Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Ongewild gevangen in de Wlz

Een deel van de mensen dat een Wlz-aanvraag doet, wil daar na het besluit van af omdat ze erop achteruitgaan vergeleken met de wijkverpleging en de Wmo. Een andere groep wil graag in de Wlz, maar heeft geen recht op toegang. Dat merken de indicatiestellers van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) na één jaar indiceren in de Wlz.
Ouderenzorg_Fotolia_62897236_Subscription_Yearly_XXL_450.jpg
Fotolia

De indicatiestelling in de Wet langdurige zorg (Wlz) is wezenlijk anders dan de AWBZ, de voorganger van de Wlz. De AWBZ was zo uitgedijd, dat het CIZ per jaar 900.000 aanvragen kreeg. Dat waren er in 2015 nog maar 175.000. Het grootste deel daarvan betreft aanvragen voor de Wlz en verder nog wat subsidieregelingen. De Wlz is, anders dan de AWBZ, echt alleen voor de mensen die voor de rest van hun hele zware zorg nodig hebben.

Zware zorg niet altijd in Wlz
‘Maar het is niet zo dat iedereen die zware zorg nodig heeft per definitie in de Wlz thuis hoort’, zegt Marcel de Krosse, strategisch adviseur van het CIZ, die samen met Birgit van Veldhuizen , hoofd analyse & advies, toelichting geeft op de cijfers over 2015. Hij somt de criteria nog eens op. Wie toegang wil tot de Wlz moet een somatische of psychogeriatrische aandoening of een lichamelijke, zintuigelijke en/of verstandelijke beperking hebben. Er moet een blijvende zorgbehoefte zijn. En er moet permanent toezicht nodig zijn of 24-uurs nabijheid van zorg, ter voorkoming van ernstig nadeel. Over de toepassing van dat laatste criterium kwam staatssecretaris Martin van Rijn in botsing met de Tweede Kamer begin maart. Een Kamermeerderheid vindt het niet terecht dat wie op een alarmknop kan drukken, niet in de Wlz komt.

Alarmknop is framing
De Krosse vindt het alarmknop-verhaal ‘framing’. ‘Wie zelf in staat is om in te schatten of er zorg nodig is, in staat is om die hulp zelf in te roepen en daar even op kan wachten, die hoort volgens de wet niet in de Wlz thuis.’ In de praktijk betekent dit een grote verandering voor lichamelijk gehandicapten, die cognitief prima functioneren. Zij komen in de wijkverpleging, dus Zorgverzekeringswet (ZVW) en/of de Wmo. ‘Daar hoeven ze niet slechter af te zijn. Alleen horen we dat ze in de wijkverpleging elk jaar opnieuw geïndiceerd worden, terwijl dat in de AWBZ niet het geval was. Er is een groep lichamelijke gehandicapten die het in de AWBZ goed had geregeld met een pgb.  Die vrezen dat ze dat nu elk jaar opnieuw moeten aanvragen.’

Ongewild in de Wlz
Het zijn deze mensen die proberen om alsnog in de Wlz te komen. Ze willen af van de onzekerheid en de bureaucratische rompslomp van het jaarlijks opnieuw indiceren in de wijkverpleging. Het is een van de bevindingen uit het kwalitatieve onderzoek dat De Krosse doet naar de indicatiestelling. Hij sprak met tientallen indicatiestellers en vroeg wat ze in de praktijk tegenkomen.  Opvallend is dat er ook een groep is die ongewild in de Wlz komt. Die mensen ontdekken dat ze in de Wlz slechter af zijn. In de ZVW geldt er geen bovengrens voor zorg, in de Wlz wel. Ook moeten ze in de Wlz een hogere eigen bijdrage betalen. Daarbij maakt het niet uit of mensen alle geïndiceerde zorg afnemen, want het indicatiebesluit geldt als grondslag voor de eigen bijdrage.

Wlz geldt levenslang
‘Stel je een echtpaar voor waarvan de man ernstig dementeert’, zegt De Krosse. ‘Zijn echtgenote kan hem echter nog goed prima verzorgen. Eigenlijk is er vooral enkele uren dagbesteding nodig voor hem, zodat zij ontlast wordt. Maar het CIZ doet een indicatiestelling die losstaat van de sociale context, zoals de wet dat voorschrijft. Dus rolt daar een zware indicatiestelling uit voor de man, met een hoge eigen bijdrage. Mensen ontdekken achteraf dat ze slechter af zijn, maar als je eenmaal toegang hebt tot de Wlz, geldt dat levenslang. Je kan niet terug naar de ZVW en de Wmo.’

Gemeenten: eerst langs Wlz-loket
Dat mensen desondanks een Wlz-aanvraag doen, wijt De Krosse deels aan onwetendheid. Hij wijst erop dat de advieslijn van het CIZ in korte tijd is uitgebreid van drie naar zestien mensen. Een andere verklaring heeft te maken met het gemeentelijk beleid. Een deel van de gemeenten eist van burgers dat ze eerst een aanvraag via de Wlz moeten doen voordat ze een aanvraag voor de Wmo kunnen doen.

 

 

Gerelateerde tags

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden