De wereld van de menslievende zorg en die van de snoeiharde criminaliteit lagen altijd mijlenver uit elkaar. Totdat de onderwereld het zorgstelsel ontdekte als een ideaal systeem om te misbruiken. Nu moeten gemeenten, opsporingsdiensten, zorgkantoren en politici hard aan de slag om de vergaande corruptie van zorgland terug te draaien. Maar is de sector nog schoon te vegen?
Minderjarigen in de jeugdzorg die in
Dank voor het delen Wouter Van Den Elsen! In dit artikel zie je mooi hoe in het debat over “zorgcriminaliteit” verschillende werelden gemakkelijk onder één noemer worden geschoven.
Aan de ene kant gaat het om ondermijnende criminaliteit: criminele netwerken en drugsgeld die de zorgsector binnenkomen om te witwassen. Dat zie je vooral terug in bedrijfsstructuren en onverklaarbare financieringsstromen richting zorg‑bv’s. Dit raakt direct aan de C‑ én D‑grond van Bibob: crimineel geld en het gevaar dat de zorgonderneming zelf als vehikel voor strafbare feiten wordt gebruikt.
Aan de andere kant is er het meer “klassieke” frauduleuze handelen binnen de zorg: overdeclaratie, spookzorg, structurele onderlevering. Juridisch óók criminaliteit, en óók relevant voor de D‑grond – de opdracht wordt immers gebruikt om strafbare feiten te plegen – maar met een andere dynamiek en andere signalen. Die worden eerder zichtbaar in jaarrekeningen, PK‑ratio’s, marges, omzet/FTE en de verhouding tussen personeelskosten en gedeclareerde zorg.
Ook bij het vaak genoemde bedrag van 10 miljard aan “zorgfraude” lopen die werelden door elkaar. Het is lang niet duidelijk welk deel gaat over georganiseerde onderwereldconstructies en welk deel over frauduleus handelen binnen het reguliere stelsel. Terwijl de risico’s, patronen en de benodigde expertise echt verschillen.
Daar komt bij dat we deze steeds zwaardere verwachtingen nu neerleggen bij een arbeidsmarkt waar ervaren Bibob‑analisten en financieel onderlegde integriteitsonderzoekers schaars zijn. Meer Bibob en meer controles vragen niet alleen om extra capaciteit, maar vooral om diepgaande en gespecialiseerde expertise – en die trek je niet zomaar “uit een blik” open.
Voor effectief en proportioneel gebruik van Bibob, toezicht en handhaving is het belangrijk dat we dat onderscheid expliciet maken:
– bij ondermijnende criminaliteit scherp zijn op complexe bedrijfsstructuren en geldstromen richting de zorg (bijvoorbeeld onverklaarbare financiering van een zorgonderneming);
– bij zorgfraude vanuit de sector zelf diepgaande financiële en inhoudelijke analyse doen van de geleverde zorg.
Juist dat helpt om de “kraan dicht te draaien” zonder bonafide aanbieders onnodig te belasten.