Dit kunnen wij ons als samenleving niet veroorloven. De opwarming van de aarde vraagt om stabiel en ambitieus beleid dat klimaat en gezondheid nadrukkelijk verbindt.
De Noodzaak
Wetenschappelijk tijdschrift Nature publiceerde vorige week nieuw onderzoek waaruit bleek dat er deze zomer in Europa 62.000 doden vielen door extreme hitte. Onderzoekers van het Imperial College in Londen waarschuwen dat Europa sneller opwarmt dan de rest van de wereld. Hun voorspelling: het aantal hittedoden zal de komende jaren verder stijgen, tenzij er veel krachtigere maatregelen komen.
Maar het probleem is groter dan hitte alleen. Klimaatverandering tast onze gezondheid op allerlei manieren aan. De lucht die we inademen is vervuild en leidt tot hart- en longaandoeningen. Het voedselsysteem waarop we vertrouwen, raakt uitgeput. Mensen eten daardoor ongezonder en de natuur verarmt. Water raakt vervuild met stoffen die daar niet thuishoren, wat zowel ecosystemen als onze eigen gezondheid bedreigt.
En steeds vaker zien we dat onze leefomgeving ons ziek maakt in plaats van gezond houdt. Simpel gezegd: als de planeet ziek is, worden wij dat ook.
De WHO noemt de klimaatcrisis al sinds 2020 de grootste bedreiging voor de volksgezondheid wereldwijd. Dit jaar werd zelfs een speciaal panel opgericht om overheden en zorgbestuurders te adviseren over groener beleid, met onze voormalige minister van VWS Ernst Kuipers als kartrekker. Internationaal groeit de urgentie dus, maar in Nederland stokt de vooruitgang.
Nederland staat stil
Waar VWS onder leiding van Ernst Kuipers geld vrijmaakte voor de Green Deal Duurzame Zorg 3.0, schrapte het huidige demissionaire kabinet deze plannen vrijwel meteen. Inmiddels zijn we 2,5 jaar, een lange formatie, een korte regeerperiode en vier demissionaire maanden verder. Resultaat: de relatie tussen klimaat en volksgezondheid staat niet meer op de politieke agenda.
In de meeste partijprogramma’s ontbreekt nog steeds een duidelijke aanpak voor klimaat en gezondheid. Het is daarom aan ons om hier vernieuwde aandacht aan te geven en te stemmen voor stabiel beleid waarmee we de komende jaren de planetaire gezondheid verbeteren. De tijd van losse plannen en kleine stapjes is voorbij.
We hebben dringend drie dingen nodig als we de landelijke gezondheid willen verbeteren:
- Stabiel beleid: afspraken die langer meegaan dan één kabinet;
- Duidelijke doelen: harde CO2 normen, circulariteit als basis, een gezonde leefomgeving voor ons allemaal;
- Investeren in transitie: geld en wetgeving die iedereen ondersteunt in vergroenen.
De kracht van zorgprofessionals
Als zorgprofessionals zien wij dagelijks wat gezondheid bedreigt én hoe het beter kan. Daarom moeten we ons blijven uitspreken voor een zorgsysteem dat mensen gezond maakt zonder de planeet te schaden. De oproep is helder: politici, neem verantwoordelijkheid en zet klimaat en gezondheid centraal in het nieuwe regeerakkoord. En kiezers, laat je stem gelden. Kies partijen die deze verbinding durven te maken.
Door Lianne Wellens en Joep Eijkenduijn van de Groene Zorg Alliantie. Wellens doet post-doctoraal onderzoek naar Duurzame Zorg bij het Carefree consortium. Eijkenduijn is bestuurder bij de GZA met de portefeuilles politiek en public affairs
Eind september organiseerde de Groene Zorg Alliantie in Nijmegen het Groene Zorg Festival. Met meer dan 800 zorgprofessionals en vrijwilligers lieten ze zien: de zorg kan anders, groener en toekomstbestendig. Het kán, als we ervoor kiezen.
Bij de komende verkiezingen is de keuze simpel: stem voor gezondheid.
