Sijmons sprak met Zorgvisie over onder meer passende zorg als beleid. Hij is daarvan weinig van onder de indruk. “Ze proberen al tien jaar van passende zorg de norm te maken – zonder veel resultaat. Dat komt omdat je passende zorg niet goed in algemene normen kan vatten. Stel je een norm voor die bepaalt dat je na tachtigste geen chemo meer mag. Waarom dan die arbitraire grens? De ene patiënt van tachtig is de andere niet. Dat is moeilijk vergelijkbaar. De zorgverzekeraars zijn ook niet in de positie om hier overtuigende besluiten te nemen. Zij staan te ver van de concrete zorg af.”

Sijmons ziet hier een verantwoordelijkheid voor de arts. Zij kunnen in de spreekkamer de laatste stand van de medische wetenschap, de maatschappelijke impact van een behandeling, het beslag op de zorg en de individuele situatie van de patiënt, de reële belangen, verwachtingen en het verwachte resultaat afwegen.

Juridische bescherming

Hier komt wel de jurist in Sijmons boven. Want voor dat soort beslissingen – het weigeren van een behandeling, niet omdat het slecht is of niet werkt voor de patiënt, maar omdat het in het grotere plaatje niet meer passend of te verantwoorden is – moet de arts wel juridische bescherming krijgen. “Als het medisch ‘zinvol’ (oftewel werkzaam) is, maar in ruimere zin niet verantwoord, kan de arts nu niet zeggen: dit moeten we niet doen. Of eigenlijk: de arts kan dat wel zeggen, maar als een patiënt of familie het daar niet mee eens is, kunnen ze naar de (tucht)rechter stappen. De rechtspraak steunt de arts tot nu toe alleen als er sprake is van ‘medisch zinloos’ handelen. Maar dat is toch nog wat anders. Artsen kunnen zo min of meer worden gedwongen om onverantwoord lang zorg te leveren.”

“Ik vind dat artsen een maatschappelijke opdracht hebben. En om die opdracht uit te voeren moeten ze beter in staat gesteld moeten worden om met gezag een beslissing te nemen over wat verantwoorde geneeskunde is. De dialoog met de patiënt moet steeds het uitgangspunt zijn, maar de arts moet ook kunnen zeggen: ik zit hier niet alleen voor jou, de patiënt, maar ook voor alle patiënten in mijn wachtkamer en een goede en betaalbare geneeskunde voor iedereen. En daarvoor hebben ze voldoende juridische rugdekking nodig.”

Sijmons heeft zelfs al een plekje in het Burgerlijk Wetboek voor ogen waarin dit verankerd kan worden: “In de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst staat nu dat de patiënt kiest en elke behandeling mag weigeren. En er staat dat de arts gehouden is aan diens professionele standaard. Dat gaat nog te veel over algemene normen. Daar moet bij komen dat die professionele standaard ook kan inhouden dat de arts op weloverwogen professionele gronden een toepasbare behandeling weigert.”

Wat vindt u, moet de arts juridische rugdekking krijgen om behandeling te kunnen weigeren? Reageer op de poll.