Medtronic en Zuyderland Medisch Centrum onderzoeken hoe plastic in de zorgketen circulair kan worden ingezet. Daarmee wordt een ziekenhuis niet langer alleen de eindgebruiker van medisch materiaal, maar mogelijk ook het startpunt ervan. Technisch gezien is dat haalbaar. Dat lieten strategisch inkoper Ruben Nouwens van Zuyderland Medisch Centrum en Janny Boekhout, manager Sustainability Benelux bij Medtronic, zien tijdens het webinar Duurzame zorg – koers houden in een veranderend speelveld.
Tegelijkertijd is er nog veel onderzoek nodig voordat grootschalige circulatie van plastic in de zorg echt mogelijk wordt. “We zijn echt nog aan het pionieren,” zegt Janny Boekhout. “Dan loop je al snel tegen allerlei wet- en regelgeving aan.” Zo stelt de Medical Device Regulation (MDR) strikte eisen aan kwaliteit, zuiverheid en traceerbaarheid van materialen. Daardoor is mechanische recycling, waarbij plastic tot korrels wordt verwerkt, voor Medtronic-producten momenteel geen optie.
In veel gevallen blijft daarom alleen chemische recycling over: een proces waarbij plastics onder hoge druk en temperatuur worden afgebroken tot moleculair niveau. Voordat gerecycled plastic daadwerkelijk mag worden toegepast in medische verpakkingen en producten, is echter nog veel aanvullend onderzoek nodig.
Wereld te winnen
Ook de zorgsector krijgt te maken met de EU Critical Raw Materials Act, een verordening die hergebruik moet stimuleren en kritische en strategische grondstoffen zoveel mogelijk binnen Europa wil houden. Plastic valt formeel niet onder deze regelgeving, maar omdat de basis ervan olie is, ligt ook daar een duidelijke verduurzamingsopgave. Op dat vlak is nog veel winst te behalen.
Naar schatting wordt jaarlijks anderhalf tot twee miljard kilo medisch plastic afval verbrand. Alleen al in de twee ziekenhuislocaties van Zuyderland gaat het om meer dan 800 ton per jaar, rekent Ruben Nouwens voor. “Er vertrekken jaarlijks tientallen vrachtwagens met plastic afval vanuit het ziekenhuis rechtstreeks naar de verbrandingsoven. Met alle milieueffecten van dien. Dat is echt zonde. Wij denken dat ongeveer 40 procent geschikt kan zijn voor recycling.”
Interessante plasticstromen
Om dat mogelijk te maken, is inzet nodig in de hele keten: van olieraffinaderijen en verpakkingsbedrijven tot de medische industrie, ziekenhuizen en alle tussenliggende schakels. Maar waar begin je?
“Gewoon beginnen,” zeggen Nouwens en Boekhout. Dat is precies wat Zuyderland heeft gedaan. Ruben Nouwens: “Aan de overkant van het spoor zit plasticproducent SABIC, dat de voormalige plastics-tak van DSM heeft overgenomen.”
We hebben hen uitgenodigd om in ons ziekenhuis te komen kijken wat we samen zouden kunnen oppakken. Daarbij heb ik ook een van onze grootste ‘vervuilers’ betrokken: vaatchirurg Lee Bouwman. Zo kwamen we verschillende plasticstromen op het spoor die interessant konden zijn. Van daaruit zijn we verder gegaan.”
Dezelfde taal spreken
Samen met andere partijen heeft Zuyderland inmiddels de proof of principle geleverd: de plasticcirkel kan daadwerkelijk worden gesloten. De volgende stap is opschaling en uitbreiding met meer partners. Zo experimenteert Zuyderland in een consortium met internationale partners, waaronder de universiteiten van Maastricht, Aken en Luik en het Jessa Ziekenhuis in Hasselt.
“Daarbij kom je allerlei uitdagingen tegen,” zegt Ruben Nouwens. “Van taalbarrières tot wet- en regelgeving, zoals het feit dat je afval niet zomaar over de grens mag vervoeren.”
Ook Medtronic onderzoekt hoe hun producten buiten het ziekenhuis kunnen worden gerecycled, bijvoorbeeld voor ons capital equipment, vertelt Janny Boekhout. “Dat vraagt om een totaal andere logistiek.”
Of het nu gaat om recycling binnen of buiten het ziekenhuis: om de hele keten echt in beweging te krijgen, is één ding cruciaal. “Alle partners moeten dezelfde taal spreken,” zegt Janny Boekhout. Dat is niet vanzelfsprekend in een keten waarin de verschillen groot zijn. Medtronic en Zuyderland opereren nog enigszins in hetzelfde domein, maar de medische wereld verschilt sterk van die van olieproducenten of verpakkingsbedrijven. Juist daarom blijft intensieve samenwerking essentieel om van afval weer grondstof te maken, en van grondstof opnieuw medisch materiaal.
Bekijk het webinar Duurzame zorg – koers houden in een veranderend speelveld.
