Promotieonderzoek: medicijnverspilling duur en slecht voor milieu

Het weggooien van ongebruikte medicijnen kost Nederland op jaarbasis zo’n 100 miljoen euro. Onderzoek laat nu zien dat 40 procent van de geneesmiddelenverspilling is te voorkomen. Hergebruik is daarbij een belangrijk deel van de oplossing, aldus onderzoekster Charlotte Bekker.
Medicijnverspilling onderzocht
Foto: Fotoknips/stock.adobe.com

Oorzaken van de medicijnverspilling zijn onder meer te grote verpakkingen, te veel medicatie voorschrijven en voortijdig stoppen met het medicatiegebruik. Dat meldt Charlotte Bekker in haar onderzoek waarop zij op 15 november is gepromoveerd.

Verspilling

Medicijnen die eenmaal bij de patiënt zijn geweest, worden door de apotheek vernietigd of door de patiënten weggegooid. Hierdoor wordt minstens 3 tot 6 procent van de uitgaven aan farmaceutische zorg verspild. Schattingen op nationaal niveau geven een verspilling in Nederland aan van 100 miljoen euro per jaar. In de VS bedraagt dit bijna 6 miljard dollar. ‘Dat kost veel geld en is slecht voor

1
159

Wilt u onbeperkt toegang tot de Zorgvisie Rapporten?

De Zorgvisie rapporten zijn exclusief voor onze Zorgvisie Compleet abonnees. Wilt u ook alle rapporten kunnen lezen? Meld u aan voor een Zorgvisie Compleet abonnement.

Heeft u al een Zorgvisie Compleet abonnement? Log dan hier in

Rapport informatie

Rapport naam:
Sustainable use of medication: Medication waste and feasibility of redispensing
Sector:
Overig
Soort:
Onderzoek / Wetenschap
Afkomst:
Universiteit Utrecht
Auteur:
Bekker, C.L.
Aantal pagina’s:
179
Verschijningsdatum:
14 november 2018
Samenvatting:

Oorzaken

De oorzaken van medicijnverspilling zitten in de gehele geneesmiddelendistributie- en gebruiksketen, van fabrikant tot patiënt, aldus Bekker. Dit zijn onder meer de te grote verpakkingen,  te veel voorschrijven door artsen en te veel meegeven van geneesmiddelen door apothekers. Daarnaast stoppen sommige patiënten eerder met hun medicatie wegens klachten of bijwerkingen en zijn sommige patiënten therapieontrouw doordat zij een lagere dosis innemen.

Schade

Hierdoor wordt minstens 3 tot 6 procent van de uitgaven aan farmaceutische zorg verspild. Schattingen op nationaal niveau gaven aan dat in Nederland ongeveer 100 miljoen euro wordt verspild, in Groot-Brittannië 300 miljoen pond en in de Verenigde Staten ongeveer bijna 6 miljard dollar. Daarnaast brengen niet alle patiënten de ongebruikte geneesmiddelen terug naar de apotheek, maar gooien ze deze weg via het huisafval of het riool wat leidt tot milieuvervuiling.

Heruitgeven medicijnen

Een deel van de verspilling betreft medicijnen die nog volledig onaangebroken en in intacte verpakkingen worden teruggebracht naar de apotheek. Duurzame oplossing is om deze geneesmiddelen – na kwaliteitscontrole – opnieuw te verstrekken aan een andere patiënt. Dit gebeurt momenteel nog niet, aangezien de kwaliteit van teruggebrachte medicijnen niet gewaarborgd kan worden. Daarnaast is heruitgifte in sommige landen niet mogelijk wegens wet- en regelgeving.

Toch is er de laatste jaren meer interesse gekomen in onderzoek naar mogelijke maatregelen tegen verspilling. Zo bleek uit een peiling van het Ministerie van Volksgezondheid over verspilling in de zorg dat de meeste meldingen gingen over het heruitgeven van geneesmiddelen als oplossing.

Voor het onderzoek hebben 41 openbare apotheken gedurende één week alle teruggebrachte receptgeneesmiddelen geregistreerd. In totaal brachten 279 personen 759 overgebleven medicatie terug. Hiervan werd 39,3 procent beoordeeld als onnodige verspilling. Van deze medicijnen is onderzocht welk deel theoretisch heruitgegeven kon worden.

Opnieuw uitgeven wordt mogelijk wanneer de verpakking onaangebroken en onbeschadigd is en de periode tot verloop van de houdbaarheidsdatum meer dan zes maanden bedraagt. Uiteindelijk bleek dat 19,1 procent van de teruggebrachte geneesmiddelen aan al deze voorwaarden voldeed. Echter, 80 procent van deze geneesmiddelen had een prijs onder de 25 euro, waardoor het niet rendabel lijkt deze opnieuw uit te geven. Deze resultaten laten zien dat een groot deel van de teruggebrachte geneesmiddelen voorkomen had kunnen worden en dat onderzoek naar preventie wenselijk is, aldus Bekker.

Implementatie

In een kwalitatief onderzoek hebben de auteurs de visie van 19 stakeholders gevraagd, waaronder medisch specialisten, apothekers, farmaceuten en zorgautoriteiten. Stakeholders hadden een positieve houding ten opzichte van het heruitgeven van ongebruikte medicatie, indien implementatie in de praktijk mogelijk is en aan een aantal randvoorwaarden voldoet. Denk aan gegarandeerde productiekwaliteit. Onderzoek wijst ook uit dat 61,2 procent van de patiënten bereid is heruitgegeven medicatie te gebruiken.

Een praktijkvoorbeeld wijst uit dat kostenbesparing mogelijk is. Zo worden dure hergebruikte hiv-preventiemedicijnen aan medische studenten verstrekt die naar het buitenland gaan. Over een periode van bijna vier jaar kregen 379 studenten een PEP-pakket mee, waarvan ruim 75 procent al eerder was uitgegeven aan andere studenten. De kosten van alle PEP over de gehele studieperiode bedroeg ruim €240.000, en de additionele kosten van het heruitgifte systeem €15.000. De netto kosten die werden bespaard door heruitgifte bedroegen ruim €225.000, een kostenbesparing van 74 procent.

Dure geneesmiddelen

De verspilling van geneesmiddelen is vaak te voorkomen en voor een duurzaam gebruik van geneesmiddelen, is het terugdringen wenselijk, aldus Bekker. Om dit tot een succes te laten komen, is betrokkenheid van alle stakeholders nodig.

Omdat er meerdere oorzaken ten grondslag liggen aan de verspilling, is een enkele aanpak niet voldoende. Preventie is het meest belangrijke bij het verminderen van de geneesmiddelenverspilling, maar omdat dit niet altijd mogelijk is uitvoerig de haalbaarheid van het heruitgeven van ongebruikte geneesmiddelen onderzocht. Zowel patiënten als andere stakeholders ondersteunen heruitgifte om verspilling te verminderen. Heruitgifte in de klinische praktijk vraagt om een goede implementatiestrategie met duidelijke communicatie naar alle stakeholders. Gezien de kosten van het heruitgifte proces, zal implementatie het meest haalbaar zijn voor dure geneesmiddelen.

1 REACTIE

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn. Heeft u nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.