Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

'Mensen praten liever over wonen dan over zorg'

Eigen slaapkamer, op kamers, huurwoning, eigen huis. Al deze stappen in iemands wooncarrière zijn reden voor een feestje. Tot 'de jaren des onderscheids' zijn bereikt, en hulp nodig is. De verhuizing naar een zorgwoning wordt minder positief ervaren. 'Ten onrechte', vindt Annemiek Schut, oprichter van woonz.nl, een vergelijkingssite voor woningen voor senioren.

'Stel ook bij de laatste woningkeuze het wonen centraal, en concentreer je vooral op de locatie, de mensen waarmee je wilt wonen en de faciliteiten die worden aangeboden. In de woonbeleving wegen die aspecten uiteindelijk veel zwaarder dan de zorg', stelt Annemiek Schut van woonz.nl. 'Via woonz.nl kunnen zorginstellingen en corporaties zich vanaf 1 januari naar woningzoekenden profileren met goed wonen, in plaats van de nadruk te leggen op zorg.' Ze is ervan overtuigd dat deze benadering de markt voor seniorenwonen inzichtelijk gaat maken. Al was het maar omdat de75-plussers van morgen dat verlangen. De vitale oudere is mondig en zelfbewust. Eigen regie is het uitgangspunt. De zorgvraag past zich maar aan bij de woonbehoefte, in plaats van andersom.
Voor zorginstellingen en andere aanbieders van zorgwoningen betekent dat zij steeds meer oog krijgen voor de wensen van de klant. Zo ook voor Rob van Dam, directeur van de Amsterdamse zorginstelling Osira Amstelring. In de centrale hal van De Rietvinck, een woonzorgcentrum aan de noordrand van de Jordaan is het gezellig druk. Met ouderen uit het woonzorgcentrum zelf, maar ook met mensen uit de buurt die binnenlopen voor een praatje en een kop koffie. Een grote zuil met daarop in beeld en tekst de geschiedenis van de Amsterdamse volkswijk bevestigt de buurtfunctie van het complex.

Juiste aandacht

'Bij de verbouwing in 2008-2009 stelden we nadrukkelijk het wonen en verblijven centraal. Door verschillende sferen te creëren, afzonderlijke leefstijlen als het ware. De zorg hoort zich daar vervolgens naar te voegen. De bewoners waarderen deze benadering enorm, ze hebben het idee dat het bij De Rietvinck om hen gaat. En zo hoort het ook. Ons werk gaat verder dan het geven van aandacht, het gaat om de juiste aandacht.'
Voor Van Dam is de transitie van De Rietvinck slechts een eerste stap naar een veel klantgerichtere invulling van het zorgwonen. 'Ouderen staan veel zelfstandiger en zelfverzekerder in het leven dan de senioren van 20-30 jaar geleden. Die waren volgzamer, accepteerden ook een benadering van 'maakt u zich geen zorgen, wij regelen het wel'. Vandaag de dag staat ook bij ouderen de eigen keuze voorop. Als zorginstelling hebben wij daarin mee te gaan.'
'Daarbij komt dat per 1 januari 2013 wonen en zorg stap-voor-stap worden gescheiden', vult Schut aan. 'Alleen de zorg wordt nog vanuit de AWBZ betaald en de woonkosten komen voor rekening van de bewoner. De bedbezetting bepaalt bovendien de vergoeding voor zorg die verpleeg- en verzorgtehuizen ontvangen. Het is voor de aanbieders dus van groot belang dat hun aanbod onder de doelgroep breed bekend is en dat leegstand wordt voorkomen.'

Funda voor seniorenwoningen

Meer oog voor eigen keuze betekent wel dat er ook iets te kiezen moet zijn. Van Dam ziet dat als de belangrijkste uitdaging voor de komende jaren. 'Wij zullen ons woonaanbod veelzijdiger moeten maken en op onze klanten moeten afstemmen. Dat betekent dat we per locatie heel goed zichtbaar moeten maken wat de kernkwaliteiten van de huisvesting zijn. Vervolgens zullen we de beschikbaarheid zo specifiek en actueel mogelijk moeten presenteren.'
En daar komt woonz.nl om de hoek kijken. 'Ik zie woonz.nl als een Funda voor seniorenwoningen. Ik kan er al mijn wooneenheden en appartementen kwijt, gerangschikt naar hun specifieke kenmerken. Het aanbod kan ik bovendien elk moment actualiseren. Daar kan geen brochure tegenop. Op het moment dat ik die druk is de inhoud bij wijze van spreken al verouderd.'
'Bovendien is een brochure te eenzijdig. Het is te veel het Osira-verhaal.  Ik ben mij ervan bewust dat niet iedereen mijn analyse deelt, maar ik heb een vergelijkingsportal als woonz.nl nodig. Omdat een Osira-woning op zichzelf geen specifieke waarde heeft. Senioren en hun familieleden kiezen geen locatie omdat het een Osira-locatie is, maar om de ligging en wat je er als toekomstige bewoner aan service en zorg kunt verwachten. De wens om bijvoorbeeld dicht bij je dochter te wonen is vaak bepalender dan de organisatie die de woning exploiteert.'

Zorgleegstand in Amsterdam

Zorginstellingen in Amsterdam ondervinden de gevolgen van de 'autochtone emigratie' naar omringende steden als Almere en Purmerend. De hoofdstad vergrijst daardoor minder dan andere delen van het land. Koppel dat fenomeen aan de trend dat ouderen steeds langer zelfstandig blijven wonen en het is niet vreemd dat zorginstellingen kampen met leegstand.
'Er is sprake van een disbalans', legt Rob van Dam, directeur van Osira Amstelring, uit. 'Mijn woningbestand is sterk gericht op intramurale zorg. Maar dat aanbod is te groot in verhouding tot het aantal Amsterdammers dat nu en in de nabije toekomst volgens de wet in aanmerking komt voor seniorenwonen met een 24/7-zorggarantie. Terwijl er best ouderen met een lichtere thuiszorgindicatie zijn die in een instelling als De Rietvinck beter af zijn dan thuis.'
Het is zaak de komende jaren vraag en aanbod in evenwicht te brengen. Van Dam: 'In de Jordaan is het bepaald geen pretje om met een thuiszorgindicatie drie hoog achter te wonen. In een andere woning zou je veel beter af zijn. Die wetenschap maakt het voor woonzorginstellingen aantrekkelijk om hun aanbod aan te passen en woningzoekenden een keuze aan te bieden. Zo zorgen ze ervoor dat de dreigende leegstand wordt ondervangen. Het vraagt wel een omslag in denken, waarbij 'kiezen' en 'prettig wonen' centraal staan.'
Overigens is kiezen niet voor iedere oudere weggelegd. 'We moeten ons realiseren dat er ook ouderen zijn die geen keuze hebben. Door hun zorgindicatie zijn zij aangewezen op intramurale zorg in een verpleeghuis.'

Wim Coenraadts

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden