“Jump! Jump!” schalt het uit de speakers, en de hele zaal golft op en neer. Nee, dit is geen hip-hopfestival; dit is het congres Bekkenbodemproblematiek van 11 juni in Houten, waar urogynaecoloog Mariella Withagen van Bergman Clinics vertelt over urine-incontinentie bij vrouwen. Direct nadat ze zich heeft voorgesteld vraagt ze iedereen om te gaan staan, en wordt rapduo Kris Kross ingestart: “Jump! Jump!” Prompt gaan de voetjes van de vloer, waarbij de springende deelnemers op het juiste moment de bekkenbodemspieren moeten aan- en ontspannen, één van de technieken tegen zogenaamde stressincontinentie.

Met deze kleine demonstratie komt Withagen meteen tot de kern: je kunt wel degelijk wat doen tegen incontinentie. Bepaalde oefeningen kunnen heel effectief zijn, en als dat onvoldoende werkt zijn er ook verschillende kleine en grotere ingrepen mogelijk. “Heel veel vrouwen die ik in de kliniek spreek denken dat incontinentie ‘er nu eenmaal bij hoort’ als ze wat ouder worden, of als ze kinderen hebben gekregen,” zegt Withagen als iedereen weer is gaan zitten. “Maar dat hoeft niet zo te zijn: je kunt altijd samen naar oplossingen kijken.”

Stille acceptatie

Dertig tot veertig procent van de vrouwen heeft last van urine-incontinentie, laat Withagen zien tijdens haar presentatie. Maar omdat velen van hen denken dat er niets aan te doen is, laten ze zich vaak onnodig beperken in hun dagelijkse doen en laten: ze spelen niet meer met de kinderen, ze gaan van hockey af, enzovoorts. Door die ‘stille acceptatie’ is urine-continentie ook een onderschat probleem: veel vrouwen gaan er simpelweg niet mee naar de dokter, en worden dus ook niet geholpen.

Voor een huisarts is het allereerst zaak om onderscheid te maken tussen stressincontinentie (ongewild urineverlies bij lichamelijke inspanning) en aandrangincontinentie (de plotselinge, niet te onderdrukken drang om te plassen). Dat is natuurlijk een kwestie van goed uitvragen, maar ook een zogenaamd ‘plasboekje’ kan enorm veel inzicht geven, zegt Withagen, die zelf behandelt op de locaties van Bergman in Ede en Hilversum. In dit boekje houdt de patiënt een aantal dagen bij wanneer en hoeveel ze drinkt, én wanneer en hoeveel ze plast.

Bij veel gevallen van stress- of aandrangincontinentie kan gerichte training of bekkenfysiotherapie al een verschil maken, zegt Withagen. Mocht oefening niet of onvoldoende helpen, dan zijn er verschillende mogelijkheden. Een van de meest populaire en effectieve ingrepen is bijvoorbeeld de plaatsing van een midurethrale sling, een kunststof bandje dat via een kleine ingreep onder de plasbuis wordt geplaatst. Dit bandje vervangt een beschadigd ligament, een veel voorkomende oorzaak van met name stresssincontinentie. De sling ondersteunt de plasbuis bij bijvoorbeeld hoesten of lachen, en verhelpt of vermindert daarmee het urineverlies.

Expertise

Bergman Clinics, een keten van zelfstandige focusklinieken, biedt praktisch het hele pallet van oplossingen voor urine-incontinentie, vertelt Withagen na afloop van de bijeenkomst. “Omdat we ons focussen op bepaalde specialismen hebben we op die gebieden heel veel expertise in huis,” zegt ze. “Dat geldt ook voor bekkenbodemproblematiek. Neem nu de plaatsing van zo’n midurethrale sling. Van de 3400 slings die jaarlijks in Nederland worden geplaatst, nemen wij er 650 voor onze rekening. Daarmee is Bergman Clinics verreweg de grootste op dat gebied. In sommige ziekenhuizen voeren ze er misschien maar 10 per jaar uit, terwijl ik er zelf soms wel vier op één dag doe. Daarom durf ik ook wel te zeggen dat we heel goed zijn in dat soort ingrepen.”

Het begint echter met het besef dat vrouwen niet per se hoeven te leren leven met urine-incontinentie, denkt Withagen. “Op televisie zie je nog steeds veel reclame voor incontinentiemateriaal. Op die manier wordt een medisch probleem eigenlijk genormaliseerd – het hoort erbij. Maar ik zou tegen vrouwen willen zeggen: het hoeft er niet bij te horen.”