Het kabinet-Jetten wil een einde maken aan niet-passende zorg. De marsroute naar passende zorg als norm loopt via de zorginhoud, het zorglandschap en de rol van de zorgverzekeraars. Hoe realistisch zijn de ambities van de ministers Sophie Hermans en Mirjam Sterk om passende zorg wettelijk te gaan afdwingen?
De ambitie spat ervan af in
Bart Kiers stelt de juiste vraagtekens — bij de bekostiging, bij de NZa-handhaving, bij het al acht jaar uitblijvende congruente gedrag van verzekeraars. Allemaal terecht.
Onder die vragen ligt er één die ook hier onbenoemd blijft.
“Passende zorg” werkt politiek juist omdat het begrip volstrekt leeg is. Herhaald: wie is voor onpassende zorg? Niemand natuurlijk .
Het verzamelt iedereen onder één holle phrase en laat tegelijk aan elke partij over om de inhoud zelf in te vullen.
Gisteren legitimeerde het de concurrentiedoctrine.
Vandaag legitimeert het verplichte regiosamenwerking en selectieve contractering.
In de beleidsbrief Hermans/Sterk wordt kosteneffectiviteit zwaarder meegewogen, en wordt beschikbaarheid van mensen en middelen criterium voor ‘pakketwaardigheid’. Mooie term trouwens.
Dat herdefinieert wat zorg überhaupt mag zijn; In Scandinavië bijvoorbeeld is de spreekkamer het beginpunt van de zorg.
Zweden nam in 1997 een Riksdagsbeslut over prioritering met drie expliciete ethische principes, in volgorde van gewicht: menselijke waardigheid, behoefte en solidariteit, en pas daarna kosteneffectiviteit. Het parlement legde uitdrukkelijk vast dat kosteneffectiviteit niet zwaarder mag wegen dan behoefte. In de beleidsbrief Hermans/Sterk gaat kosteneffectiviteit juist zwaarder wegen.
De vraag wat passende zorg is, hoort primair thuis in de spreekkamer — tussen behandelaar en patiënt, met diens biografie, voorkeuren en context als ankerpunt.
De vraag echter die in geen enkel beleidsstuk wordt gesteld: wat gebeurt er met de patiënt voor wie geen enkel aanbod ‘passend’ wordt verklaard?
De multimorbide patiënt die niet in één DBC past.
De ggz-patiënt met complexe problematiek die geen behandelaar binnen de contracteerbare termijn vindt.
Voor hen wordt het stelsel niet passend gemaakt.
Zij worden zelf onpassend verklaard.
Voor de patiënt die in het protocol past, in de DBC past, in het regioplan past, is “passende zorg als norm” een belofte.
Voor de patiënt die daar niet in past, is het een boodschap: ‘Shit happens. Het leven is niet maakbaar’.
Ik betwijfel of zorgverleners hiermee akkoord zouden moeten gaan.
( En nogmaals: zorgvisie. Waarom blokkeert u mij, en moet ik mij genoodzaakt voelen om via de Tot browser te reageren? Dit is toch een zwaktebod? ) .
Tor browser natuurlijk.
Goede gezondheidszorg bestaat eruit dat de patient de hulp krijgt die nodig is; de professionele aanbieder die goede hulp kan geven; de financier dat mogelijk maakt en dat de overheid rechtvaardig het pakket bepaalt, vaststelt en toeziet. In 2006 werd marktwerking ingevoerd in de zorg. De belofte was betere zorg tegen lagere kosten. Op zich al een rare belofte als de mogelijkheden voor behandeling toenemen in een verdienmidel. De realiteit na 20 jaar is hoe dan ook minder ziekenhuizen, gedwongen overstap naar inferieure medicijnen, een wirwar aan zorgpakketten en het verlies aan vrije artsenkeuze, met als voor de hand liggend gevolg dat hulp en zorg op maat (passend, dus bij de patient) minder wordt. Kortom, op financiële gronden gepaste zorg leidt tot afgepaste maatregelen en ingrepen die leiden tot ongepaste gevolgen, waarvan niet alleen de patient de dupe is, maar ook de voor die zorg verantwoordelijk te houden professional. Als daarbij afrekenen mbv outcome als kwaliteitsinstrument wordt gezien, is de ramp compleet. Te meer als de uit kostenoverwegingen de aabieder ook nog eens on- of ondergekwalificeerd personeel laat behandelen of werk laat verrichten. Door deze werkverschaffing bijt je in je eigen staart.