“Het idee dat we de inzet van zware ggz kunnen voorkomen door te focussen op lichte ggz lijkt niet altijd te kloppen”, zei hoogleraar betaalbare en toegankelijke zorg Patrick Jeurissen (Radboudumc) vorige week op Skipr. Hij pleitte voor meer middelen voor zwaardere zorg. Dat zou de wachttijden verkorten.

Zorgvisie poneerde aan zijn lezers de stelling: De ggz moet af van het dogma dat lichte zorg erger voorkomt. Op de peiling reageerden deze week 31 mensen. Een ruime meerderheid van 23 reageerders was het met de stelling eens. De overige 8 niet.

Nooit bewezen

De mensen die het eens zijn met de stelling wijzen naar het gebrek aan bewijs dat lichtere zorg erger voorkomt. “Dit is nooit bewezen”, schrijft een ggz-directeur. “Bovendien wil iedereen in de ggz liever met lichte problematiek werken. Dat moet stoppen.”

“Al lang een fictie gebleken”, schrijft ook een psychiater. “Zie ook het onderzoek naar het effect van POH-zorg, waarin aangetoond wordt dat er geen zwaardere specialistische ggz wordt voorkomen. Ook de groei van aanbod in de ggz is vooral in de lichtere zorg geweest zonder aantoonbaar effect op de wachtlijsten.”

“Het is niet bewezen en daarmee niet erg aannemelijk dat lichte zorg vaak zwaardere voorkomt. Er zijn aanwijzingen dat de sterkere focus op lichte klachten, die steeds vaker als abnormaal, als ziekte worden beschouwd, vaak juist meer nadelen dan voordelen kent. Denk aan verdrukking van de zwaardere zorg, verspilling van capaciteit, medicaliseren, hyperfocus op normale mentale processen en co-rumineren”, aldus een medisch adviseur.

Verloop van medewerkers

Verder wijzen de eens-stemmers op de gevolgen van jarenlang focus op lichte zorg. “Er gaat te veel geld en zorg naar lichte ggz zorg, zorg die daar niet thuis hoort maar waar door zorgaanbieders helaas goed aan wordt verdiend”, stelt een gezondheidsjurist.

Een psychiater uit het ziekenhuis wijst op de gevolgen voor personeel. “Verloop van medewerkers naar lichtere ggz moet gestopt worden. Financiering van deze zorg dient aangepast te worden aan de werkwijze. Enkel face-to-face contactmomenten vergoeden is niet reel.”

“Specialistische ggz wordt al jaren verwaarloosd en de mensen die de zorg het hardst nodig hebben krijgen niets en worden door hun complexiteit op straat gezet of komen daar terecht met geen of minimale zorg. Dit proces is al 15 jaar aan de gang. Psychiaters die hun verantwoordelijkheid niet nemen en liever basis ggz doen omdat het minder energie kost en financieel meer oplevert”, aldus een ggz agoog.

Sociaal domein

De mensen die het niet eens zijn met de stelling, wijzen juist op de lokale successen van vroeg ingrijpen met lichte zorg. “Snel beschikbare goede ambulante behandeling voorkomt opnames, zien we in het sociaal domein”, schrijft een manager regie gemeenten.

De juiste zorg

Verder zou het niet per se uitmaken of er lichte of zware zorg wordt geboden, maar of het wel de juiste zorg is. “Het gaat er niet om dat in het algemeen minder zorg naar lichtere problematiek zou moeten gaan op zich, maar dat veel patiënten – ook in de “lichte zorg” – niet de behandeling krijgen die ze nodig hebben. Zo zie ik als psychiater vaak dat problematiek te licht behandeld wordt, inslijt, ernstiger wordt en vervolgens leidt tot het blijven “rondpompen” van de patiënt. Dat komt m.i. doordat veel patiënten niet (tijdig) de zorg van een psychotherapeut of psychiater krijgen terwijl ze die wel nodig hebben. Opheffing van de marktwerking in de ggz is m.i. inderdaad een voorwaarde hiervoor.”

Marktwerking

Ook andere lezers wijzen naar marktwerking en de rol van de zorgverzekeraars. “Natuurlijk is zware ggz nodig bij ernstige problematiek. Die is te weinig beschikbaar, en dat moet beter”, erkent een bestuurder in de ggz. “Kleinere zorgaanbieders die gespecialiseerde ggz leveren worden door verzekeraars afgerekend op hun gemiddelde trajectprijs. Als je te hoog zit krijg je problemen met je plafond. Je valt dan buiten de ‘mediaan’ (die zij verder niet uitleggen). Aanbieders kunnen dan niet anders dan alleen lichte problematiek accepteren, of voortijdig afsluiten (geen nazorg, dus patiënten vallen veelal terug).”