Hoe staat de ambulante mondzorg ervoor?
Hoewel mondzorg steeds vaker wordt genoemd als onderdeel van goede zorg, blijkt het in veel zorginstellingen nog niet vanzelfsprekend om het onderwerp structureel te beleggen in beleid, overleg en kwaliteitsprocessen. Verantwoordelijkheden zijn niet altijd duidelijk en ook over de financiering bestaan regelmatig vragen en aannames.

Voor Omnios waren dat belangrijke redenen om hier verder onderzoek naar te laten doen. Als specialist in ambulante mondzorg vinden wij het belangrijk om niet alleen te kijken naar onze eigen dienstverlening, maar ook naar de bredere ontwikkelingen in de markt. Dat sluit aan bij onze drie pijlers: kwaliteit op maat, voorspelbare en transparante zorg en samen vernieuwen.

De stand van zaken in de praktijk

Daarom heeft Omnios een onafhankelijk onderzoek laten uitvoeren door onderzoeksbureau ZorgFocuz. Dit onderzoek, uitgevoerd onder ruim 400 zorgprofessionals in Nederland, geeft inzicht in hoe mondzorg binnen zorginstellingen is georganiseerd, hoe medewerkers kijken naar verantwoordelijkheden en welke knelpunten zij ervaren rondom financiering en beleid.

De resultaten laten zien dat de aandacht voor mondzorg groeit, maar dat structurele borging nog niet vanzelfsprekend is.

Aandacht is nog geen borging

Ruim 55% van de zorgmedewerkers geeft aan dat er binnen hun organisatie redelijk tot veel aandacht is voor mondzorg. Tegelijkertijd zegt ook bijna 21% dat mondzorg niet maandelijks wordt besproken in het zorg- of behandelteam.

Dat lijkt misschien een detail, maar juist daarin schuilt een risico.

Onderwerpen die geen vaste plek hebben in overleg, beleid en kwaliteitscycli worden vaak afhankelijk van individuele inzet. Het gaat dan goed zolang een betrokken medewerker of teamleider het onderwerp actief onder de aandacht houdt. Maar zodra de werkdruk stijgt of prioriteiten verschuiven, verdwijnt het gemakkelijk naar de achtergrond.

Mondzorg lijkt daar geen uitzondering op.

Wie voelt zich verantwoordelijk?

De dagelijkse mondzorg ligt volgens 62% van de respondenten vooral bij zorgmedewerkers. Dat is logisch, want zij staan het dichtst bij bewoners en cliënten. Maar zodra het over beleid gaat ontstaat een minder duidelijk beeld. De ene respondent wijst naar de tandarts of mondhygiënist, de ander naar de zorgmanager of kwaliteitsfunctionaris. Opvallend is dat bijna één op de vijf respondenten niet weet wie verantwoordelijk is voor het mondzorgbeleid.

Zelfs onder medewerkers met een beslissende rol weet 15% niet waar die verantwoordelijkheid precies ligt!

Dat maakt mondzorg niet alleen een zorginhoudelijk vraagstuk, maar ook een organisatievraagstuk. Want als eigenaarschap niet helder is, wordt het lastig om doelen te stellen, verbeteringen door te voeren of resultaten te monitoren.

Financiering: de grootste drempel zit vaak in de onduidelijkheid

Naast verantwoordelijkheid komt uit het onderzoek nog een tweede knelpunt naar voren. Driekwart van de respondenten geeft aan dat de regels rondom de financiering van ambulante mondzorg niet duidelijk zijn. Ook onder managers, directeuren en stafmedewerkers blijft dat percentage hoog, namelijk 70%.

Dat is begrijpelijk. De financiering van mondzorg kent verschillende regels, uitzonderingen en verantwoordelijkheden. Maar juist die onduidelijkheid zorgt ervoor dat besluitvorming soms wordt uitgesteld.

En daar ontstaat een interessant spanningsveld.

Enerzijds moeten zorgorganisaties zorgvuldig omgaan met publieke middelen. Anderzijds mag onduidelijkheid over financiering geen reden zijn om noodzakelijke zorg buiten beschouwing te laten.

Zorggeld vraagt om transparantie

De discussie over financiering gaat niet alleen over vergoedingen en declaraties. Uiteindelijk gaat het ook over de vraag hoe zorggeld wordt besteed en hoe een zorginstelling daarop toezicht houdt.

Wanneer een (ambulante) mondzorgorganisatie wordt gecontracteerd door een zorginstelling, ligt de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de dienstverlening, de correcte registratie en het juist declareren uiteraard bij die mondzorgorganisatie. Maar daarmee houdt de verantwoordelijkheid van de zorginstelling niet op.

Zorginstellingen hebben immers ook een verantwoordelijkheid om samen te werken met partijen die transparant zijn over hun werkwijze, declaraties en processen. Niet omdat iedere declaratie gecontroleerd moet worden, maar ook juist omdat een zorginstelling verantwoording wil pakken voor de juiste zorg op de juiste plek.

Want in een tijd waarin toezichthouders steeds meer aandacht hebben voor kwaliteit en verantwoording, is dat geen administratieve bijzaak meer.

De vraag die binnen elke zorginstelling beantwoord moet worden

De discussie gaat al lang niet meer over het belang van mondzorg. De echte vraag is of zorginstellingen bereid zijn om er ook verantwoordelijkheid voor te nemen.

Niet alleen aan het bed, maar ook in beleid, kwaliteitsgesprekken en besluitvorming. Want zolang onduidelijk blijft wie eigenaar is, hoe de mondzorg is georganiseerd en hoe de financiering is ingericht, blijft mondzorg afhankelijk van toevalligheden.

Wat betekenen deze inzichten voor uw zorginstelling?

Het onderzoek geeft inzicht in waar zorgorganisaties tegenaan lopen en waar kansen liggen om mondzorg beter te verankeren binnen de zorg. Alleen wanneer duidelijk is waar de knelpunten zitten, kunnen we samen werken aan duurzame verbeteringen.

Bent u benieuwd hoe zorgprofessionals in uw regio denken over mondzorg, verantwoordelijkheden en financiering? Neem dan gerust contact op met Robbert Vrugteveen van Omnios via info@omnios.nl. We delen graag de regionale inzichten uit het onderzoek en gaan graag in gesprek over de mogelijkheden om mondzorg binnen uw organisatie verder te versterken.