De Wet Bibob is primair bedoeld voor overheden om fraude op te sporen. Zorgkantoor Menzis wilde aanbieders van langdurige zorg ook preventief onderwerpen aan een integriteitstoets. Zorgaanbieder Pleyade uit Arnhem spande hiertegen een rechtszaak aan en won die. De rechter zegt dat de Wet Bibob alleen overheden een juridische basis geeft om in de Wmo en de jeugdzorg te gebruiken. Het zorgkantoor Menzis, een semi-publieke uitvoerder van de Wlz, moet wachten tot een amendement de Wet Bibob uitbreidt tot de Wlz. Pleyade is naar eigen zeggen groot voorstander van zorgfraudebestrijding, maar vindt dat er wel een degelijke juridische basis moet zijn voor het toetsen van persoonsgegevens.

Menzis en de Wet Bibob

Zorgvisie peilde de meningen met de poll: ‘Menzis slaat door in strijd tegen fraude’. Van de 45 reacties is een ruime meerderheid van 36 het oneens en 9 reageerders zijn het eens.

Juridische grenzen opzoeken

De personen die het oneens zijn met de stelling vinden de aanpak van zorgfraude zwaarder wegen dan de juridische basis. Dat het zorgkantoor Menzis de randen opzoekt van wat juridisch mag, krijgt hun steun. Zo vindt een directeur dat we “alles uit de kast moeten halen om twee grote maatschappelijke problemen aan te pakken: en fraude met zorggeld en ondermijning. Menzis zorgkantoor is op dit punt een voorloper. De politiek heeft niet goed genoeg nagedacht over de wetgeving waardoor het zorgkantoor deze logische interventie niet kan doorzetten.”

Een bestuurder in de gehandicaptenzorg vindt wel dat Menzis dit alleen kan vragen van partijen waar ze rechtstreeks een inkooprelatie mee heeft. “Omdat het een inkoop van dienstverlening is die met overheidsgeld betaald wordt, vind ik dat de Wet Bibob van toepassing zou moeten zijn.”

Wmo en jeugdzorg

Een aantal personen vindt het logisch dat de Wet Bibob van toepassing zou moeten zijn in de Wlz als die dat ook is in de Wmo en de jeugdzorg. De Wlz is immers niet strikt te scheiden van de Wmo en de jeugdzorg als je naar de levensloop van cliënten kijkt. “Het is eigenlijk een omissie van de overheid dat ze dit niet gelijk met de Wmo en Jeugdwet ook voor de Wlz hebben geregeld. Het is een prima plan van Menzis om de partijen die ze willen contracteren te screenen op deze manier, geen enkel probleem. We juichen dit alleen maar toe”, zegt een financieel manager in de ouderenzorg.

Malifide aanbieders wijken uit naar Wlz

Het risico dat Menzis signaleert, dat malafide zorgaanbieders vanuit Wmo- en Jeugdwet-gefinancierde zorg uitwijken naar Wlz-gefinancierde zorg, acht een adviseur kwaliteit in de ouderenzorg aannemelijk. “De vraag is vervolgens of het doel de middelen heiligt. In dit geval wat mij betreft wel. Er is altijd een risico dat malafide zorgaanbieders een nieuwe ‘bron’ van financiën proberen aan te boren. De Wet Bibob is juist voor dit soort zaken opgeworpen als barrière, maar geldt nu (nog) alleen voor overheden, en dus niet voor zorgkantoren. Dat moet m.i. worden aangepast, zodat ook zij hiervan gebruik kunnen maken. Hoewel er een inbreuk op de privacy van bestuurders is hierdoor, staat deze goed in verhouding tot het afgedichte risico.”

Juridische basis

Van de personen die het eens zijn met de stelling vindt een aantal de aanpak van zorgfraude wel belangrijk. Maar dan wel op basis van “correcte wetgeving”, zegt een communicatiemedewerker in de ouderenzorg. “Dus op goede grond zodat privacygevoelige informatie op een goede manier gedeeld en verwerkt kan worden.”

Vertrouwen versus controle

Maar andere reageerders vinden dat Menzis meer uit moet gaan van vertrouwen. “Meer vertrouwen en alleen echte fraude aanpakken. Zo de waard is…”, stelt een directeur in de ouderenzorg.

Extra administratieve lasten

Een financieel controller wijst op de extra administratieve lasten die Menzis veroorzaakt. “Naast alle logische privacy argumenten is het wederom een enorme administratieve belasting voor de zorg. Hoe is het mogelijk dat er bijna niets afgaat maar steeds weer nieuwe administratief belastende taken bijkomen, geld dus niet naar de directe zorg gaan. Voor in verhouding enkele (uiteraard vreselijke) gevallen tuigen we weer een nieuwe zware maatregel op.”

“We schieten in Nederland helemaal door met (schijn) controle door krampachtig te protocolleren en sanctioneren. Dit vraagt zoveel overhead en tijd van zorginstellingen dat hierdoor de daadwerkelijke uitvoering van zorg ondergeschikt wordt. Controle is goed, maar je kunt ook doorschieten in je eisen”, vindt een beleidsadviseur in de eerstelijnszorg.