Coronavirus brengt hygiëne terug van weggeweest

Artsen, verpleegkundigen en andere zorgprofessionals, schudt geen handen ter begroeting van patiënten of cliënten. De aanbeveling die ik onlangs las in een interview met een longarts, kwam mij bekend voor uit een oud project. Tijdens de corona-epidemie zou deze arts zich aan deze goede raad houden, maar daarna niet meer. Waarom niet?

Artikel bewaren

U heeft een account nodig om artikelen in uw profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
emeritus hoogleraar Guus Schrijvers over betaalbare acute zorg

In elk ziekenhuis geldt dat professionals hun handen moeten desinfecteren voor en na lichamelijk contact met een patiënt. Dat dit niet geldt voor een begroeting of afscheid is inconsequent. Laten professionals het groetritueel vervangen door een vriendelijk knikje of buiging en met bijvoorbeeld de woorden: ‘welkom, neemt u plaats’, respectievelijk ‘het beste ermee’ of ‘tot de volgende keer’.
Door dit bericht kwamen ook andere, oude hygiënische aanbevelingen bij mij boven. Die zouden zeker in deze maanden waarin het coronavirus rondwaart, moeten worden opgevolgd, maar ik zou zeggen voortaan altijd.

Hoesten

Het advies om in de elleboog te hoesten en niezen verdient extra aandacht. Dat is hygiënischer dan ‘hand voor de mond als je hoest’, de waarschuwing waarmee ikzelf en velen van u zijn opgevoed. Ik doe het daardoor nog regelmatig verkeerd. Dit voorbeeld illustreert maar weer hoe moeilijk het is om gedrag te veranderen en dat kennis aanreiken niet voldoende is. Als ik in de fout ga, attenderen mijn kinderen mij op dit ouderwetse ‘in de hand hoesten’.

Zoenen

De derde aanbeveling is ‘stopt met, vaak driemaal, zoenen wanneer u een bekende ontmoet’. Zoen zeker niet op de mond, maar evenmin op wangen of in de lucht met wangen tegen elkaar. Ook dat is onhygiënisch. Nu door het intensieve, internationale personenverkeer de kans op besmetting door ziekten groter wordt, is het zaak met zoenen ter begroeting terughoudend te zijn.

Poetsen

De vierde en laatste tip betreft de hygiëne bij kwetsbare patiënten thuis: Stel bij longpatiënten en andere vatbare patiënten één hygiënisch plan van aanpak op voor verzorging en schoonmaak. Er zijn drie niveaus van schoonmaken te onderscheiden: 1. Op-het-oog schoonmaken: hierbij worden alleen zichtbare oppervlakten gereinigd en af en toe krijgt de woning een grote beurt. 2. Wetenschappelijk bewezen schoonmaken. Hierbij erkent de thuiszorgorganisatie dat elk oppervlak een eigen schoonmaakmiddel behoeft. Bij deze optie heeft de huishoudelijke hulp een eigen schoonmaakkoffer bij zich. 3. Hygiënisch schoonmaken. Dit is gelijk aan optie 2 maar wel met een desinfecterend schoonmaakmiddel zoals Dettol. In de krantenberichten staat vermeld dat vooral kwetsbare ouderen en longpatiënten aan het coronavirus overlijden. Wellicht is dit risico te verkleinen als iedereen – zowel mantelzorgers als professionele hulpen ­ werken volgens optie 2 en bij direct gevaar voor besmetting volgens optie 3.

Volksgezondheid en hygiëne

Deze vier aanbevelingen kregen in de afgelopen decennia weinig steun: Ze verwierven geen professioneel en maatschappelijk draagvlak of waren te duur. Want in de tweede helft van de 20ste eeuw leefde Nederland in de veronderstelling dat de infectieziekten overwonnen waren. Langer geleden stond bij mijn voorgangers (ik was de vijftiende Utrechtse hoogleraar volksgezondheid sinds 1850) de hygiëne centraal. Dat gebeurde onder de term gezondheidsleer met als belangrijke onderwerpen hygiënisch koken, wassen, kinderen ter wereld brengen, de hygiëne op scholen en het omgaan met besmette huisgenoten. Wellicht leidt de corona-epidemie tot reflectie en komt hygiëne terug van weggeweest.

2
3408
Guus Schrijvers
Oud-hoogleraar Guus Schrijvers is nog steeds actief in de gezondheidszorg. Hij is auteur van het boek Zorginnovatie volgens het Cappuccinomodel (ondertitel: Voor hetzelfde geld een betere gezondheidszorg). Schrijvers geeft lezingen en workshops en is lid van enkele stuurgroepen en commissies.

2 REACTIES

  1. Lees alle reacties
  2. Technisch gezien heb je volledig gelijk Guus, en toch schuurt er iets bij mij bij het lezen van je aanbevelingen. Dat zit hem in het gebrek aan aandacht voor de gevolgen. Bij het hoesten in je elleboog ipv in je hand is het alleen lastig je eigen gedrag te veranderen. Bij het stoppen met handen schudden mogen we ook nog ander nieuw gedrag aanleren. Namelijk: hoe maken we werkelijk contact bij een begroeting? Dat is mét handen of zoenen al dun. En we weten dat aandacht een sleutelfactor is bij gezondheid en geluk. Dus hoe dan dat beter, of in ieder geval niet slechter bijverzekeren hygiënische maatregelen? Dat vraagt ook extra aandacht, juist nu, toch?

Geef uw reactie

Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn. Heeft u nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.