De zorg staat op een kantelpunt. AI (Artificial Intelligence) ontwikkelt zich zo snel dat bestaande werkwijzen, rollen en verantwoordelijkheden onder druk komen te staan. De vraag is al lang niet meer óf zorgorganisaties met AI aan de slag moeten, maar hoe snel en hoe verantwoord dit kan gebeuren. Veel bestuurders ervaren tegelijkertijd een overvloed aan tools, beloften en hypes, maar een tekort aan overzicht. Precies voor dat dilemma ontwikkelde AAG-bestuurder Marcel Melenhorst een uitgebreide bestuurlijke handreiking: een praktisch en eerlijk document dat bestuurders helpt AI doelgericht en duurzaam in de organisatie te verankeren.

De handreiking benadrukt dat AI geen technologische speeltuin is, maar een organisatievraagstuk. De kern: geen traditionele businesscases vooraf, maar wél duidelijke kaders waarbinnen teams kunnen experimenteren. Zonder structuur ontstaat versnippering en risico op schaduw-AI; met de juiste structuur ontstaat versnelling en gedragen innovatie. Bestuurders moeten daarom zowel richting geven als expliciet ruimte organiseren.

Eén van de grootste uitdagingen blijkt het bewaren van overzicht. AI raakt alle domeinen: van administratieve processen tot primaire zorg, van planning en HR tot besluitvorming. Tegelijkertijd leren bestuurders uit de praktijk dat AI pas goed werkt als mensen zélf begrijpen waar het wel en niet voor geschikt is. “Je koppie erbij houden” is een rode draad door de handreiking: AI is een krachtig hulpmiddel, maar vraagt altijd kritische menselijke beoordeling. Daarom pleit AAG voor rolgerichte scholing, AI- ambassadeurs in alle teams en een centrale regiegroep die kaders bewaakt en successen opschaalt.

De bestuurlijke opdracht is volgens de handreiking helder én urgent. Binnen 14 dagen moet AI officieel op de agenda staan en start een basisprogramma voor medewerkers. Binnen 30 dagen zijn kaders, rollen en een regiegroep ingericht. Binnen 60 dagen draaien de eerste experimenten en binnen 90 dagen ligt er een overzicht van gebruikte AI-systemen, inclusief risicoclassificatie volgens de AI-Act. Diezelfde AI-Act maakt het bovendien noodzakelijk dat bestuurders het juridisch en veiligheidsdomein snel op orde brengen; veel zorgtoepassingen vallen immers in de categorie ‘hoog risico’.

Wat de handreiking onderscheidt, is dat AAG haar eigen werkwijze transparant deelt: een organisatie brede werkgroep, een toetsingsproces voor AI-tools via een groenoranjezwartsysteem, actieve betrokkenheid van management én toezichthouders, en een cultuur van leren en uitproberen. Daarmee laat AAG zien dat AI-implementatie niet begint bij techniek, maar bij leiderschap en leerbereidheid.

De boodschap aan bestuurders is dan ook glashelder: AI vraagt tempo, kaders en eigenaarschap. Wie nu niet handelt, loopt straks achter de feiten aan, met impact op kwaliteit, werkdruk en continuïteit van zorg. De bestuurlijke handreiking biedt daarbij een concreet startpunt en praktische richtingwijzer.

Lees hier de volledige bestuurlijke handreiking van AAG.