Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Onderschrijding zorguitgaven is tijdelijke luxe’

Strenge beheersing van zorguitgaven werkt alleen als zorgverzekeraars meer bij de goede zorgaanbieders inkopen en minder bij de slechte. Minder patiënten helpen, zoals nu gebeurt, biedt slechts tijdelijk soelaas. Dat zegt Patrick Jeurissen, hoogleraar betaalbaarheid van zorg, in zijn oratie op 1 juni.
Jeurissen_Patrick-450.jpeg
Patrick Jeurissen, hoogleraar Betaalbaarheid van de zorg: minder overbodige zorg inkopen.

De minister van VWS koerst volgens het Centraal Planbureau af op een onderschrijding van 1,2 miljard euro dit jaar. Volgend jaar zou dat zelfs 1,6 miljard euro zijn. Dat is wel eens anders geweest. De zorguitgaven zijn voor menig minister van Financiën een hoofdpijndossier geweest. Patrick Jeurissen, hoogleraar betaalbaarheid van zorg, constateert in zijn oratie op 1 juni dat er in de periode 1995-2012 voor maar liefs 26,6 miljard euro aan overschrijdingen is geweest. Ondanks de zogeheten Zalm-norm, die voorschreef dat ministers overschrijdingen binnen hun eigen begroting moesten oplossen, gebeurde niet als het ging om de zorguitgaven.

Ondanks Zalm-norm 26,6 miljard euro overschrijdingen…
De enorme kostenexplosie, is volgens Jeurissen voor een belangrijk deel te wijten aan het falen van het oude systeem van budgettering. Het eerste Paarse kabinet budgetteerde de zorg heel zuinig. Maar dat resulteerde in forse wachtlijsten en maatschappelijk onvrede. Jeurissen: ‘Het was de tijd dat Pim Fortuyn sprak over de ‘puinhopen van Paars’. Ondanks de Zalm-norm gingen de sluizen open. Het was een inhaalslag.’

Aanpak minister Schippers werkt
In 2006 werd er een nieuw stelsel in de curatieve zorg ingevoerd. Maar dat werkte niet meteen. De omslag kwam pas in 2012. Minister Edith Schippers van VWS verhoogde het eigen risico, waardoor minder mensen een beroep op zorg deden. Daarnaast zorgde ze ervoor dat zorgverzekeraars bij de zorginkoop echt risico lopen. ‘Over één euro lopen ze nu zo’n negentig cent risico.’ Verder sloot ze bestuurlijke hoofdlijnenakkoorden waarin een beperkte groei werd afgesproken.

Risico op wachtlijsten
De aanpak is succesvol. Voor het eerst is er op het ministerie van VWS een onderschrijding. Toch betekent dat niet dat de betaalbaarheid van de zorg nu geen probleem meer is. Want de daling nu is vooral te danken aan het helpen van minder patiënten. ‘Daar zit een grens aan, want je kunt niet eindeloos minder patiënten helpen. Door de vergrijzing groeit de zorgvraag jaarlijks met circa 2,5 procent. Er is op termijn een groot risico op wachtlijsten, tenzij het leveren van onnodige zorg wordt gestopt.’

Minder slechte zorg inkopen
Voor een duurzame beheersing van de zorguitgaven is er meer nodig. De strakke budgettering werkt alleen als verzekeraars echt inkopen op kwaliteit, stelt Jeurissen. ‘Wat je wilt is dat zorgverzekeraars goede zorginstellingen belonen met extra zorg en minder slechte zorg inkopen. Maar daarvoor is nauwelijks bewijs. Sterker nog, slechts vier procent van het budget van verzekeraars verschuift naar andere aanbieders. In de praktijk contracteren ze dus vrijwel iedereen. Dit bevestigt het beeld dat inkopen op kwaliteit niet echt van de grond komt.’

Inkopen op kwaliteit
Zorgverzekeraars kunnen volgens Jeurissen veel meer werk maken van inkopen op kwaliteit. ‘Ze hebben zo veel kwaliteitsinformatie. Uit hun declaratiegegevens kunnen ze zien hoeveel mensen overlijden na een behandeling, hoeveel er wordt doorverwezen en hoeveel heropnames er zijn. Laat ze per polis aantonen hoe ze deze kwaliteitsinformatie laten mee wegen bij een polis, zodat cliënten ook kunnen kiezen als in november de polisvoorwaarden bekend worden.’

Omgekeerde contracteerplicht
Jeurissen wil het zorgverzekeraars ook makkelijker maken om niet alle zorg bij een ziekenhuis in te kopen. ‘Soms komt het voor dat een afdeling van een ziekenhuis minder presteert. Als een verzekeraar die niet wil inkopen, zegt het ziekenhuis misschien “maar dan krijg je helemaal geen contract”. Je zou via “omgekeerde contracteerplicht” ziekenhuizen kunnen dwingen om dan toch een contract af te sluiten. Maar de bal ligt niet alleen bij zorgverzekeraars. Voor het verminderen van overbodige zorg is ook de inzet nodig van beroepsgroepen, het Zorginstituut Nederland en de Nederlandse Zorgautoriteit. Iedereen moet een stukje van de hete aardappel voor zijn rekening nemen.’

Eén reactie

  • ZNzn

    Zorgverzekeraars Nederland vindt dat de heer Gibes wel erg veel invloed toedicht aan zorgverzekeraars. Hij stelt namelijk dat ziekenhuizen met zorgverzekeraars afspraken moeten maken over de ic-bezetting en hij heeft er geen vertrouwen in dat zorgverzekeraars bereid zijn om voldoende geld te investeren in de juiste IC-bezetting. Daarmee doet hij geen recht aan de werkelijkheid. Want zorgverzekeraars gaan niet over de investeringsbudgetten in ic’s en bemoeien zich al helemaal niet met de bezetting van ic’s. Ze maken bij de contractering wel afspraken met ziekenhuizen over vergoeding van geleverde zorg op totaalniveau en prijsafspraken per zorgproduct. Daarbij maken ze ook afspraken over de kwaliteit van de zorg die onder deze financiële afspraken moet liggen. Deze zijn gebaseerd op zorgstandaarden, richtlijnen en volumenormen van de beroepsgroep(en).

    Geertjan Mellema, arts en medisch adviseur bij Zorgverzekeraars Nederland

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden