“Zeven academische ziekenhuizen, ik weet het, ik word er niet populair van, hebben we helemaal niet nodig.” Dat antwoordt Eerste Kamerlid voor de VVD en oud-bestuursvoorzitter van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) Marian Kaljouw op de vraag wat volgens haar ‘passende zorg’ is. Hiermee zwengelt ze in de Voorzorg-podcast van Zorgvisie het lopende debat aan over spreiding versus concentratie van ziekenhuiszorg. Een discussie die met 32 stemmen vóór en 18 stemmen tegen in het voordeel van concentratie beslecht lijkt te zijn.

Onaantastbaar machtsblok

Een ziekenhuisbestuurder noemt de stelling dat Nederland geen zeven academische ziekenhuizen nodig heeft “helemaal geen boude stelling”. “Hoogstens in de zorgrealiteit waarin umc’s een nagenoeg onaantastbaar machtsblok vormen (net als bijvoorbeeld zorgverzekeraars). Het dossier kinderhartchirurgie laat zien dat ook (‘zelfs’) de zeer goed georganiseerde umc’s niet in staat zijn voorbij het eigen belang te denken en bij te dragen aan strategische veranderingen ten gunste van duurzame publieke gezondheidszorg als geheel. Dus ja, sluit twee umc’s en buig miljarden om naar preventie, huisartsenzorg en de wijk.”

Een tweede ziekenhuisbestuurder is het hier roerend mee eens. “De umc’s zouden veel meer dan nu moeten samenwerken, met elkaar en met omliggende ziekenhuizen en andere zorgorganisaties, en zo hun maatschappelijke meerwaarde laten zien. De umc-organisaties zijn zo groot geworden en daarmee nauwelijks nog te besturen. De grote hoeveelheden geld die vanuit de rijksbegroting en door zorgverzekeraars naar de umc’s vloeien, zijn buitenproportioneel en staan niet meer in verhouding tot de maatschappelijke meerwaarde en de bedragen waar anderen het mee moeten doen. Vergelijk het bedrag dat we aan de zeven umc’s kwijt zijn maar eens met het bedrag dat we aan de totale huisartsenzorg uitgeven.”

Juist meer nodig

De economische positie van Nederland wordt meermalen aangehaald door stemmers die juist vinden dat er niet te veel umc’s zijn. Zo schrijft een medisch specialist: “We hebben ze enorm hard nodig. Als regisseur, als kennisinstelling, voor acute zorg en multitraumazorg en natuurlijk voor het economisch verdienvermogen van Nederland.”

Een sentiment dat wordt gedeeld door een senior-adviseur: “Innovatie en opleiding komen vooral voort uit de umc’s. Eerder meer dan minder, gelet op deze twee aspecten en het belang daarvan voor de grootste economische sector van Nederland.”

Het kortst van stof is een automonteur, die schrijft: “Er is juist een enorm tekort.”