aan dat het voor mededingingsautoriteiten relevant kan zijn om vooraf te onderzoeken of de fusie mogelijk prijsstijgingen kan veroorzaken in specifieke sub-markten of locaties. Het voorspellen van een ziekenhuisfusie is echter niet eenvoudig. De Option Demand Methode (OD-Methode) heeft als voordeel dat het een directe schatting doet van de effecten van een fusie. Er is echter geen empirisch bewijs dat de OD-methode betrouwbare voorspellingen doet.

Vanwege deze reden is in hoofdstuk drie de voorspellende kracht van de OD-Methode onderzocht door de ex-ante voorspelling van een simulatiemodel te vergelijken met de ex-post waargenomen prijseffecten voor een voltooide ziekenhuisfusie in Nederland. De resultaten lieten een verband zien tussen onze marktmacht indicator en de prijzen voor heupvervanging. Deze bevindingen suggereren dat de OD-Methode een waardevolle aanvulling zou kunnen zijn voor de mededingingsautoriteiten, maar dat meer onderzoek nodig blijft.

In hoofdstuk vier stond de relatie tussen concurrentie en kwaliteitsindicatoren in de Nederlandse ziekenhuismarkt centraal. Dit is onderzocht door DBC-data op patiëntniveau te combineren met kwaliteitsindicatoren. Zorgmarkten van ontwikkelde landen bestaan uit een complexe interactie tussen consumenten, verzekeraars, en aanbieders. Het functioneren van een zorgverzekeringsmarkt kan worden belemmerd door selectie- en informatieproblemen. Het feit dat mensen die voor een vrijwillig eigen risico kiezen, lagere gezondheidskosten hebben, bewijst op zichzelf niet dat er sprake is van adverse selectie. Dit kan namelijk ook te maken hebben met kostenbewust gedrag, veroorzaakt door het vrijwillig eigen risico.

In hoofdstuk vijf is geprobeerd om voor dit moreel risico-effect te controleren, met de vierde onderzoeksvraag: hoe groot is het selectie-effect voor individuen die vrijwillig eigen risico kiezen in een zorgverzekeringsmarkt met risicoverevening? Er is gekeken naar de keuzes van verzekerden voor het vrijwillig eigen risico. Hierbij is rekening gehouden met hun eerdere zorgkosten. Hierdoor kon het selectie-effect onderscheiden worden van het moreel risico-effect. Uit de analyse blijkt dat het aanbieden van contracten met een vrijwillig eigen risico, resulteer tin zelfselectie door gezondere personen. Bovendien blijken deze personen overgecompenseerd worden door het risicovereveningssysteem. De verwachte winst op het risicovereveningsysteem per individuen met een vrijwillig risico van 500 euro, wordt geschat op ongeveer gemiddeld 450 euro. Dit voordeel komt bovenop het voordeel van de lagere kosten, doordat verzekerden met een vrijwillig eigen risico een groter deel van de zorgkosten uit eigen zak betalen. In ruil hiervoor biedt de verzekeraar dan wel een premiekorting aan, maar deze is meestal (veel) lager dan de kostenbesparingen als gevolg van zelfselectie en hogere eigen betalingen door de consument.

In hoofdstuk zes staat de vijfde onderzoeksvraag centraal: wordt adverse selectie verzacht door inertie (traag reageren) van consumenten in de Nederlandse zorgverzekeringsmarkt? Uit de bevindingen blijkt dat alle mogelijke keuzepaden voor individuen met een vrijwillig eigen risico kostenpatronen hebben die consistent zijn met de aanwezigheid van adverse selectie. Ook suggereren ze dat gezonde mensen in staat zijn om effectief te anticiperen op hun toekomstige zorgkosten. We vonden ook duidelijk bewijs van adverse selectie. Dat wil zeggen dat mensen met hoge voorgaande en toekomstige kosten voor de gezondheidszorg minder geneigd zijn om een vrijwillig eigen risico bedrag van 500 te nemen of te houden.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn. Heeft u nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.