Artikel bewaren

U heeft een account nodig om artikelen in uw profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties1

Blog: Waarom de ‘kost per QALY’ niet bruikbaar is in de coronacrisis

Bij het maken van keuzes in coronabeleid zou niet alleen de zorg voor de coronapatiënt een rol moeten spelen, maar zouden ook de consequenties voor andere actoren in de maatschappij betrokken moeten worden, met name de burger en het bedrijfsleven.
Mark Nuijten, arts en gezondheidseconoom

Er is een toenemend aantal deskundigen dat ervoor pleit om het coronabeleid vanuit een breder gezondheidseconomisch perspectief te beoordelen en keuzes te maken op basis van de ‘kost per QALY’. Dat is een maximum van 80.000 euro voor een gewonnen gezond levensjaar.

Besluitvorming op basis van ‘kost per QALY’

De Nederlandse overheid gebruikt al jaren in haar besluitvorming over de vergoeding van ‘dure’ geneesmiddelen de ‘kost per QALY’. Er zijn echter belangrijke verschillen tussen de besluitvorming op basis van de ‘kost per QALY’ over het al dan niet vergoeden van een geneesmiddel en de besluitvorming over de corona-aanpak. Bij corona betreft het afzonderlijke patiënten, personen met een naam en een gezicht, die zich met een acute behoefte aan zorg melden bij een arts. Bij de dure geneesmiddelen gaat het om toekomstige, anonieme patiënten, mensen zonder gezicht, die zich nog niet gemeld hebben voor de nieuwe behandeling.

Een tweede verschil is dat het bij corona om een ‘zaak van leven of dood’ gaat, waarbij direct ingrijpen noodzakelijk is voor de patiënt. En waarbij besmetting naar anderen voorkomen moet worden. Bij dure geneesmiddelen betreft het meestal ernstige, chronische ziekten die de levensverwachting aanzienlijk verlagen, maar niet direct levensbedreigend zijn. Het niet vergoeden van een dergelijk geneesmiddel leidt niet direct tot een toestroom van patiënten die een dringende IC-opname nodig hebben. Niet alleen blijft bij geneesmiddelen op het moment van de negatieve besluitvorming de patiënt anoniem voor de arts, er wordt ook geen direct beslag gelegd op de zorgcapaciteit.

Ethische overweging

Het gebruik van economische criteria in medische besluitvorming, zoals de ‘kost per QALY’, is niet per definitie ‘niet ethisch’. Dat is meestal het eerste tegenargument. Een ethische overweging is namelijk niet alleen gebaseerd op waarden voor de patiënt. Zoals geformuleerd door Hippocrates: voor de arts telt alleen het belang van de patiënt in zijn spreekkamer. Het is niet zijn verantwoordelijkheid. Hij is zelfs niet geoorloofd om gevolgen voor elke derde partij mee te nemen in zijn beleid. In geval van corona: de arts zal nooit meewegen of de IC-opname van zijn coronapatiënt ten koste kan gaan van andere patiënten of, in bredere context, economische consequenties kan hebben.

Autonomie patiënt en rechtvaardigheid

Beauchamp and Childress, de grondleggers van de medische ethiek, definiëren ook andere ethische waarden die voor beleidsmakers van belang zijn, zoals autonomie van de patiënt en rechtvaardigheid. Autonomie is minder relevant in deze context, maar de waarde van rechtvaardigheid is juist heel actueel in de coronadiscussie. Immers, dit brengt maatschappelijke waarden in de beleidskeuzes naar voren. Denk hierbij aan de verdeling van schaarse middelen in de zorg, het aantal IC-bedden en de economische impact van het coronabeleid. Rechtvaardigheid heeft betrekking op besluitvorming op populatieniveau vanuit het maatschappelijk perspectief. Daarom kunnen beslissingen op geleide van de ‘kost per QALY’ niet alleen gezondheidseconomisch, maar ook ethisch verantwoord zijn vanuit het perspectief van de beleidsmakers.

Verschil in keuzes

Samenvattend: het gebruik van de ‘kost per QALY’ bij de besluitvorming over de corona-aanpak is theoretisch te verdedigen en kan zelfs ethisch zijn vanuit het perspectief van de beleidsmaker. Echter de praktische uitvoering is nu niet mogelijk vanwege de acute zorgvraag van een coronapatiënt, die een arts niet kan weigeren. Het gaat hier niet om een keuze tussen geld en gezondheid, maar vooral om een verschil in keuzes op populatieniveau van de econoom en individueel niveau van de arts.

Door Mark Nuijten, arts en gezondheidseconoom en directeur A2M-Minerva.

1 REACTIE

Geef uw reactie

Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn. Heeft u nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.