Passende zorg is geen eufemisme voor bezuinigen, zei hoogleraar en speciaal gezant Passende Zorg van Zorginstituut Nederland Jan Kremer bij zijn afscheidsrede in Nijmegen, afgelopen april. Voor hem is passende zorg zorg die aansluit bij de behoefte van de patiënt. Dat kan soms inderdaad betekenen dat een zorgverlener na zorgvuldig luisteren, besluit niet te behandelen of te kiezen voor een andere goedkopere behandeling. Maar dat is niet het uitgangspunt.
Passende zorg is een mooi idee waar inmiddels iedereen in zorg mee aan de haal is gegaan, van zorgprofessionals tot beleidsmakers en politici. Het is ook een fijne term, want wie kan er nu tegen passende zorg zijn? En dat is precies ook het probleem met een dergelijke term. Je kunt er alle kanten mee uit. Voor minister Sterk, die we spraken voor dit nummer, is passende zorg reablement van ouderen. Goedkopere zorg dus. Voor de patiënt die bij zijn huisarts behandeld wordt omdat er in de ggz geen plek is, is het juist méér specialistische ggz.
Het systeem
Is het dan meteen ook een lege huls? Nee, er zijn best wel veel prijzenswaardige initiatieven die je onder de noemer passende zorg zou kunnen vangen. Zoals de regionale samenwerking in MooiMaasvallei waar we in dit nummer aandacht aan besteden. Wie kan daar nou tegen zijn? Nou, niet iemand, maar iets: het systeem.
Ons zorgsysteem is sinds 2006 gebaseerd op gereguleerde marktwerking. En Adam Smiths invisible hand blijkt niet zo gecharmeerd van passende zorg. In de regio MooiMaasvallei laten ze een specialist ouderengeneeskunde vragen van huisartsen beantwoorden. Dat is veel efficiënter dan die specialist zelf langs die ouderen te sturen. Alleen wordt een dergelijke vraag in ons systeem niet vergoed, en dus kost het de betrokken zorgorganisaties geld.
Passend of niet
De markt zorgt daarnaast voor meer behandelingen die je kunt declareren, passend of niet. Het leidt bijvoorbeeld soms tot ongecontracteerde zorg bij zbc’s waarvan je je af zou kunnen vragen of die behandelingen nu echt nodig – lees: passend – waren.
Om te zorgen dat passende zorginitiatieven niet allemaal in de kiem gesmoord worden, zijn daarover afspraken gemaakt in het IZA en AZWA. Dat helpt soms inderdaad om de tekortkomingen van het systeem te verdoezelen. Tot het geld op is. Het is pure symptoombestrijding zonder dat we de echte oorzaken van het zorginfarct aanpakken. Voor echt passende zorg moet toch echt het mes in het systeem.
Congres Passende zorg
Op 27 oktober organiseert Zorgvisie in Utrecht het congres Passende zorg. Sprekers zijn onder meer:
- Jan Kremer, Speciaal Gezant Passende Zorg;
- Marjo Vissers-Kuijpers, CEO VGZ;
- Sanne Blom, Lid raad van bestuur BovenIJ;
- Pim Valentijn is lid raad van bestuur Essenburgh en senior onderzoeker bij University & Academisch Ziekenhuis Maastricht;
- Edwin Velzel, voorzitter bestuur Nederland Zorgt Voor Elkaar en voorzitter PGGM.
De vraag is dan; waar zet je het mes in? Passende zorg is in overleg met de patiënt komen tot een behandeling. Maar er zijn genoeg voorbeelden waar passende zorg geregeld wordt door ondoorzichtige richtlijnen, zoals in ziekenhuizen waar patiënten van boven de 80 jaar standaard palliatieve zorg krijgen als ze er belabberd aan toe zijn zonder overleg met de patiënt of de naasten. Een zeer kwalijke ontwikkeling! Dat is geen passende zorg maar een ijskoude bezuiniging.