Het debat over Wlz-zorg thuis wordt de laatste tijd sterk gevoerd langs de lijnen van het volledig pakket thuis (vpt) en het modulair pakket thuis (mpt). Dat is begrijpelijk, zeker nu in het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg is aangekondigd dat de huidige leveringsvormen worden herzien. Tegelijkertijd dreigt een belangrijkere vraag naar de achtergrond te verdwijnen: wat is er nodig om goede, passende en toekomstbestendige zorg thuis te organiseren voor mensen met een Wlz-indicatie?

Toen we vier jaar geleden vanuit het programma Waardigheid en trots voor de toekomst meer aandacht gingen besteden aan Wlz-zorg thuis, was er nog weinig kennis beschikbaar. Dat intensieve zorg en ondersteuning niet alleen in het verpleeghuis, maar ook thuis mogelijk zijn, was voor velen een eyeopener. Inmiddels wordt er in de praktijk volop gewerkt aan manieren om ouderen zo lang mogelijk prettig thuis te ondersteunen. Dat is een goede ontwikkeling, want ouderen kiezen vaak niet vrijwillig voor het verpleeghuis. Ze blijven liever wonen in hun vertrouwde omgeving, dichtbij hun naasten.

Het vpt verdient meer nuance

In de media krijgt het vpt de laatste tijd vooral de klappen. Dat vraagt volgens mij om nuance. Bij een vpt krijgt een organisatie de verantwoordelijkheid voor een samenhangend pakket van zorg, begeleiding, ondersteuning en aanvullende voorzieningen. Maatwerk staat daarbij centraal. Als een partner de was doet of maaltijden verzorgt, hoeft een organisatie dat niet over te nemen. Dat biedt ruimte om ondersteuning anders in te zetten, later op te schalen of extra aandacht te geven aan ouderen die meer zorg nodig hebben.

Het vraagstuk is breder dan financiering

De discussie over het vpt gaat inmiddels niet alleen over kwaliteit van zorg, maar ook over betaalbaarheid. Dat is logisch. Nu steeds meer ouderen met een Wlz-indicatie thuis wonen, wordt kritisch gekeken naar kosten, beschikbare capaciteit en de manier waarop de huidige bekostiging keuzes in de praktijk beïnvloedt. We zien dat met het goed organiseren van Wlz-zorg thuis opname in het verpleeghuis verantwoord kan worden uitgesteld of voorkomen. Dat sluit aan bij een doelmatige inzet van schaarse zorgcapaciteit en middelen.

Tegelijkertijd raakt dit vraagstuk aan meer dan financiering alleen. Het gaat ook over de wens van ouderen om thuis te blijven wonen, over passende woonvormen en over de rol van naasten. Het informele netwerk kan vaak veel betekenen bij praktische ondersteuning, vervoer of gezelschap. Daarnaast weten we dat niet alles van naasten gevraagd kan worden, zeker niet wanneer de zorgvraag intensiever wordt.

Maatwerk vraagt om verantwoordelijkheid

Organisaties hebben soms heel verschillende ervaringen bij precies dezelfde opdracht: goede zorg thuis organiseren. Het verschil zit daarbij vaak niet zozeer in de gekozen leveringsvorm, maar in de manier waarop zorg en ondersteuning worden georganiseerd. Dat vraagt om vakmanschap, samenwerking en duidelijke afspraken over rollen en verantwoordelijkheden.

Benut wat we inmiddels weten

Welke leveringsvorm er straks ook komt, de belangrijkste vraag blijft dezelfde: hoe organiseren we goede zorg en ondersteuning rondom ouderen die thuis wonen?

De kennis over wat werkt in Wlz-zorg thuis is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Laten we die kennis benutten bij de keuzes die nu voorliggen. Niet door het debat te beperken tot vpt of mpt, maar door te kijken naar wat ouderen nodig hebben, wat naasten kunnen bijdragen en wat professionals nodig hebben om goede zorg thuis te leveren. De praktijk heeft al waardevolle inzichten opgeleverd. Laten we die benutten, zodat we blijven investeren in oplossingen die aantoonbaar bijdragen aan goede zorg thuis.

Door Barbara de Groen senior adviseur zorg thuis bij Vilans