Inkoopbeleid sociaal domein kan veel slimmer

Voor gemeenten is er binnen het sociaal domein veel te winnen als zij op een slimme manier inkopen. Door met meerdere aanbieders in zee te gaan en aanbestedingen losser in te richten, kunnen zowel cliënten als gemeenten profiteren. Dat schrijft het Centraal Planbureau in een advies dat woensdag is gepubliceerd.

Artikel bewaren

U heeft een account nodig om artikelen in uw profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Inkoopbeleid
Het contracteren van meerdere zorgaanbieders is vooral geschikt bij voorzieningen voor grote groepen cliënten. Foto: Fotalia

Het advies van het CPB focust zich vooral op de inkoop van ondersteuningstaken in de tweede lijn, zoals Wmo-maatwerkvoorzieningen en de individuele voorzieningen van jeugdhulp. Tussen de gemeentes is er een grote diversiteit omtrent het aantal aanbieders. In het inkoopbeleid zien de rekenmeesters een verschuiving. ‘Recentelijk lijkt er een tendens naar strengere selectie van aanbieders te zijn ontstaan.’

Veel te winnen

Binnen het sociaal domein is er voor gemeenten veel te winnen door op een slimme manier in te kopen. Daarbij kan inkoop zonder strenge selectie voor zowel cliënten als de gemeente zelf goed uitpakken. ‘Cliënten profiteren van de prikkel die aanbieders ervaren om goede kwaliteit aan te bieden.’ Doordat er concurrentie op de markt ontstaat, moeten aanbieders cliënten voor zichzelf winnen. ‘Gemeenten kunnen besparen op het inkoopproces, omdat het minder tijd en moeite kost om te bepalen welke aanbieders geschikt zijn. ’

Voorwaarden

De voordelen van het contracteren van een ruim aanbod doen zich echter alleen voor onder bepaalde voorwaarden. Zo moeten de kwaliteitsverschillen tussen aanbieders inzichtelijk zijn voor cliënten. ‘In dat geval leidt keuzevrijheid tot een sterke prikkel voor de aanbieder om hoge kwaliteit aan te bieden.’ Bovendien moet de markt ruimte bieden voor meerdere aanbieders. Dit is het geval als er voldoende gebruikers per gemeente zijn en nieuwkomers eenvoudig kunnen toetreden.

Grote groepen

Het toelaten van meer aanbieders is per definitie niet voordelig voor alle inkoop in het sociaal domein. Het betreft vooral voorzieningen voor grote groepen. Van alle gedecentraliseerde zorgvormen zijn begeleiding en huishoudelijke hulp vanuit de Wmo het meest geschikt. Binnen jeugdhulp betreft het ambulante hulp.

Voor specialistische jeugdhulp is juist een strenge aanbiedersselectie geschikt, omdat een kleiner aantal jongeren van deze voorziening gebruikmaken, nieuwe partijen minder eenvoudig kunnen toetreden en de kwaliteitsverschillen tussen de aanbieders voor de gebruiker minder inzichtelijk zijn. ‘Selectie vooraf kan dan voor de gemeente een manier zijn om haar inwoners te behoeden voor hulpverlening van lage kwaliteit.’

Efficiencyprikkel

Beoogde efficiëntievoordelen die reden tot strengere selectie-eisen zijn, blijken in de praktijk niet of nauwelijks haalbaar. Daarom laten gemeenten het budget vaak afhangen van het huidige dan wel historische cliëntenbestand. Hierdoor ervaart de aanbieder een zwakkere prikkel om het aantal cliënten terug te dringen en wordt innovatie gesmoord. ‘Verder bestaat het risico dat de gemeente sterk afhankelijk wordt van een enkele marktpartij, waardoor de uitvoeringskosten verder dreigen toe te nemen.’

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn. Heeft u nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.