Marcel Canoy schrijft een stuk dat op het eerste gezicht bijna progressief oogt. Productiefinanciering is pervers in domeinen zonder stevige empirische grond. Ouderenzorg laat zich slecht vangen in individuele indicaties. Jeugdzorg loopt uit de hand. Preventie past niet in het stelsel. Dat klopt allemaal.

Maar wat niet klopt is de schuldvraag.
Canoy wijst naar “het medische model”.
Maar de perversiteiten die hij opsomt zijn niet door de medische stand bedacht.
DBC’s, productiefinanciering, marktconcurrentie tussen zorgverzekeraars, aanbestedingslogica in de jeugdzorg, beschikkingenbureaucratie in de Wlz en Wmo — stuk voor stuk constructies van beleidsmakers en de hen omringende economen die wilden dat zorg zich als een markt zou gedragen.
Huisartsen en specialisten klagen er al twee decennia over.
In Canoy’s stuk wordt het “het medische model” dat aan vervanging toe is? Opmerkelijk.

Dat is een opmerkelijke framing van iemand die de afgelopen tien jaar het huidige stelsel met vuur en zwaard heeft verdedigd als “the only show in town”.
Wie terugleest wat Canoy als ACM-adviseur, als columnist en op zijn blogs heeft geschreven, vindt een gestage verdediging van marktwerking, concurrentie tussen zorgverzekeraars, en de zegeningen van de Zorgverzekeringswet.
Kritiek op het stelsel was kritiek op een karikatuur volgens hem.
Wie de constructiefouten benoemde werd weggezet als romanticus, nostalgicus, en werd niet zelden eenzijdig door hem geblockt.

En nu, in 2026, blijkt het stelsel toch niet helemaal te werken zoals bedoeld. Joh.

De jeugdzorg kraakt. De GGZ produceert diagnoses als lopende band. Ouderenzorg is bureaucratisch gekaapt. Preventie komt niet van de grond. Maar in plaats van dit te erkennen als falen van het marktmodel dat Canoy mede heeft bepleit, wordt het herbenoemd tot falen van “het medische model”.

De oplossing: een verschuiving “van individueel naar collectief”. Wat dat betekent in de mond van een ACM-adviseur en een VU-gezondheidseconoom laat zich raden:

* regionale regiecontracten, populatiebekostiging, domeinoverstijgende arrangementen, nieuwe tussenlaagorganisaties. De huidige regionale regiestructuren zijn daarvan een vroege versie.

Dat is natuurlijk geen correctie van de constructiefout uit 2006.
Dat is diezelfde constructiefout op een hoger aggregatieniveau.
Dezelfde zorgverzekeraars aan het stuur, dezelfde inkooplogica, dezelfde transparantie-industrie, een extra managementlaag erbovenop.
Het mechanisme dat de problemen heeft geproduceerd wordt opgeschaald als ‚oplossing‘.

Dit is de rode draad in Canoy’s bijdragen van het afgelopen decennium.
‚Het stelsel werkt, en als het ergens niet werkt dan komt dat niet door het ontwerp maar door de omgeving: de verkeerde cultuur, de verkeerde prikkels op de werkvloer, de verkeerde professionele reflexen, de verkeerde constellatie van de planeten, nu dus het medische model. ‚

De architect inspecteert het gebouw, constateert dat het scheefzakt, en wijst de bewoners als schuldigen aan.

Wie werkelijk wil dat zorg minder als individueel productieproces wordt benaderd, zal het marktmodel moeten afschrijven — niet het medische.
Preventie laat zich inderdaad niet financieren in een marktgericht stelsel.
Ouderenzorg laat zich niet humaan inrichten binnen een rechtmatigheidskader dat elke handeling tot een beschikking reduceert. Ouderenzorg wordt niet geholpen door te stellen dat ‚zorg geen recht‘ is voor die groep, professor.
Jeugdzorg laat zich niet helen met aanbestedingen.

De tijd is inderdaad rijp. Maar dan wel voor een eerlijker debat dan dit. Een debat waarin wie het stelsel heeft helpen bouwen ook benoemt wat zijn aandeel was, in plaats van de rekening neer te leggen bij de artsen ( niet zelden geblokkeerd) die er al jaren op wijzen dat het niet deugt.