Aan grote vragen geen gebrek op het congres Opening Doors tot Innovation, van afgelopen 3 december. Hoe verbind je een florerend innovatiesysteem met het Nederlandse zorgsysteem? Hoe zorgen we ervoor dat patiënten ook in de toekomst toegang hebben tot optimale zorg? Hoe behoudt Nederland zijn concurrentiekracht op een mondiaal speelveld? Initiatiefnemers Novartis Pharma en consultancybureau Vintura hadden, in vervolg op de editie van 2024, wederom een inspirerend programma samengesteld. In het NH Hotel in Den Haag waren tegen de honderd professionals samengekomen uit alle geledingen van het brede zorgveld – van farmaciebedrijven tot patiëntenverenigingen – met één gemeenschappelijk doel: verkennen wat nodig is om medische innovatie optimaal te benutten.

Opschaling en implementatie

Nu is innovatie zelf in zekere zin het probleem niet, maakten Jan Güse van Novartis en Casper Paardekooper van Vintura in hun inleidingen duidelijk. Het probleem is de opschaling en implementatie van medische innovaties in de markt. Dat proces is op zichzelf al een uitdaging, maar wordt in Nederland en in Europa ook nog eens bemoeilijkt door een doolhof van wettelijke eisen en beperkingen. De markt heeft in dat opzicht vooral behoefte aan een duidelijke lange termijnvisie van de overheid, aldus Paardekooper, die daarmee een signaal gaf aan de formerende partijen, even verderop in Den Haag.

Dat Nederland en Europa met de implementatie van medische innovaties (zoals bijvoorbeeld innovatieve geneesmiddelen) achter beginnen te lopen bij de VS en China, kon het publiek ook afleiden uit de indrukwekkende bijdrage van de keynote speaker, de internationale zorgexpert Neil Grubert. Allereerst benoemde Grubert de ‘aardschok’ die alle disruptieve maatregelen van de tweede Trump-termijn teweeg brengen. De gevolgen van de importheffingen op geneesmiddelen en de zogenaamde Most Favored Nation (MFN) prijspolitiek zijn nog niet allemaal te overzien, maar ze dwingen Europese landen wel om grondig na te denken over het eigen innovatiebeleid, aldus Grubert. Bovendien worden Nederland en Europa ook serieus uitgedaagd door China, dat nu al wereldwijd koploper is op het gebied van klinische studies.

Empathie

Nederland is dankzij goede infrastructuur en goed opgeleid personeel nog steeds een aantrekkelijke vestigingslocatie voor farmaceutische bedrijven, nuanceerde Grubert. Tegelijkertijd is de bureaucratische en administratieve druk in Nederland en Europa hoog, en worden er eerder meer dan minder drempels opgeworpen voor de implementatie van innovaties. Grubert pleitte voor meer empathie tussen enerzijds de farmaceutische industrie, en anderzijds de politiek en de publieke opinie. We moeten elkaars perspectieven leren begrijpen, was zijn slotconclusie.

Vervolgens was het de beurt aan Manfred Marang van KWF en cardioloog Fabrice Martens om een kleine samenvatting te geven van de door Novartis en Vintura eerder in het jaar georganiseerde ronde tafelgesprekken op twee sleutelgebieden: de oncologie en de bestrijding van hart- en vaatziekten. Marang en Martens benadrukten nog maar eens het belang van een consistent lange termijn overheidsbeleid, en hielden op hun beurt een pleidooi voor meer vertrouwen en meer flexibiliteit bij het toelaten van medische innovaties.

Economisch vliegwiel

In de break-out sessies gingen deelnemers onderling in discussie over een aantal relevante stellingen. Uit het afsluitende panelgesprek bleek in ieder geval dat de behoefte aan regie breed wordt gedragen in het veld. Nederland heeft de potentie om een koploper te worden op het gebied van medische innovaties, maar “het komt niet vanzelf goed,” zoals een deelnemer opmerkte – daar hoort ook een beleid bij dat implementatie van nieuwe geneesmiddelen en therapieën stimuleert. Uiteindelijk creëer je daarmee een economisch vliegwiel, waardoor we ook de stijgende zorgkosten kunnen financieren. Tegelijkertijd zag het panel ook voordelen in de relatieve stabiliteit en voorspelbaarheid van het Nederlandse en Europese beleid, dat in schril contrast staat met de grillige politiek in de VS.

“Het is cruciaal voor de implementatie van medische innovatie dat we met betrokken professionals samenkomen om ideeën uit te wisselen en concrete voorstellen te doen,” zei country president van Novartis Diana Villavieja na afloop. “Daarom organiseren wij dit soort evenementen – Novartis wil een katalysator zijn voor dialoog en samenwerking in de zorg. Ik sluit me ook aan bij de oproep van Neil Grubert voor meer begrip tussen de verschillende partijen, en voor het perspectief van de farmaceutische industrie. Uiteindelijk streven industrie, beleidsmakers en patiënten allemaal naar hetzelfde doel: meer jaren in goede gezondheid voor iedereen.”