Het risico van verloop van jongeren in de zorg is groot. Dat blijkt uit onderzoek van IZZ dat werd gepresenteerd tijdens het Zorgvisie-congres Oplossingen voor een krappe arbeidsmarkt. Maar liefst 51 procent van de zorgprofessionals onder 36 jaar overweegt wel eens om binnen de zorg van baan te wisselen. Voor 40 procent geldt zelfs dat ze er af en toe over denken de zorg te verlaten. Deze verloopintentie ligt lager bij de oudere doelgroepen. Boven de 55 jaar overweegt maar een kwart van de zorgprofessionals een overstap binnen (24 procent) of buiten de zorg (ook 24 procent).

Wereld ontdekken

Spoek en Boeve peilden tijdens het congres allereerst of de zaal behoud van jongeren een issue vond. Dat was zeker het geval. Zo hebben een aantal organisaties een speciale onboarding ingericht om deze doelgroep te binden. Ook werd duidelijk dat aandacht voor deze doelgroep, bijvoorbeeld via coaching, in de loop der jaren belangrijker is geworden. Een deelnemer plaatste wel de kanttekening dat we het verloop ook deels moeten accepteren. Het is immers ook gezond dat jonge mensen eerst de wereld willen ontdekken alvorens zich vast te leggen.

Duik in het diepe

Aandacht voor jongeren is met name belangrijk bij de start bij een eerste werkgever. Op dat moment is het afbreukrisico het grootst. Volgens Boeve voelt een start voor jonge zorgprofessionals als een duik in het diepe. “Je krijgt in de zorg al snel veel verantwoordelijkheid. Het echte inwerken duurt vaak kort. Voor je het weet, werk je met echte patiënten of heb je diensten alleen. Dat levert een hoge werkdruk op, waardoor er weinig tijd is om vragen te stellen.” Daar komt bij dat jonge zorgprofessionals vaak een drempel ervaren om hulp te vragen, onder meer vanwege de generatieverschillen. “De gemiddelde leeftijd is hoog en collega’s werken al lang vaak al lang bij dezelfde organisatie. Dit kan leiden tot een houding: wij doen het hier zo.”
Een 57-jarige deelnemer aan het congres vroeg zich af of er in dit opzicht wel zoveel is veranderd. Haar start was ook een duik in het diepe. Volgens Boeve is er wel degelijk een verschil. De wereld waarin haar jongere generatie start is veranderd. “Er is veel druk, bijvoorbeeld van social media. Jongeren worden voortdurend geprikkeld om zich te vergelijken met anderen en te presteren.”

Uitputting

Een verschil met het verleden is ook de mentale kwetsbaarheid van jongeren. Uit het IZZ-onderzoek komt naar voren dat jongere zorgprofessionals gevoeliger zijn voor emotionele uitputting. Onder de 36 jaar rapporteert 25 procent dit te ervaren, terwijl dit boven de 36 jaar geldt voor slechts 13 procent. Ook opvallend is het verschil in gebruik van psychische zorg. Boeve: “Bij de jongere doelgroep ligt dit met 14 procent hoger dan gemiddeld (8 procent).” Spoek: “Er is veel discussie over dat de jongere generatie psychisch kwetsbaarder is dan de oudere generaties. De vraag is of dat zo is. Wat we zien, is dat jongeren opener zijn over onzekerheden en zich kwetsbaarder durven opstellen. Dat maakt mogelijk dat ze ook eerder uitputting rapporteren.”

Buddy

Als je jongere zorgprofessionals wilt behouden, moet je aandacht hebben voor de afwijkende behoefte van jongeren, geloven Spoek en Boeve. Dit staat centraal in de aanpak die IZZ heeft ontwikkeld voor onboarding van jongeren. Boeve: “De eerste stap is dat alle jongeren een buddy krijgen. Dat is niet perse een collega die vertelt over werkwijze en -afspraken, maar een vertrouwenspersoon die coachende gesprekken voert over hoe het gaat.” De tweede stap van de IZZ-aanpak zijn gesprekken tussen jonge zorgprofessionals. Boeve: “Deze jongerendialoog zorgt voor verbinding, waardoor de jongere zich minder eenzaam voelt. Spoek: “Het is ook opnieuw een manier om te delen wat je meemaakt. Vergelijk het met leed delen in een lotgenotencontact.” De derde stap van de aanpak bestaat uit een dialoog met de bestuurder. Spoek: “Je wilt dat hij of zij aandacht heeft voor de andere inzichten van jongeren. Als de cultuurdrager van de organisatie tijd maakt voor het luisteren naar jongeren gaat daar een signaal van uit, ook naar andere leidinggevenden.”

Werkplezier

De integrale aanpak van IZZ wordt gewaardeerd. Zo’n 60 procent van de deelnemers gaf aan dat deze een positief effect heeft gehad op hun werkplezier. Maar liefst 74 procent wil doorgaan met de buddygesprekken en 93 procent met de dialogen met jonge collega’s en de bestuurder. Spoek schrijft dit succes toe aan het verder kijken dan de traditionele onboarding. “Deze aanpak kijkt niet alleen naar wat jongeren nodig hebben om hun werk te doen, maar ook naar wat ze nodig hebben om zich thuis te voelen.”